Pedofilia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „pedofil”. Zobacz też: pedofil (ekologia).
Pedofilia
ICD-10 F65.4
DSM-IV 302.2

Pedofilia – rodzaj parafilii: stan, w którym jedynym lub preferowanym sposobem osiągania satysfakcji seksualnej jest kontakt z dziećmi w okresie przedpokwitaniowym lub wczesnej fazie pokwitania[1].

W świetle powyższej definicji należy rozróżnić pedofilię od czynów pedofilnych, których dokonywanie nie musi być przejawem właściwej pedofilii; wbrew potocznemu znaczeniu słowa pedofil, osoba dokonująca czynu pedofilnego nie musi być dotknięta pedofilią w znaczeniu medycznym[2].

W klasyfikacji ICD-10 pedofilia ma kod F65.4, w klasyfikacji DSM-IV i DSM-5 – 302.2. W obu przypadkach zaliczana jest do kategorii zaburzeń preferencji seksualnych.

Spis treści

Etymologia i historia terminu[edytuj | edytuj kod]

Termin paedophilia erotica został wprowadzony do dyskursu medycznego w 1886 r. przez psychiatrę Richarda von Krafft-Ebinga w dziele Psychopathia Sexualis. Autor charakteryzował pedofilię jako zainteresowanie seksualne jedynie dziećmi w wieku przedpokwitaniowym[3].

Definicje diagnostyczne (kliniczne)[edytuj | edytuj kod]

„Pedofilia” jest terminem seksuologicznym, określeniem pewnej, nienormatywnej seksualności lub zaburzenia seksualnego. Nie jest terminem kryminologicznym ani prawnym[4][5]. W znaczeniu klinicznym termin „pedofilia” odnosi się do wewnętrznej, psychicznej dyspozycji człowieka, zwykle przejawiającej się w jego zachowaniu[6], oznacza zjawisko z obszaru psychopatologii[7]. Stworzono wiele, zbliżonych treściowo, klinicznych definicji pedofilii.

Definicje autorskie[edytuj | edytuj kod]

Definicje autorskie pedofilii, to definicje stworzone przez poszczególnych badaczy zajmujących się tym zagadnieniem[8].

Kazimierz Imieliński: „Pedofilia (...) jest odchyleniem seksualnym, przejawiającym się w skłonności do praktyk seksualnych z dziećmi.”[9][10].

Zbigniew Lew-Starowicz: „Pedofilia (...) jest to (...) parafilia, polegająca na osiąganiu satysfakcji seksualnej w kontaktach z dziećmi.”[11][8].

Robert C. Carson: „Pedofilia – to parafilia, w której preferowanym lub wyłącznym partnerem seksualnym osoby dorosłej jest dziecko przed okresem pokwitania.”[12][8].

Kazimierz Pospiszyl: „Pedofilia – zaburzenie preferencji seksualnej, przejawiające się tym, że cel (obiekt) pożądania seksualnego stanowi dziecko, niewykazujące jeszcze cech dojrzewania płciowego.”[13].

Irena Pospiszyl: „Pedofilia jest terminem medycznym, określającym, mówiąc najogólniej, seksualny popęd osoby powyżej wieku dziecięcego, skierowany na dziecko.”[14].

Kurt Freund: „...utrzymująca się (sustained) erotyczna skłonność (preference) do dzieci w wieku do lat 11 lub 12 włącznie, większa niż do ludzi dojrzałych fizycznie, przy swobodnym wyborze partnera.”[15].

Definicje instytucjonalne (systemowe)[edytuj | edytuj kod]

Definicje instytucjonalne pedofilii, to definicje stworzone przez instytucje (organizacje) zajmujące się określaniem definicji chorób do celów standaryzacji diagnostyki i terapii. Definicje te znajdują się w systemach klasyfikacyjnych schorzeń, stworzonych i zalecanych przez te instytucje. Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne (APA) stworzyło Podręcznik Diagnostyczny i Statystyczny Chorób Psychicznych (DSM), a Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) Międzynarodową Klasyfikację Chorób (ICD). W definicjach instytucjonalnych (systemowych) definiowanie następuje poprzez podanie kryteriów diagnostycznych, których spełnienie jest konieczne, by schorzenie zostało zidentyfikowane jako ta właśnie, a nie inna jednostka chorobowa[10].

Historia definicji w DSM[edytuj | edytuj kod]

Termin „pedofilia” został wprowadzony do klasyfikacji DSM w pierwszym wydaniu podręcznika (DSM-I) z roku 1952[16]. Zarówno w tym wydaniu, jak i w wydaniu drugim (DSM-II) z roku 1968 wymieniono pedofilię w dziale „Dewiacje seksualne”, ale nie przedstawiono żadnych kryteriów diagnostycznych. W wydaniu trzecim (DSM-III) z roku 1980 określono pedofilię jako jedną z parafilii, podano opis choroby, i przedstawiono wskazówki diagnostyczne[17]. Definicję pedofilii oparto o kryteria diagnostyczne[18]. W wydaniu trzecim zmienionym (DSM-III-R) z roku 1987 rozbudowano treść kryteriów diagnostycznych[19][18].

Kryteria A i C pozostają w zasadzie niezmienione od DSM-III-R (1987) przez DSM-IV (1994) i DSM-IV-TR (2000).

Kryterium B w DSM-III-R brzmiało: „osoba działa zgodnie z tymi pobudkami (urges), lub odczuwa znaczącą przykrość (is markedly distressed) z ich powodu”[20], co wykluczało rozpoznanie pedofilii u osób mających opisane w kryterium A fantazje i pobudki, lecz niedziałających zgodnie z nimi i nieodczuwających przykrości, choć można ją było rozpoznać u osób, co prawda nieodczuwających przykrości, lecz działających. W DSM-IV, pragnąc ujednolicić sformułowanie kryterium dla wszystkich schorzeń (w medycynie przeważnie nie rozpoznaje się schorzenia pod nieobecność cierpienia) i rozbudować je o kwestie społeczne[20], wprowadzono do kryterium w definicjach wszystkich parafilii sformułowanie: „powodują klinicznie znaczącą przykrość (distress) lub upośledzenie (impairment) w społecznej, zarobkowej (occupational), lub innych ważnych dziedzinach funkcjonowania”[21]. Działanie zgodnie z pedofilnymi pobudkami (urges) przestało być wystarczające do spełnienia kryterium B. Rozszerzyło to zakres osób, u których nie sposób było rozpoznać pedofilii, o te, które działają nieodczuwając przykrości, i wykluczyło to rozpoznanie u wszystkich osób bez przykrości (pedofilia egosyntoniczna) i bez upośledzenia funkcjonowania, ograniczając je do pedofilii egodystonicznej. Pragnąc umożliwić rozpoznanie schorzenia psychicznego we wszystkich przypadkach nienormatywnej seksualności związanej z „nieuniknionym krzywdzeniem ofiar”[20], w DSM-IV-TR przywrócono sformułowanie „osoba działa zgodnie z tymi pobudkami, lub” dla kilku parafilii, w tym dla pedofilii[22].

DSM-IV-TR[edytuj | edytuj kod]

W czwartym zmienionym wydaniu podręcznika (DSM-IV-TR) z roku 2000 pedofilia została opisana w rozdziale „Parafilie”, i otrzymała numer kodowy 302.2. Podano trzy, nawiązujące treścią do poprzednich wydań podręcznika, kryteria diagnostyczne[23][18][10].

  • A. Przez przynajmniej sześć miesięcy: nawracające (recurrent), silne podniecające seksualnie (intense sexually arousing) fantazje, seksualne impulsy (urges) lub zachowania obejmujące aktywność seksualną z dzieckiem lub dziećmi w wieku przed pokwitaniem (with a prepubescent child or children) (na ogół w wieku 13 lat lub młodszymi).
  • B. Osoba działa zgodnie z tymi seksualnymi pobudkami (urges), lub te seksualne impulsy lub fantazje powodują znaczący dyskomfort (marked distress) lub trudność międzyludzką (interpersonal difficulty).
  • C. Osoba ma przynajmniej 16 lat i jest co najmniej 5 lat starsza niż dziecko lub dzieci z kryterium A. Uwaga: nie dotyczy osoby w późnym okresie dojrzewania będącej w relacji seksualnej z dzieckiem dwunasto- lub trzynastoletnim.

Zalecono uszczegółowienie diagnozy dotyczące płci, do której diagnozowany odczuwa pociąg (męska, żeńska lub obie), tego czy zachowania pedofilne ograniczają się do kazirodztwa oraz czy badanego pociągają wyłącznie dzieci (typ wyłączny) czy także dorośli (typ niewyłączny)[23].

Debata nad zasadnością umieszczenia pedofilii w DSM[edytuj | edytuj kod]

W 2002 roku Richard Green swoim artykułem[24] w „Archives of Sexual Behavior” rozpoczął debatę na temat zasadności klasyfikacji pedofilii jako zaburzenia psychicznego. Green przytoczył badanie z 1983 roku 77 pedofilów, którzy nie byli ani więźniami, ani pacjentami, ale zostali zrekrutowani do badania przez pedofilską organizację Pedophile Information Exchange. Okazało się, że w skali psychotyzmu czy zaburzeń myślenia i neurotyzmu pedofile osiągali nieznacznie podwyższone wyniki, ale nie na patologicznym poziomie, w porównaniu do grupy kontrolnej. W skali kłamstwa nie wykryto różnic. Później kolejny badacz w 1998 roku uzyskał podobne wyniki.

Richard Green w końcowych konkluzjach swojego artykułu stwierdził, że pedofilne wzorce podniecenia seksualnego są subiektywnie odnotowane i fizjologicznie widoczne u znaczącej mniejszości „normalnych” ludzi. Natomiast historycznie rzecz biorąc, takie wzorce były powszechne i akceptowane w różnych kulturach, w różnym czasie. Ale jak zapewnił, nie oznacza to, że muszą być legalne i akceptowane kulturowo dzisiaj. A na pytanie Czy stanowią one chorobę psychiczną? Green odpowiedział: „Nie, chyba że uznamy wielu ludzi w wielu kulturach i wielu w przeszłości za chorych psychicznie. I to na pewno nie według kryteriów DSM[24].

W odpowiedzi Richard Krueger i Meg Kaplan napisali, że nie zgadzają się z większością argumentów Greena. Oboje uznali je za nieistotne w argumentowaniu czy pedofilia jest zaburzeniem, czy nie[25]. Ron Langevin skrytykował Greena za podawanie zaledwie kilku i to wyrwanych z kontekstu przykładów zachowań pedofilnych w innych kulturach jako dowodów na akceptację i powszechność pedofilii w wielu kulturach oraz u wielu ludzi w przeszłości. Langevin przestrzegł przed za daleko posuniętym relatywizmem kulturowym oraz skrytykował cytowane przez Greena badania z użyciem pletyzmografu prąciowego jako zawodne w diagnozowaniu pedofilii. Ponadto zauważył, że w jednym z badań dotyczących subiektywnych odpowiedzi na temat pociągu seksualnego do dzieci, na które powoływał się Richard Green, autorzy dokonali błędnej interpretacji wyników. Langevin kończy swoją odpowiedź konkluzją, że organizacje skupiające specjalistów powinny działać na rzecz poprawy kryteriów DSM dla pedofilii, a nie jej usunięcia[26].

Charles Moser w odpowiedzi Greenowi napisał, że ani pedofilia, ani żadna inna parafilia nie powinna być klasyfikowana jako zaburzenie psychiczne[27]. Robert Spitzer, Jerome Wakefield[28] i Kenneth Zucker[29] uznali argument Greena, że pedofile w porównaniu z innymi ludźmi nie wykazują więcej zaburzeń osobowości lub innych zaburzeń psychicznych za bez znaczenia dla rozstrzygnięcia czy pedofilia jest chorobą, czy nie. Jak zauważył Zucker, jeśli ten argument byłby słuszny, to homoseksualizm musiałby być przywrócony do DSM, bo ostatnie badania epidemiologiczne wykazały wyższą zapadalność na zaburzenia psychiczne wśród gejów i lesbijek[29].

Spitzer i Wakefield napisali, że to czy jakiś stan jest powszechny czy rzadki, ma niewielki wpływ na to, czy jest to stan normalny czy patologiczny, przykładowo zapalenie dziąseł jest stosunkowo częste, a posiadanie niebieskich oczu stosunkowo rzadkie, a więc jeśli pedofilia była powszechna w wielu kulturach i w przeszłości, to nie można tego używać jako argumentu za deklasyfikacją pedofilii jako zaburzenia psychicznego. Ponadto Spitzer i Wakefield skrytykowali Greena za cytowanie badań dotyczących subiektywnych odpowiedzi na temat pociągu seksualnego do dzieci i fizjologicznych reakcji na pedofilne treści jako nieprzedstawiające żadnego dowodu, że którykolwiek z tych ludzi ma stałą tendencję do intensywnego seksualnego podniecenia na widok dzieci, a tendencja ta jest przecież charakterystyczną cechą pedofilii. Obydwaj we wnioskach końcowych stwierdzili: „Zakładając, że pedofilia jest szkodliwa (powoduje frustrację, jeśli nie jest praktykowana, lub jest potencjalnie szkodliwa dla dziecka, jeśli jest realizowana), niektóre formy pedofilii najlepiej określić jako zaburzenie psychiczne”[28].

Charles Moser i Peggy Kleinplatz są zwolennikami usunięcia pedofilii i innych parafilii z DSM. Oboje zauważają, że wykreślenie jej może zostać zinterpretowane jako oznaka poparcia dla pedofilów. Jednak w swoim artykule odżegnują się od chęci zalegalizowania seksu z dziećmi, nawet stwierdzają wręcz, że usunięcie pedofilii z DSM wzmocni aspekt karny, bo sprawca nie będzie mógł powoływać się na chorobę psychiczną, żeby się bronić lub użyć jej jako argumentu w celu złagodzenia kary[30].

Debata nad kryteriami w definicji pedofilii w DSM[edytuj | edytuj kod]

Badacze wskazywali, że kryteria pedofilii w DSM są zbyt wąskie, gdyż nie spełnia ich osoba, u której występują długotrwałe seksualne fantazje i impulsy (urges) dotyczące aktywności seksualnej z dzieckiem (kryterium A), lecz nie działa ona zgodnie z nimi i nie powodują one u niej znaczącego cierpienia (nie spełnia ona kryterium B)[31].

Ray Blanchard zaproponował ogólne rozwiązanie, do zastosowania w definicjach wszystkich parafilii – rozróżnienie między „parafilią”, a „zaburzeniem parafilnym” (paraphilic disorder). Ten drugi termin oznaczałby schorzenie (zaburzenie psychiczne), rozpoznawane przy spełnieniu zarówno kryterium A (określającego przedmiot seksualnych fantazji i impulsów w danej parafilii), jak i B (zawierającego wymóg działania zgodnie z tymi impulsami lub doświadczania cierpienia z ich powodu). Osoba spełniająca kryterium A, lecz nie spełniająca kryterium B, byłaby określana jako „mająca (wykazująca, przejawiająca) parafilię”, ale nie jako rozpoznawane schorzenie (zaburzenie), tylko nienormatywną (nietypową) preferencję seksualną[18].

William O’Donohue zaproponował przeciwnie, uproszczenie kryteriów diagnostycznych i rozpoznawanie pedofilii, jako zaburzenia psychicznego, w każdym przypadku odczuwania pociągu seksualnego do dzieci (kryterium A), ponieważ jest on zawsze potencjalnie szkodliwy. To czy osoba działa zgodnie z tym pociągiem, i czy odczuwa cierpienie (kryterium B), powinno być nieistotne[32].

Blanchard zaproponował też, by zmienić kryterium A, tak by wymieniało także te dzieci, do których pociąg seksualny odczuwają hebefile. U hebefilów spełniających oba kryteria (A i B) można byłoby wówczas rozpoznać „zaburzenie pedofilne” (pedophilic disorder), ale z wyszczególnieniem, z którego przedziału wiekowego dzieci są przedmiotem pociągu (podtyp hebefiliczny)[33][18][34]. Propozycja ta została skrytykowana przez innych badaczy zagadnienia[35][36][37][38] i odrzucona przez APA[39]. Gdyby została przyjęta, definicja pedofilii w DSM stałaby się podobna do skróconej definicji w najnowszej (z roku 2010) wersji ICD-10, gdzie mówi się o „wieku przedpokwitaniowym (prepubertal) lub wczesnym pokwitaniowym (early pubertal)”.

DSM-5[edytuj | edytuj kod]

W 2013 ukazało się piąte wydanie podręcznika (DSM-5)[40]. Zgodnie z propozycją Blancharda wprowadzono w nim rozróżnienie między parafilią a zaburzeniem parafilnym[41]. Nie zmieniło się w nim w stosunku do DSM-IV-TR umieszczenie pedofilii (zaburzenia pedofilnego) w klasyfikacji, jej numer kodowy i kryteria diagnostyczne[40][41][42][43].

Rozpoznanie „zaburzenia pedofilnego”, jako jednostki chorobowej (zaburzenia psychicznego) następuje przy spełnieniu wszystkich trzech kryteriów. Bez spełnienia kryterium B nie rozpoznaje się zaburzenia, lecz jedynie stwierdza „pedofilię”, jako nienormatywną (nietypową) preferencję seksualną[40][42].

W DSM-5 wymagane jest także uszczegółowienie diagnozy dotyczące płci, do której diagnozowany odczuwa pociąg, tego czy badanego pociągają wyłącznie dzieci czy także dorośli oraz czy zachowania pedofilne ograniczają się do kazirodztwa[40].

Kryteria diagnostyczne DSM dotyczą zarówno osób przyznających się do odczuwanego pociągu seksualnego do dzieci, jak i osób zaprzeczających takim odczuciom, jeśli ich popęd stwierdzono na podstawie obiektywnych objawów[40].

Historia definicji w ICD[edytuj | edytuj kod]

ICD-10[edytuj | edytuj kod]

W dziesiątym wydaniu klasyfikacji (ICD-10) z roku 1993 pedofilia została opisana w rozdziale „Zaburzenia preferencji seksualnej”, i otrzymała numer kodowy F65.4. Aby można było ją rozpoznać, muszą być spełnione trzy kryteria ogólne dla zaburzeń preferencji seksualnej (F65) (jest to kryterium A), oraz dwa kryteria specyficzne dla pedofilii (B i C)[44][10].

Kryteria ogólne dla zaburzeń preferencji seksualnej[44][10]:

  • G1. Osoba doświadcza nawracających (recurrent), silnych (intense) seksualnych impulsów (urges) i fantazji dotyczących niezwykłych przedmiotów lub działań.
  • G2. Osoba działa zgodnie z tymi impulsami lub odczuwa z ich powodu znaczące cierpienie (is markedly distressed by them).
  • G3. Preferencja występuje przez co najmniej 6 miesięcy.

Kryteria specyficzne dla pedofilii[44][45][46]:

  • B. Utrwalona (persistent) lub dominująca (predominant) skłonność (preference) do aktywności seksualnej z dzieckiem lub dziećmi w wieku przed pokwitaniem (with a prepubescent child or children).
  • C. Osoba ma co najmniej 16 lat, i jest co najmniej pięć lat starsza od dziecka lub dzieci z kryterium B.

W najnowszej (z roku 2010) wersji ICD-10 pedofilia została określona skrótowo (obok dotychczasowej, pełnej wersji definicji) jako „seksualna skłonność (preference) do dzieci, chłopców lub dziewczynek lub obojga, zwykle w wieku przedpokwitaniowym (prepubertal) lub wczesnym pokwitaniowym (early pubertal)”[1].

Wspólne cechy definicji[edytuj | edytuj kod]

Definicje kliniczne pedofilii, zarówno autorskie, jak i stworzone przez instytucje, zawierają określenie istoty tego zjawiska, osoby chorej (pedofila) oraz preferowanego przez nią obiektu pożądania seksualnego (dziecka).

Istota pedofilii[edytuj | edytuj kod]

W definicjach klinicznych pedofilia oznacza pewne zaburzenie preferencji seksualnej[9][13][44], pewną parafilię[11][12][23]. Według DSM-5 oznacza nienormatywną (nietypową) preferencję seksualną, która niekiedy, lecz nie zawsze jest zaburzeniem psychicznym (zaburzeniem pedofilnym)[40]. Sformułowania, że ktoś „ma zaburzenia preferencji seksualnej”, czy też, że „jest dotknięty parafilią”, podkreślają, iż chodzi o pewien stan, skłonność, właściwość człowieka, która może, ale nie musi, wyrazić się w zachowaniu (czynach)[45]. Relacja seksualna z dzieckiem może mieć charakter realny lub tylko wyobrażeniowy (fantazje erotyczne)[47]. Do rozpoznania pedofilii (zaburzenia pedofilnego) nie jest konieczne doświadczanie przez pedofila cierpienia (distress) z jej powodu, czyli egodystonia (pedofilia egodystoniczna)[23][40]. Może być ona rozpoznawana pod nieobecność cierpienia, w stanie egosyntonii (pedofilia egosyntoniczna)[23][40].

Zaburzenie pedofilne jest zaliczane do grupy zaburzeń preferencji co do obiektu pożądania seksualnego[48][49]. Sposób zaspokajania pożądania jest przeważnie niezaburzony[48][49].

Osoba pedofila[edytuj | edytuj kod]

W definicjach klinicznych osoba zaburzona (pedofil) jest osobą dorosłą[47][12], a przynajmniej „powyżej wieku dziecięcego”[14]. Definicje instytucjonalne precyzują jej wiek na „przynajmniej 16 lat” i co najmniej 5 lat wyższy niż wiek dziecka, będącego preferowanym obiektem seksualnym[23][40][44]. Jednak w opisach klinicznych i komentarzach do definicji, zarówno w DSM, jak i ICD, jest zalecona ostrożność w rozpoznawaniu pedofilii u osób w późnym wieku dorastania[47].

Definicje kliniczne nie wiążą rozpoznania pedofilii z płcią, nie wykluczają tego rozpoznania u kobiet[47]. Uważano jednak, że „z powodu braku utrzymujących się przewlekle przymusów seksualnych (sexual urges)” nie można rozpoznawać pedofilii u kobiet, nawet w przypadku zachowań pedofilnych[4][50].

Pojęcie dziecka[edytuj | edytuj kod]

Sposób definiowania dziecka jest kluczowym elementem w klinicznych definicjach pedofilii[47]. Badacze problemu wskazują, że (ponieważ definicja kliniczna nie powinna opierać się na normach społecznych i prawnych, zmiennych kulturowo), przy odróżnianiu pedofilów od niepedofilów naturalną granicą dzieciństwa jest granica biologiczna, wyznaczona przez zmiany wyglądu związane z dojrzewaniem[51]. Dziecko, z punktu widzenia biologii, to osoba w wieku przedpokwitaniowym – taka, u której nie pojawiły się jeszcze oznaki dojrzewania[47]. Preferowanym przez pedofila obiektem pożądania jest właśnie dziecko przed okresem dojrzewania[52][12][13][23][40][44]. Czynnikiem decydującym jest brak wtórnych (drugorzędowych, a według innej klasyfikacji trzeciorzędowych) cech płciowych (przede wszystkim owłosienia łonowego)[53], a nie konkretny wiek[51][12]. Richard Green zaproponował jako granicę biologiczną dzieciństwa drugie stadium skali Tannera[36]. Jednak wskazywane są też niekiedy konkretne granice wiekowe, np. Kurt Freund w swoich pracach stosował granicę wieku 12 lat[15][49], a w definicji zawartej w systemie DSM jest podana orientacyjna granica wieku – 13 lat[23][40]. W najnowszej wersji klasyfikacji ICD-10 rozszerzono zakres pojęcia „dziecko” na osoby we wczesnym wieku pokwitaniowym (early pubertal age)[1].

Zalecenia diagnostyczne zawarte w opisie pedofilii w DSM i określenie pedofilii w ICD, umożliwiają wyróżnienie pedofilii homoseksualnej, heteroseksualnej i biseksualnej[4][54]. Jednak niekiedy uważa się, że płeć dziecka nie ma dla pedofila znaczenia[12], gdyż niedojrzałe ciało dziecka, niezależnie od jego płci, jest w pedofilii rodzajem fetysza[9][52].

Wyłączność preferencji[edytuj | edytuj kod]

Definicje kliniczne pedofilii nie ograniczają możliwości jej rozpoznania do osób, które odczuwają pociąg seksualny wyłącznie do dzieci w wieku przedpokwitaniowym (prepubescents). Istotne dla rozpoznania jest by dzieci w tym wieku były preferowane[12][15][1], w porównaniu z dziećmi w wieku pokwitania (adolescents) i osobami dorosłymi. Kryterium w definicji ICD mówi o skłonności utrwalonej (persistent) lub dominującej (predominant)[44]. Definicja DSM wyróżnia typ wyłączny (exclusive type) gdy badanego pociągają wyłącznie dzieci, i typ niewyłączny (nonexclusive type) gdy badanego pociągają także dorośli[23][40][4][54].

Pedofilia a pedofilne zachowania seksualne[edytuj | edytuj kod]

Do rozpoznania pedofilii nie jest konieczne występowanie zachowań pedofilnych[22]. Może być ona rozpoznawana na podstawie występowania pedofilnych fantazji lub pobudek (urges), przy czym, o ile w DSM-IV-TR pedofilia, jako zaburzenie, rozpoznawana była jedynie, jeśli tym fantazjom i pobudkom (pod nieobecność zachowań), towarzyszyło, spowodowane przez nie, cierpienie (distress)[23], to według DSM-5 pedofilię, jako nienormatywną seksualność, stwierdza się na podstawie występowania pedofilnych fantazji lub pobudek (kryterium A), ale do rozpoznania zaburzenia pedofilnego wymagane jest także działanie zgodne z tymi pobudkami lub, spowodowane przez nie, cierpienie (kryterium B)[40].

„Działanie” zgodne z pedofilnymi pobudkami (zachowanie pedofilne) nie musi występować w postaci czynności seksualnych z udziałem rzeczywistych dzieci. Może sprowadzać się do posługiwania się wizerunkiem dziecka (rzeczywistego lub wyobrażonego)[55], często w postaci pornografii dziecięcej[56].

Definicja behawioralna pedofilii i jej krytyka[edytuj | edytuj kod]

Badacze zjawiska wykorzystywania seksualnego dzieci, David Finkelhor i Sharon Araji, stwierdzili, że pedofilia może być definiowana w sposób wąski, „wyłączający” (exclusive) lub szeroki, „włączający” (inclusive)[57][58][59][45]. Definicje wyłączające przypisują rozpoznanie pedofilii tylko tym, spośród osób przejawiających zainteresowania lub zachowania pedofilne, które spełniają określone kryteria diagnostyczne[45]. Definicje włączające przypisują takie rozpoznanie wszystkim osobom przejawiającym pedofilne zainteresowania lub zachowania[45].

Finkelhor i Araji opowiedzieli się za definicjami włączającymi, i zdefiniowali pedofilię, wbrew definicjom przyjętym przez seksuologów, jako każdy kontakt seksualny dorosłego z dzieckiem w wieku przedpokwitaniowym, niezależnie od motywu, i każde zainteresowanie seksualne dorosłego dzieckiem w tym wieku, rozpoznawane na podstawie zachowania[57][58][59][8]. Oderwali przez to zachowanie seksualne od motywu seksualnego i stwierdzili, że zachowanie to, nawet jeśli jest podjęte z motywów pozaseksualnych, nie traci charakteru zachowania pedofilnego (pedofilii)[60].

Finkelhor i Araji stwierdzili, że preferują definicje szersze (włączające), gdyż „węższa definicja sugeruje, że pedofilia jest złożonym stanem psychologicznym, wymagającym szczegółowej analizy historii danej osoby i badania motywacji” (the more restricted definition of pedophilia makes it a complex psychological condition, which requires detailed analysis of an individual’s history and motivation to deduce) i wolą definiować pedofilię za pomocą łatwych do stwierdzenia kryteriów opartych o zachowanie (behawioralnych), co jest łatwiejsze przy przyjęciu szerszej definicji (We favor defining the category by some more readily ascertainable behavioral criteria, which is easier to do with the broader definition.)[58].

Seksuolodzy Paul Okami i Amy Goldberg skrytykowali stanowisko Finkelhora i Araji, twierdząc, że jeśli jednak pedofilia jest złożonym stanem psychologicznym, co sugerują jej węższe (wyłączające) definicje, to lepszym podejściem jest rozwinięcie metody jego badania, niż dla wygody nazywanie wszystkich zachowań pedofilnych, niezależnie od motywacji, pedofilią[61].

Terminy „pedofilia właściwa” (fiksacyjna) i tzw. „pedofilia zastępcza” (regresyjna)[edytuj | edytuj kod]

Przyjęcie szerokiej (włączającej) definicji pedofilii powoduje konieczność stosowania pojęć o zakresie węższym, wyróżniających takie osoby, które spełniają węższe, seksuologiczne kryteria diagnostyczne oraz takie, które (mimo wykazywania zachowań pedofilnych), ich nie spełniają.

Kazimierz Imieliński stosuje termin „pedofilia właściwa”, na określenie stanu „gdy partnerem preferowanym jest małe dziecko”, oraz termin „pedofilia zastępcza”, na określenie sytuacji „gdy praktyki seksualne z dziećmi mają charakter zastępczy, tj. partnerem preferowanym jest człowiek dojrzały, lecz wskutek trudności lub niemożności nawiązania z nim kontaktu seksualnego (...) możliwości realnego zaspokojenia potrzeb seksualnych są ograniczone tylko do praktyk seksualnych z dziećmi”[62][63].

Stosowane są też terminy „pedofile prawdziwi” (true pedophiles) i „pedofile okazjonalni” (opportunistic pedophiles) oraz „pedofile preferencyjni” (preferential) i „pedofile sytuacyjni” (situational)[22].

A. Nicholas Groth, William F. Hobson i Thomas Gary wyróżnili „pedofilię fiksacyjną”, polegającą na preferowaniu seksualnych kontaktów z osobami niedojrzałymi płciowo, i „pedofilię regresyjną”, w której takie kontakty nie są skutkiem preferencji, lecz innych (często przypadkowych) czynników (zachowania sytuacyjne)[64][63][65].

Terminologia Grotha, Hobsona i Gary’ego nawiązuje do jednej z teorii dynamiki rozwoju psychoseksualnego – koncepcji tzw. „łuku życia”[65]. Według tej teorii człowiek, w trakcie dojrzewania psychoseksualnego, przechodzi do coraz bardziej dojrzałych form aktywności seksualnej („wspina się po łuku życia” – schemat Hansa Buergera-Prinza), a od pewnego momentu życia (niekoniecznie po osiągnięciu pełnego rozwoju – „szczytu”) zaczyna się cofać w rozwoju („schodzi w dół łuku”), powtarzając przebyte podczas dojrzewania etapy w odwrotnej kolejności[65].

Według koncepcji łuku życia pedofilia fiksacyjna pojawia się w wyniku „fiksacji”, czyli zatrzymania się w rozwoju na etapie dziecka („przytwierdzenia się” do tego etapu), a pedofilia regresyjna w wyniku „regresji”, czyli cofnięcia się w rozwoju do tego etapu. Koncepcja ta jest krytykowana przez badaczy zajmujących się zjawiskiem pedofilii, za zbyt daleko posunięte uproszczenie[66].

Chronofilie w obrębie i obok pedofilii[edytuj | edytuj kod]

Pedofilia jest jedną z chronofilii – stanów, w których pociąg (popęd) seksualny jest skierowany na osoby w określonej fazie rozwoju osobniczego. Nie wszystkie chronofilie są odchyleniami od normy seksualnej (parafiliami) czy zaburzeniami. Teleiofilia, czyli pociąg seksualny do osób dojrzałych płciowo, jest właśnie podstawowym stanem w obrębie normy.

Infantofilia jest rodzajem pedofilii, w którym preferowanym obiektem seksualnym jest dziecko poniżej piątego roku życia[4][67][68].

Seksualne zainteresowanie dziećmi w okresie dojrzewania (adolescents), czyli w przybliżeniu od 13 do 16 roku życia, jest stanem odrębnym od pedofilii[34], i nazywane jest efebofilią[67] lub hebefilią[4][34]. Niekiedy nazwą „efebofilia” określa się zainteresowanie seksualne dojrzewającymi chłopcami, a „hebefilia” – dojrzewającymi dziewczętami[4][68]. Podobnie jak w przypadku pedofilii, efebofilia (hebefilia) oznacza skłonność (preferencję) seksualną, której nie muszą koniecznie towarzyszyć zachowania (efebofilne czy hebefilne).

Użycie terminu „pedofilia” niezgodne z jego znaczeniem klinicznym (definicjami diagnostycznymi)[edytuj | edytuj kod]

Osoby profesjonalnie zajmujące się, zarówno teoretycznie (badania naukowe), jak i praktycznie (diagnostyka sądowo-lekarska, system penitencjarny, środki przekazu), zjawiskami pedofilii i wykorzystywania seksualnego dzieci, stosują często „na własny użytek” różne definicje pedofilii, nie zawsze zgodne z definicjami klinicznymi, ale zgodne z ich własnymi przekonaniami i doświadczeniami[69].

Termin „pedofilia” w znaczeniu „pociąg do osób małoletnich” (attraction to minors)[edytuj | edytuj kod]

Termin „pedofilia” jest niekiedy w języku potocznym, a nawet w niektórych pracach naukowych[51][61] używany do oznaczenia zarówno pociągu seksualnego do dzieci w wieku przedpokwitaniowym, jak i pociągu do osób w okresie dojrzewania – efebofilii/hebefilii (czyli wszelkich przypadków pociągu do osób małoletnich – attraction to minors). Jednak badacze zagadnienia dostrzegają potrzebę rozróżniania tych dwu stanów[51]. Ray Blanchard wskazywał na „konieczność odróżnienia osób reagujących seksualnie na dzieci bez cech dojrzewania, od osób reagujących seksualnie na dzieci (osoby) z powodu pojawiających się u nich cech dojrzewania”[67]. David Finkelhor odmiennie definiował wykorzystanie seksualne w przypadku dziecka w wieku poniżej 13 roku życia, niż w przypadku dziecka w wieku 13 – 16 lat[67][70]. Robert C. Carson stwierdził że „badania nad wykorzystywaniem seksualnym małoletnich, w których definicję dzieciństwa rozszerzono tak, by obejmowała również okres dojrzewania, niekoniecznie muszą dotyczyć pedofilii”[12]. Kazimierz Pospiszyl podkreślił, że „popęd pedofila różni się zasadniczo, bo jakościowo, od popędu zdecydowanej większości mężczyzn, (...), podczas gdy preferencje seksualne sprawcy molestowania seksualnego dzieci w wieku pubertalnym nie odbiegają zasadniczo od tych, jakie występują u większości normalnych i właściwie przystosowanych mężczyzn”[71].

Termin „pedofilia” w znaczeniu „wykorzystywanie seksualne dzieci” (children sexual abuse, CSA)[edytuj | edytuj kod]

Termin „pedofilia” jest często w języku potocznym, a nawet w wielu pracach naukowych[51][61] używany do oznaczenia zjawiska wykorzystywania seksualnego dzieci (children sexual abuse, CSA). W tym znaczeniu termin ten odnosi się nie do stanu danej osoby, lecz do określonego zdarzenia (czynu) lub zdarzeń (czynów)[6][72]. W pracach badaczy zjawiska wykorzystywania seksualnego dzieci termin „pedofilia” jest stosowany zwłaszcza wtedy, gdy „przedmiotem zainteresowania jest osoba sprawcy”, a nie ofiara (dziecko)[73]. Jednak takie stosowanie tego terminu jest krytykowane[51]. Kazimierz Pospiszyl stwierdził, że „różnica między pedofilem a sprawcą wykorzystywania seksualnego dzieci” jest „bardzo istotna z klinicznego punktu widzenia” i zamienne stosowanie tych terminów „nie jest do końca uzasadnione”[71]. Według Ireny Pospiszyl „zwykle o pedofilii mówi się w każdym przypadku seksualnego wykorzystywania dziecka” „w sposób dość nieuprawniony”, a „zacieranie się różnic” między tymi terminami „jest prawdopodobnie konsekwencją prawnych regulacji”, które „koncentrują się na zachowaniu”, a nie na przyczynach i mechanizmach zjawiska[74].

Niekiedy można spotkać stwierdzenie o stosowaniu terminu „pedofilia” jako terminu prawnego, o „definicji prawniczej pedofilii”[6][75][73], o „przestępstwie pedofilii”[72][75]. Jednak ani termin „pedofilia”, ani „przestępstwo pedofilii” nie występuje w polskim kodeksie karnym. Terminy te pojawiają się jedynie w niektórych komentarzach do kodeksu i w nielicznych spośród prac omawiających aspekty prawne zjawiska wykorzystywania seksualnego dzieci.

Przyczyny[edytuj | edytuj kod]

Badania neuropsychiatryczne[edytuj | edytuj kod]

W 2007 roku zostały zaprezentowane wyniki badań dotyczące różnic w funkcjonowaniu mózgu, występujących pomiędzy osobami zdrowymi, a ludźmi dotkniętymi zaburzeniami preferencji seksualnych[76][77]. Grupa naukowców neurologów z Yale University pod przewodnictwem dr. George’a Northoffa odkryła, że zaburzenia w pracy, szczególnie obszarów podwzgórza (generalnie chodzi o obniżoną aktywność obszarów występujących w korze czołowej), charakteryzuje osoby dotknięte zaburzeniami i posiadające preferencje pedofilne. Rozpoczęto próby prowadzenia terapii farmakologicznej, jednak naukowcy są sceptyczni, co do określania tego typu skłonności tylko na podstawie diagnostyki mózgu.

Istnieje koncepcja według której wykorzystanie seksualne w dzieciństwie zmienia strukturę mózgu, szczególnie w płatach czołowym i skroniowym. Może to powodować powstawanie pobudzenia w odpowiedzi na bodźce atrakcyjne dla pedofilów, ponieważ obszary czołowe odpowiadają za samokontrolę i hamowanie zachowań, a skroniowe za powstawanie pobudzenia seksualnego[78]. Badania wykazują wyraźnie obniżoną u pedofilów aktywność struktur odpowiedzialnych za hamowanie reakcji. Różnice neuroanatomiczne w stosunku do normy zauważono także w obrębie struktur podkorowych (jądro ogoniaste, wzgórze)[78].

Neuroprzekaźnictwo[edytuj | edytuj kod]

Zakłada się, że serotonina hamuje zachowania impulsywne i agresywne. U pedofilów wykryto zmniejszoną aktywność presynaptyczną przekaźnictwa serotoninergicznego przy jednoczesnej regulacji w górę receptorów postsynaptycznych tego przekaźnika. Może to powodować wzrost apetencji seksualnej[78].

U osób z kompulsywnymi zachowaniami parafilnymi stwierdzono też wzrost poziomu noradrenaliny, co również może wiązać się z zachowaniami agresywnymi i przemocą[78].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Liczba osób spełniających kryteria diagnostyczne dla pedofilii jest trudna do ustalenia. Diagnozie i leczeniu poddawani są głównie sprawcy przestępstw seksualnych wobec dzieci. Trudność polega na oszacowaniu liczby osób z zaburzeniem, które spełniają kryteria diagnostyczne, lecz nie weszły w konflikt z prawem lub pomimo popełnienia przestępstwa nie zostały aresztowane.

Według szacunkowych danych pedofilia może dotyczyć do 5% dorosłych mężczyzn[79].

Około 99% przypadków pedofilii dotyczy mężczyzn, a zaledwie około 1% – kobiet, choć te proporcje mogą być niedoszacowane[4]

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

W badaniu polegającym na samodzielnym określeniu się przez zaburzone osoby 7% męskich pedofilów zadeklarowało wyłącznie zainteresowanie dziećmi[80].

Wykazano, że pedofile popełniają średnio 10 razy więcej przestępstw polegających na wykorzystaniu seksualnym dzieci niż sprawcy nie będący pedofilami. Autorzy badań szacują że 88% sprawców molestowania seksualnego dzieci, odpowiedzialnych za 95% stwierdzonych przestępstw, spełnia obecnie lub spełni w przyszłości kryteria diagnostyczne dla pedofilii. Z deklaracji badanych pedofilów wynika, że pedofil heteroseksualny dopuszcza się wykorzystania średnio 5,2 dzieci, popełniając zarazem 34 przestępstwa, pedofil homoseksualny wykorzystuje 10,7 dzieci, popełniając 52 przestępstwa, pedofil biseksualny popełnia 120 przestępstw na 27,3 dzieciach[80].

Większe liczby, zarówno wykorzystanych dzieci, jak i dokonanych aktów wykorzystania seksualnego zadeklarowali pedofile nie będący więźniami. Z anonimowych ankiet przeprowadzonych wśród sprawców przestępstw wynika, że pedofil heteroseksualny popełnił 23,2 przestępstwa na 19,8 dzieciach, zaś statystyczny pedofil homoseksualny dopuścił się 281,7 czynów na 150,2 dzieciach. Wyniki ankiety pokazały również, że sprawcy molestowali młodych chłopców pięć razy częściej niż młode dziewczęta[81].

Na ofiary wybierane są najczęściej dziewczynki w wieku 8 -10 lat i nieco starsi chłopcy[82].

Zachowania seksualne ze strony pedofila mogą przyjmować różne formy. Od rozbierania i dotykania ciała dziecka, poprzez rozbieranie się w jego obecności i masturbację w obecności dziecka. Skrajną formą są dotykanie i penetracja narządów płciowych z użyciem różnie nasilonej przemocy[82].

Najczęściej zachowania takie są racjonalizowane przez pedofilów i tłumaczone dobrem dziecka, czy też walorem edukacyjnym takich praktyk. Na ofiary wybierane bywają dzieci z najbliższego otoczeniu lub rodziny, ale pedofil potrafi się także posunąć do zatrudnienia się na stanowisku obejmującym kontakt z dziećmi. Pedofilię cechuje duża częstość nawrotów[82].

Diagnostyka i różnicowanie[edytuj | edytuj kod]

Należy odróżnić prawdziwą pedofilię od kontaktów seksualnych podejmowanych z dzieckiem z powodu upośledzenia umysłowego/uzależnienia/otępienia sprawcy[82].

Pedofilia (w znaczeniu zachowania/czynu pedofilnego) może być przejawem[83] choroby somatycznej (np. nowotworu mózgu) lub psychicznej, „infantylności, uwiądu starczego, perwersji lub pseudoperwersji” (t.j. „różnorodnych zakłóceń osobowości[84]).

Pedofilia a pojęcie orientacji seksualnej[edytuj | edytuj kod]

Podział pedofilów ze względu na orientację seksualną[edytuj | edytuj kod]

Pedofile zazwyczaj odczuwają pociąg seksualny do konkretnej płci dziecka. Skutkuje to podziałem pedofilów na homoseksualnych (pociąga ich tylko płeć męska), heteroseksualnych (pociąga ich tylko płeć żeńska) i biseksualnych (pociągają ich obie płcie). Wśród pedofilów odsetek homoseksualnych pedofilów waha się od 9 do 40%, czyli jest około 4–20 razy większy niż odsetek dorosłych mężczyzn, których pociągają inni dorośli mężczyźni, w męskiej populacji. Nie oznacza to, że homoseksualni mężczyźni są bardziej skłonni do wykorzystywania seksualnego dzieci, tylko że większy odsetek pedofilów jest homoseksualny w swojej orientacji względem płci dziecka. Pedofile heteroseksualni preferują dziewczynki między 8 a 10 rokiem życia, a homoseksualni preferują chłopców między 10 a 13 rokiem życia[4].

Pedofilia jako orientacja seksualna[edytuj | edytuj kod]

Pedofilia przez naukowców bywa określana jako orientacja seksualna[85][86][87][88][89][4][90][91][92]. Pedofilię można uznać za orientację seksualną względem wieku, gdyż podobnie jak męski homoseksualizm czy heteroseksualizm, zaczyna się ujawniać we wczesnym okresie dojrzewania, poprzedzając zachowania seksualne, czy samoidentyfikację i jest trwałą, utrzymującą się przez całe życie skłonnością[92].

Cechy diagnostyczne pedofilii w DSM-5 pozwalały na stwierdzenie pedofilnej orientacji seksualnej, a nie zdiagnozowanie zaburzenia pedofilnego, u osób, które nie miały poczucia winy, wstydu, czy lęku z powodu swoich impulsów pedofilnych, ich funkcjonowanie nie było przez nie ograniczone i nigdy nie realizowały swojego popędu. W październiku 2013 r. Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne uznało użycie terminu „orientacja seksualna” za błąd w tekście i skorygowało go, zastępując określeniem „zainteresowanie seksualne”[93][94].

Osobowość pedofilów i problemy psychopatologiczne u nich występujące[edytuj | edytuj kod]

Wśród osób ze zdiagnozowaną pedofilią często występują inne zaburzenia psychiczne[95]. U około 50-70% pedofilów stwierdzono współwystępowanie innych rodzajów parafilii. Były to: froteryzm, ekshibicjonizm, podglądactwo lub sadyzm[95][96][97]. Spośród ciężkich zaburzeń psychicznych stwierdzano zaburzenia osobowości, zwłaszcza antyspołeczne zaburzenia osobowości oraz zaburzenia osobowości typu C[97].

Pedofilia a wykorzystywanie seksualne dzieci[edytuj | edytuj kod]

W prawie wszystkich krajach świata czynności seksualne osoby dorosłej z osobą poniżej określonego wieku są zabronione, a granica wieku w większości krajów ustalona jest pomiędzy 14 a 18 rokiem życia[98].

Polski kodeks karny w celu ochrony dzieci przed wykorzystaniem seksualnym przewiduje odpowiedzialność karną osób, które dopuszczają się czynności seksualnych z osobami poniżej 15 roku życia, lub dopuszczają się innych form wykorzystywania seksualnego małoletnich[99]. Kodeks karny wykonawczy zapewnia skazanym za przestępstwa popełnione w związku z zaburzeniem preferencji seksualnych odbywanie kary w systemie terapeutycznym. Zgodnie z art. 117 przestępców takich obejmuje się leczeniem i rehabilitacją za ich zgodą; w przypadku braku takiej zgody o leczeniu i rehabilitacji orzeka sąd penitencjarny[100]. W celu zapewniania ochrony przed kolejnymi przypadkami wykorzystania seksualnego dzieci, wobec skazanych pedofilów sąd może orzec umieszczenie sprawcy w zakładzie zamkniętym albo skierowanie na leczenie ambulatoryjne po odbyciu kary. Orzeczenie takie skutkuje przeprowadzeniem terapii farmakologicznej lub psychoterapii. Sąd może zobowiązać skazanego do poddania się leczeniu lub do uczestnictwa w programach korekcyjno-edukacyjnych, również zawieszając wykonywanie kary. Sytuacja taka uprawnia sąd także do zobowiązania sprawcy do powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach oraz do powstrzymania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym lub innymi osobami w określony sposób[99].

Zabronione i karalne są czyny będące wykorzystywaniem seksualnym małoletnich, niezależnie od tego, czy popełniająca je osoba spełnia diagnostyczne kryteria zaburzenia preferencji seksualnej w postaci pedofilii. Nie każdy sprawca takiego czynu zabronionego ma zdiagnozowaną pedofilię[101]. Jako „czyn pedofilny” określane jest „każde zachowanie osobnika dorosłego wobec dziecka, które jest motywowane popędem seksualnym i służy podniecaniu się i zaspokajaniu potrzeby seksualnej”[2] lub czyn zabroniony będący seksualnym wykorzystaniem dziecka, ale jedynie gdy sprawca dopuszcza się go pod wpływem zaburzeń preferencji seksualnych pod postacią pedofilii[101]. Można więc mówić o seksualnym wykorzystywaniu dzieci w formie przestępstwa niepedofilskiego[101]. Czynów pedofilnych (w sensie szerszym) dopuszczają się nie tylko osoby ze zdiagnozowaną pedofilią, ale znacznie częściej osoby, u których ta parafilia nie występuje (tzn. liczniejsi od sprawców pedofilnych są sprawcy niepedofilni choć większości czynów pedofilnych dokonują ci pierwsi)[2].

Natomiast samo zaburzenie preferencji, o ile dana osoba nie popełniła czynów zabronionych, nie jest karalne. Nie każda osoba z tym zaburzeniem musi popełnić czyn zabroniony, będący wykorzystaniem seksualnym dziecka[101]. Jej aktywność może ograniczać się do fantazji erotycznych[2]. Może również zaspokajać swój popęd zgodnie z preferencjami, „dobierając sobie na partnerów osoby dorosłe, ale z cechami dziecięcymi (...) lub zachowujące się jak dzieci (...)”[2]. Pedofilia sama w sobie „nie ogranicza kontroli zachowania seksualnego osoby dotkniętej tym zaburzeniem”[2]. Osoba taka może powstrzymać się od kontaktu seksualnego[2]. Nie ma dowodów, że potrzeba seksualna pedofila jest silniejsza niż osoby „normalnej”, że ma charakter przymusu, jak w uzależnieniach[102]. Jednak wśród osób podejmujących kontakt seksualny z dzieckiem są osoby, „których zdolność kontroli swojego zachowania jest w mniejszym bądź większym stopniu obniżona”[2]. Grupa takich osób jest określana jako „stosunkowo nieliczna”[2]. Wskazuje się jednak, że o ile charakterystyka społeczno-demograficzna populacji osób z zaburzoną preferencją seksualną (pedofilią) nie odbiega od przeciętnej, to osądzeni sprawcy czynów pedofilnych nie różnią się pod względem społeczno-demograficznym od przestępców w ogóle[102]. To wskazuje, że istnieją pedofile, „którzy nie trafiają do więzień”[102]. Być może potrafią oni panować nad swoimi zaburzonymi potrzebami, lub też realizują je w ten sposób, że ich czyny nie są ujawniane”[102].

Czteroczynnikowy model wyjaśniający genezę wykorzystywania seksualnego dzieci[edytuj | edytuj kod]

Dość wszechstronnym sposobem wyjaśnienia skąd się bierze wykorzystywanie seksualne dzieci jest czteroczynnikowy model stworzony przez Finkelhora i Araji w 1986 roku. Stanowi on syntezę kilku wcześniej powstałych koncepcji na ten temat. Autorzy wymieniają cztery grupy czynników mogących odpowiadać za podejmowanie czynności seksualnych wobec dzieci[103].

  1. emocjonalna kongruencja – dorosły ma poczucie dopasowania, ponieważ rozwój jego potrzeb i zachowań jest na podobnym poziomie co u dziecka
  2. reagowanie podnieceniem na dziecko – dotyczą powstawania pobudzenia seksualnego w kontakcie z dzieckiem
  3. zablokowanie wobec dorosłych – reakcje seksualne pedofila na dorosły obiekt są zahamowane
  4. odblokowanie – zanik hamulców społecznych, czy kontroli własnych zachowań wobec dzieci

Metody zapobiegania i leczenia[edytuj | edytuj kod]

Zapobieganie[edytuj | edytuj kod]

  • Programy prewencyjne[104] skierowane na:
    1. oddziaływania na sprawców lub potencjalnych sprawców
    2. informacje dla osób, które mogą być świadkami wykorzystywania dzieci, albo mają takie podejrzenia
    3. kampanie informacyjne dla dzieci dotyczące „złego dotyku”
    4. informacje edukujące społeczeństwo i zmieniające nastawienie do pedofilii

Terapia kognitywno-behawioralna[edytuj | edytuj kod]

Terapia behawioralna[edytuj | edytuj kod]

Terapia farmakologiczna[edytuj | edytuj kod]

  • farmakoterapia – oddziaływanie na neuroprzekaźnictwo związane z patofizjologią zachowań agresywnych i odhamowania seksualnego, zdaniem niektórych również terapia antyandrogenami[78]
  • kastracja chemiczna

Postawy społeczne wobec pedofili[edytuj | edytuj kod]

Pedofilia a prawa człowieka[edytuj | edytuj kod]

Stosunek społeczeństwa do osoby pedofila jest silnie negatywny[105]. Sprawcy czynów pedofilnych są silnie stygmatyzowani, tak przez ogół społeczeństwa, jak i subkulturę więzienną, co w tym drugim przypadku prowadzi do przemocy fizycznej i psychicznej o charakterze systematycznego prześladowania[106]. Zarówno podczas wykonywania wyroku, jak i po wyjściu na wolność naruszane są wobec sprawców prawa człowieka, a nawet jest podawane w wątpliwość przysługiwanie im tych praw[107]. W postawie społeczeństwa wobec pedofilów występuje niekonsekwencja: pedofilię definiuje się jako zaburzenie (chorobę), a jednocześnie nalega na ich bardzo surowe karanie, „pozbawianie nie tylko wolności, ale i praw obywatelskich”[102].

Z dniem 8 czerwca 2010 weszła w życie nowelizacja polskiego kodeksu karnego zgodnie z którą karane jest publiczne propagowanie lub pochwalanie zachowań o charakterze pedofilskim[108]. Przepis ten jest uważany za ograniczenie korzystania przez pedofilów z jednego z praw człowieka – wolności wyrażania poglądów[109].

W opinii na temat projektowanego przepisu[110], prof. Jarosław Warylewski stwierdził: „Jeżeli zakresem kryminalizacji mają być objęte informacje o pozytywnych skutkach zachowań pedofilskich, to rozwiązanie takie należy uznać za sprzeczne z art. 10 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w brzmieniu: «Każdy ma prawo do wolności wyrażania opinii. Prawo to obejmuje wolność posiadania poglądów oraz otrzymywania i przekazywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe»”. I Prezes Sądu Najwyższego prof. Lech Gardocki na łamach „Rzeczypospolitej” napisał: „Mamy tu do czynienia z pośpieszną i przesadną reakcją na marginalne ilościowo wypowiedzi osób, które nie potępiają bezwarunkowo uprawiania seksu z dziećmi. Różnicują zdarzające się przypadki na szkodliwe i na takie, które nazywają pozytywną pedofilią. Może to nas irytować, ale to nie znaczy, że należy od razu unosić do ciosu karzący miecz Temidy. Może lepiej podjąć wysiłek polemiki z tymi wypowiedziami, odeprzeć je, może nawet ośmieszyć, ale bez użycia knebla. Przepis karny powinien być ostatecznością”[111][109][112][113][114].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Patrz opis F65.4 Paedophilia. International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems 10th Revision (ICD-10) Version for 2010.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Wiesław Czernikiewicz: Pedofilia.
  3. Krafft-Ebing, R. von (1886): Psychopathia sexualis: A medico-forensic study (trans by H. E. Wedeck). New York: G. P. Putnam’s Sons, 1965.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 4,9 Hall RC, Hall RC. A Profile of Pedophilia: Definition, Characteristics of Offenders, Recidivism, Treatment Outcomes, and Forensic Issues. „Mayo Clinic Proceedings”. 82 (4), s. 457–471, 2007. doi:10.4065/82.4.457. PMID 17418075. [dostęp 2014–01–22]. 
  5. Justyna Holka-Pokorska: Pedofilia jako zaburzenie seksualne - diagnoza i leczenie. Perspektywa psychiatryczna. W: Krystyna Marzec-Holka: Przemoc seksualna wobec dziecka. Studium pedagogiczno-kryminologiczne. Kraków: Impuls, 2011, s. 72.
  6. 6,0 6,1 6,2 Maria Beisert: Pedofilia. Geneza i mechanizm zaburzenia. Sopot: GWP, 2012, s. 19.
  7. Maria Beisert: Pedofilia. Geneza i mechanizm zaburzenia. Sopot: GWP, 2012, s. 20.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Maria Beisert: Pedofilia. Geneza i mechanizm zaburzenia. Sopot: GWP, 2012, s. 21.
  9. 9,0 9,1 9,2 Kazimierz Imieliński: Seksiatria. T. 2.. Warszawa: PWN, 1990, s. 193.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Maria Beisert: Pedofilia. Geneza i mechanizm zaburzenia. Sopot: GWP, 2012, s. 22.
  11. 11,0 11,1 Zbigniew Lew-Starowicz: Seksuologia sądowa. Warszawa: PZWL, 2000, s. 127.
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 12,5 12,6 12,7 Robert C. Carson, James N. Butcher, Susan Mineka: Psychologia zaburzeń. T. 2.. GWP, 2003, s. 653.
  13. 13,0 13,1 13,2 Kazimierz Pospiszyl: Pedofilia. W: Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku. T. 4. Wydawnictwo Akademickie „Żak”, 2005, s. 307.
  14. 14,0 14,1 Irena Pospiszyl: Patologie społeczne. Warszawa: WN PWN, 2008, s. 245.
  15. 15,0 15,1 15,2 Kurt Freund: Assessment of pedophilia. W: Mark Cook, Kevin Howells: Adult sexual interest in children. London: Academic Press, 1981, s. 139–179. ISBN 978-0-12-187250-2. Streszczenie.
  16. American Psychiatric Association Committee on Nomenclature and Statistics: Diagnostic and statistical manual of mental disorders. Wyd. 1. Washington, D.C: American Psychiatric Association, 1952, s. 39.
  17. American Psychiatric Association: Committee on Nomenclature and Statistics: Diagnostic and statistical manual of mental disorders. Wyd. 3. Washington, D.C: American Psychiatric Association, 1980, s. 271.
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 18,4 Ray Blanchard. The DSM Diagnostic Criteria for Pedophilia. „Archives of Sexual Behavior”. 39 (2), s. 304-16, Apr 2010. doi:10.1007/s10508-009-9536-0. PMID 19757012. 
  19. Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-III-R. Washington, DC: American Psychiatric Association, 1987. ISBN 0-89042-018-1.
  20. 20,0 20,1 20,2 Practice-Relevant Changes to the DSM-IV-TR. Adjustment of wording of the clinical significance criterion for the Paraphilias.
  21. Martin E. P. Seligman, Edine F. Walker, David L. Rosenhan: Psychopatologia. Poznań: Zysk i S-ka, 2003, s. 592.
  22. 22,0 22,1 22,2 Lisa J. Cohen, PhD, Igor Galynker, MD, PhD: Psychopathology and Personality Traits of Pedophiles. 2009-06-08. [dostęp 2013-09-24].
  23. 23,0 23,1 23,2 23,3 23,4 23,5 23,6 23,7 23,8 23,9 Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders DSM-IV TR (Text Revision). Arlington, VA, USA: American Psychiatric Publishing, Inc., 2000-06, s. 572. DOI:10.1176/appi.books.9780890423349. ISBN 978-0-89042-024-9. Tekst rozdziału „Pedophilia” z DSM-IV-TR w pliku pdf.
  24. 24,0 24,1 Green R. Is pedophilia a mental disorder?. „Archives of Sexual Behavior”. 31 (6), s. 467–71, 2002. doi:10.1023/A:1020699013309. PMID 12462476. 
  25. Krueger RB, Kaplan MS. Peer Commentaries on Green (2002) and Schmidt (2002): A Favorable View of the DSM-IV Diagnosis of Pedophilia and Empathy for the Pedophile. „Archives of Sexual Behavior”. 31 (6), s. 486–88, 2002. doi:10.1023/A:1020603214218. 
  26. Langevin R. Peer Commentaries on Green (2002) and Schmidt (2002): Yes, Virginia, There Are Real Pedophiles: A Need to Revise and Supervise, Not Eliminate, DSM. „Archives of Sexual Behavior”. 31 (6), s. 488–9, 2002. doi:10.1023/A:1020603214218. 
  27. Moser C. Peer Commentaries on Green (2002) and Schmidt (2002): Are Any of the Paraphilias in DSM Mental Disorders?. „Archives of Sexual Behavior”. 31 (6), s. 490–1, 2002. doi:10.1023/A:1020603214218. 
  28. 28,0 28,1 Spizer RL, Wakefield JC. Peer Commentaries on Green (2002) and Schmidt (2002): Why Pedophilia Is a Disorder of Sexual Attraction – At Least Sometimes. „Archives of Sexual Behavior”. 31 (6), s. 499–500, 2002. doi:10.1023/A:1020603214218. 
  29. 29,0 29,1 Zucker KJ. Peer Commentaries on Green (2002) and Schmidt (2002): Associated Features Are Irrelevant in Deciding Whether or Not Pedophilia Is a Mental Disorder. „Archives of Sexual Behavior”. 31 (6), s. 500–1, 2002. doi:10.1023/A:1020603214218. 
  30. Moser C, Kleinplatz PJ. DSM-IV-TR and the Paraphilias: An argument for removal. „Journal of Psychology and Human Sexuality”. 17 (3–4), s. 91–109, 2005. doi:10.1300/J056v17n03_05. 
  31. William O’Donohue, Lisa G. Regev, Anne Hagstrom. Problems with the DSM-IV Diagnosis of Pedophilia. „Sexual Abuse. Journal of Research and Treatment”. 12 (2), s. 95 -105, 2000. doi:10.1023/A:1009586023326. 
  32. William O’Donohue. A critique of the proposed DSM-V diagnosis of pedophilia. „Archives of Sexual Behavior”. 39 (3), s. 587-590, Jun 2010. doi:10.1007/s10508-010-9604-5. PMID 20204487. 
  33. Recent Updates to Proposed Revision for DSM-5 – Pedophilic Disorder.
  34. 34,0 34,1 34,2 R. Blanchard, A. D. Lykins, D. Wherrett, M. E. Kuban i inni. Pedophilia, hebephilia, and the DSM-V. „Arch Sex Behav”. 38 (3), s. 335-350, Jun 2009. doi:10.1007/s10508-008-9399-9. PMID 18686026.  Fragment artykułu.
  35. Richard Green. Sexual Preference for 14-Year-Olds as a Mental Disorder: You Can’t Be Serious !! (Letter to the Editor). „Archives of Sexual Behavior (published on line)”, 2010, March 4. doi:10.1007/s10508-010-9602-7.  Pełny tekst listu.
  36. 36,0 36,1 Richard Green. Hebephilia is a Mental Disorder?. „Sexual Offender Treatment”. 5 (1), 2010.  Pełny tekst artykułu Artykuł zarchiwizowany.
  37. Allen Frances, MD, Michael B. First, MD. Hebephilia Is Not a Mental Disorder in DSM-IV-TR and Should Not Become One in DSM-5. „Journal of the American Academy of Psychiatry and the Law”. 39 (1), s. 78-85, Feb 01 2011.  Pełny tekst artykułu.
  38. Bruce Rind, Richard Yuill. Hebephilia as Mental Disorder? A Historical, Cross-Cultural, Sociological, Cross-Species, Non-Clinical Empirical, and Evolutionary Review. „Archives of Sexual Behavior”. 41 (4), s. 797–829, Jun 28 2012. doi:10.1007/s10508-012-9982-y.  Pełny tekst artykułu w pliku pdf Pełny tekst artykułu.
  39. Karen Franklin: Psychiatry Rejects Novel Sexual Disorder "Hebephilia".
  40. 40,00 40,01 40,02 40,03 40,04 40,05 40,06 40,07 40,08 40,09 40,10 40,11 40,12 Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th Edition. American Psychiatric Publishing.
  41. 41,0 41,1 Paraphilic Disorders Fact Sheet.
  42. 42,0 42,1 Highlights of Changes from DSM-IV-TR to DSM-5.
  43. A. Malón. Pedophilia: a diagnosis in search of a disorder. „Arch Sex Behav”. 41 (5), s. 1083-97, Oct 2012. doi:10.1007/s10508-012-9919-5. PMID 22367174. 
  44. 44,0 44,1 44,2 44,3 44,4 44,5 44,6 Patrz rozdział F65 DISORDERS OF SEXUAL PREFERENCE (s. 165) i F65.4 Paedophilia (s. 166). The ICD-10 Classification of Mental and Behavioural Disorders Diagnostic criteria for research World. 1993. [dostęp 2013-06-27].  Cytat: B. A persistent or a predominant preference for sexual activity with a prepubescent child or children. C. The person is at least 16 years old and at least five years older than the child or children in B
  45. 45,0 45,1 45,2 45,3 45,4 Maria Beisert: Pedofilia. Geneza i mechanizm zaburzenia. Sopot: GWP, 2012, s. 23.
  46. Zbigniew Lew-Starowicz: Seksuologia sądowa. Warszawa: PZWL, 2000, s. 126.
  47. 47,0 47,1 47,2 47,3 47,4 47,5 Maria Beisert: Pedofilia. Geneza i mechanizm zaburzenia. Sopot: GWP, 2012, s. 24.
  48. 48,0 48,1 Kazimierz Imieliński (red.): Seksuologia. Zarys encyklopedyczny. Warszawa: PWN, 1988, s. 261.
  49. 49,0 49,1 49,2 Kurt Freund. In search of an etiological model of pedophilia. „Sexological Review”. 2 (1), s. 171-184, 1994.  Pełny tekst artykułu.
  50. Justyna Holka-Pokorska: Pedofilia jako zaburzenie seksualne - diagnoza i leczenie. Perspektywa psychiatryczna. W: Krystyna Marzec-Holka: Przemoc seksualna wobec dziecka. Studium pedagogiczno-kryminologiczne. Kraków: Impuls, 2011, s. 74.
  51. 51,0 51,1 51,2 51,3 51,4 51,5 M. A. Ames, D. A. Houston. Legal, social, and biological definitions of pedophilia. „Arch Sex Behav”. 19 (4), s. 333-342, August 1990. doi:10.1007/BF01541928. PMID 2205170.  Pełny tekst pracy w pliku pdf. Streszczenie.
  52. 52,0 52,1 Kazimierz Imieliński: Seksiatria. T. 2.. Warszawa: PWN, 1990, s. 198.
  53. Kazimierz Pospiszyl: Przestępstwa seksualne. Warszawa: WN PWN, 2006, s. 54.
  54. 54,0 54,1 Justyna Holka-Pokorska: Pedofilia jako zaburzenie seksualne - diagnoza i leczenie. Perspektywa psychiatryczna. W: Krystyna Marzec-Holka: Przemoc seksualna wobec dziecka. Studium pedagogiczno-kryminologiczne. Kraków: Impuls, 2011, s. 75.
  55. Maria Beisert: Pedofilia. Geneza i mechanizm zaburzenia. Sopot: GWP, 2012, s. 28.
  56. M. C. Seto, J. M. Cantor, R. Blanchard. Child pornography offenses are a valid diagnostic indicator of pedophilia. „J Abnorm Psychol”. 115 (3), s. 610-615, August 2006. doi:10.1037/0021-843X.115.3.610. PMID 16866601. Cytat: The results suggest child pornography offending is a stronger diagnostic indicator of pedophilia than is sexually offending against child victims. 
  57. 57,0 57,1 David Finkelhor, PhD, Sharon Araji, PhD. Explanations of Pedophilia: Review of Empirical Research. „Bull Am Acad Psychiatry Law”. 13 (1), s. 17-37, 1985. [dostęp 2013-10-02]. 
  58. 58,0 58,1 58,2 David Finkelhor, PhD, Sharon Araji, PhD. Explanations of Pedophilia: A Four Factor Model. „The Journal of Sex Research”. 22 (2), s. 145-161, May 1986. [dostęp 2013-10-02].  Obszerne fragmenty artykułu.
  59. 59,0 59,1 David Finkelhor, Sharon Araji: A Sourcebook on Child Sexual Abuse. Sage Publications, 1986, s. 90. ISBN 0-8039-2749-5.
  60. Maria Beisert: Pedofilia. Geneza i mechanizm zaburzenia. Sopot: GWP, 2012, s. 27.
  61. 61,0 61,1 61,2 Paul Okami, Amy Goldberg. Personality Correlates of Pedophilia: Are They Reliable Indicators?. „Journal of Sex Research”. 29 (3), s. 297-328, 1992.  Streszczenie.
  62. Kazimierz Imieliński: Seksiatria. T. 2.. Warszawa: PWN, 1990, s. 197.
  63. 63,0 63,1 Irena Pospiszyl: Patologie społeczne. Warszawa: WN PWN, 2008, s. 252.
  64. Zbigniew Lew-Starowicz: Seksuologia sądowa. Warszawa: PZWL, 2000, s. 129-130.
  65. 65,0 65,1 65,2 Kazimierz Pospiszyl: Przestępstwa seksualne. Warszawa: WN PWN, 2006, s. 73.
  66. Kazimierz Pospiszyl: Przestępstwa seksualne. Warszawa: WN PWN, 2006, s. 75.
  67. 67,0 67,1 67,2 67,3 Maria Beisert: Pedofilia. Geneza i mechanizm zaburzenia. Sopot: GWP, 2012, s. 26.
  68. 68,0 68,1 Justyna Holka-Pokorska: Pedofilia jako zaburzenie seksualne - diagnoza i leczenie. Perspektywa psychiatryczna. W: Krystyna Marzec-Holka: Przemoc seksualna wobec dziecka. Studium pedagogiczno-kryminologiczne. Kraków: Impuls, 2011, s. 73.
  69. Kieran McCartan. Professional Responses To Contemporary Discourses And Definitions Of Paedophilia. „International Journal of Police Science and Management”. 13 (4), s. 322-335, 2011. ISSN 1461-3557. 
  70. Kazimierz Pospiszyl: Przestępstwa seksualne. Warszawa: WN PWN, 2006, s. 56.
  71. 71,0 71,1 Kazimierz Pospiszyl: Przestępstwa seksualne. Warszawa: WN PWN, 2006, s. 55.
  72. 72,0 72,1 Maria Beisert: Pedofilia. Geneza i mechanizm zaburzenia. Sopot: GWP, 2012, s. 31.
  73. 73,0 73,1 Maria Beisert: Pedofilia. Geneza i mechanizm zaburzenia. Sopot: GWP, 2012, s. 43.
  74. Irena Pospiszyl: Patologie społeczne. Warszawa: WN PWN, 2008, s. 245-246.
  75. 75,0 75,1 Maria Beisert: Pedofilia. Geneza i mechanizm zaburzenia. Sopot: GWP, 2012, s. 37.
  76. Schiltz K., Witzel J., Northoff G., Zierhut K., Gubka U., Fellmann H., Kaufmann J., Tempelmann C., Wiebking C., Bogerts B. Brain pathology in pedophilic offenders: evidence of volume reduction in the right amygdala and related diencephalic structures. „Archives of general psychiatry”. 6 (64), s. 737–46, czerwiec 2007. doi:10.1001/archpsyc.64.6.737. PMID 17548755. 
  77. Walter M., Witzel J., Wiebking C., Gubka U., Rotte M., Schiltz K., Bermpohl F., Tempelmann C., Bogerts B., Heinze HJ., Northoff G. Pedophilia is linked to reduced activation in hypothalamus and lateral prefrontal cortex during visual erotic stimulation. „Biological psychiatry”. 6 (62), s. 698–701, wrzesień 2007. doi:10.1016/j.biopsych.2006.10.018. PMID 17400196. 
  78. 78,0 78,1 78,2 78,3 78,4 Justyna Janik: Pedofilia w ujęciu neuroscience. W: Aleksandra Jodko (red.): Tabu seksuologii: [wątpliwości, trudne tematy, dylematy w seksuologii i edukacji seksualnej]. Warszawa: Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej „Academica”, 2008, s. 97 -116. ISBN 978-83-89281-54-8.
  79. M. C. Seto. Pedophilia. „Annu Rev Clin Psychol”. 5, s. 391-407, 2009. doi:10.1146/annurev.clinpsy.032408.153618. PMID 19327034. 
  80. 80,0 80,1 Abel GG, Harlow N.: The Abel and Harlow child molestation prevention study Excerpted from The Stop Child Molestation Book. Philadelphia: Xlibris, 2001.
  81. G G Abel, J V Becker, M Mittelman, J Cunningham-Rathner, J L Rouleau, W D Murphy. Self-Reported Sex Crimes of Nonincarcerated Paraphiliacs. „Journal of Interpersonal Violence”. 2 (1), s. 3-25, 1987. 
  82. 82,0 82,1 82,2 82,3 Psychiatria. Tom 2. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, 2003, s. 570. ISBN 83-87944-24-6.
  83. Leszek Lernell: Czyn lubieżny z osobą nieletnią (pedofilia). W: Kazimierz Imieliński (red.): Seksuologia społeczna. Warszawa: PWN, 1977, s. 518.
  84. Leszek Lernell: Czyn lubieżny z osobą nieletnią (pedofilia). W: Kazimierz Imieliński (red.): Seksuologia społeczna. Warszawa: PWN, 1977, s. 521.
  85. Barbaree HE, Bogaert AF, Seto MC: Sexual Reorientation Therapy for Pedophiles: Practices and Controversies. W: Diamant L, McAnulty RD (red.): The Psychology of Sexual Orientation, Behavior, and Identity: A Handbook. Westport: Greenwood Press, 1995, s. 357. ISBN 0-313-28501-2. [dostęp 2012–06–03].
  86. Berlin FS. Treatments to Change Sexual Orientation [Letter to the Editor]. „American Journal of Psychiatry”. 157 (5), s. 838, 2000. doi:10.1176/appi.ajp.157.5.838. PMID 10784491. 
  87. Fazekas D. Peer Commentaries on Green (2002) and Schmidt (2002). Pedophilia: More Than A Moral Dilemma. „Archives of Sexual Behavior”. 31 (6), s. 483–4, 2002. doi:10.1023/A:1020603214218. 
  88. Gaither GA. Peer Commentaries on Green (2002) and Schmidt (2002). Pedophilia as a Sexual Orientation?. „Archives of Sexual Behavior”. 31 (6), s. 485–6, 2002. doi:10.1023/A:1020603214218. 
  89. Howitt D: Social Exclusion – Pedophile Style. W: Goodwin R, Cramer D (red.): Inappropriate Relationships: The Unconventional, the Disapproved and the Forbidden. Mahwah: Lawrence Erlbaum Associates, 2002, s. 232. ISBN 0-8058-3742-6. [dostęp 2012–06–03].
  90. Bailey JM. What is Sexual Orientation and Do Women Have One?. „Nebraska Symposium on Motivation”. 54, s. 43–63, 2009. doi:10.1007/978-0-387-09556-1_3. PMID 19230524. [dostęp 2012–06–03]. 
  91. Van Gijseghem H: 40th Parliament, 3rd Session: Standing Committee on Justice and Human Rights. Parliament of Canada, 2011–02–14. [dostęp 2012–06–03].
  92. 92,0 92,1 Seto MC. Is Pedophilia a Sexual Orientation?. „Archives of Sexual Behavior”. 41 (1), s. 231–6, 2012. doi:10.1007/s10508-011-9882-6. PMID 22218786. [dostęp 2014–01–22]. 
  93. American Psychiatric Association: PA Statement on DSM-5 Text Error. dsm5.org, 2013–10–31. [dostęp 2014–01–22].
  94. American Psychiatric Association: TEXT CORRECTIONS for DSM-5. dsm5.org, 2013–10–31. [dostęp 2014–01–22].
  95. 95,0 95,1 NC. Raymond, E. Coleman, F. Ohlerking, GA. Christenson i inni. Psychiatric comorbidity in pedophilic sex offenders. „Am J Psychiatry”. 156 (5), s. 786-8, May 1999. PMID 10327918. 
  96. GG. Abel, JV. Becker, J. Cunningham-Rathner, M. Mittelman i inni. Multiple paraphilic diagnoses among sex offenders. „Bull Am Acad Psychiatry Law”. 16 (2), s. 153-68, 1988. PMID 3395701. 
  97. 97,0 97,1 LJ. Cohen, II. Galynker. Clinical features of pedophilia and implications for treatment. „J Psychiatr Pract”. 8 (5), s. 276-89, Sep 2002. PMID 15985890. 
  98. Pedofilia. W: Zbigniew Lew Starowicz: Słownik Encyklopedyczny Miłość i Seks. Warszawa: Wydawnictwa Europa, 1999. ISBN 83-87977-17-9.
  99. 99,0 99,1 Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553.
  100. Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557.
  101. 101,0 101,1 101,2 101,3 Robert Szostak: Stygmatyzacja sprawców przestępstw pedofilskich w kontekście zasady domniemania niewinności. W: J. Bukała, K. Wątorek: Pedofilia jako zagrożenie XXI wieku (materiały konferencji z 13 września 2011 r.). Kielce: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Ekonomii i Prawa im. prof. Edwarda Lipińskiego, 2011, s. 191.
  102. 102,0 102,1 102,2 102,3 102,4 Hanna Świeszczakowska: Kto się boi seksualnych... Z dr Marią Gordon z Oddziału Psychiatrii Sądowej Szpitala Aresztu Śledczego w Warszawie rozmawia...
  103. Joanna Strzelecka: Mroczna strona seksualności - sprawcy przemocy seksualnej wobec dzieci. W: Aleksandra Jodko (red.): Tabu seksuologii: [wątpliwości, trudne tematy, dylematy w seksuologii i edukacji seksualnej]. Warszawa: Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej „Academica”, 2008, s. 67-68. ISBN 978-83-89281-54-8.
  104. Karolina Lewandowska: Powstrzymać sprawców wykorzystywania seksualnego dzieci. Nowe wyzwania. W: Aleksandra Jodko (red.): Tabu seksuologii: [wątpliwości, trudne tematy, dylematy w seksuologii i edukacji seksualnej]. Warszawa: Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej „Academica”, 2008, s. 71-72. ISBN 978-83-89281-54-8.
  105. Magdalena Podgajna-Kuśmierek: Pedofilia. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2003, s. 99. Wynik badania „jaki jest stosunek społeczeństwa do osoby pedofila”, metodą wywiadu kwestionariuszowego, 5-9. 11. 2001, na terenie miasta Wrocławia, próba o charakterze losowo-warstwowym (kryterium – wiek produkcyjny), 124 respondentów, „Po analizie ilościowej i jakościowej dane wskazują na mocno negatywny stosunek do osoby pedofila.”.
  106. Robert Szostak: Stygmatyzacja sprawców przestępstw pedofilskich w kontekście zasady domniemania niewinności. W: J. Bukała, K. Wątorek: Pedofilia jako zagrożenie XXI wieku (materiały konferencji z 13 września 2011 r.). Kielce: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Ekonomii i Prawa im. prof. Edwarda Lipińskiego, 2011, s. 193.
  107. Łukasz Pikuła: Pedofilia - łamanie czy ochrona przyrodzonych i niezbywalnych praw człowieka jako osoby?. W: J. Bukała, K. Wątorek: Stop pedofilii (materiały konferencji z 15 czerwca 2012 r.). Kielce: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Ekonomii i Prawa im. prof. Edwarda Lipińskiego, 2012, s. 218.
  108. Dz. U. z 2009 r. Nr 206, poz. 1589.
  109. 109,0 109,1 Bartłomiej Kozłowski: Propagowanie zachowań pedofilskich – niepotrzebne i niebezpieczne (dla wolności słowa) przestępstwo.
  110. Prof. dr hab. Jarosław Warylewski: Opinia prawna w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 1756, z dnia 18 maja 2007 r.), w zakresie dotyczącym nowelizacji przepisów rozdziału XXV k.k. – przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności (art. 197-205 k.k.) oraz art. 255a (tzw. propagowanie pedofilii).
  111. Lech Gardocki. Zachować umiar. „Rzeczpospolita”, 2007-01-11. 
  112. Lech Gardocki: Zachować umiar – kopia tekstu Lecha Gardockiego o tzw. „zakazie propagowania zachowań pedofilskich” w portalu poland.indymedia.
  113. Piotr VaGla Waglowski: Pedofilia (i przy okazji internet) w Sejmie – cytat tekstu Lecha Gardockiego o tzw. „zakazie propagowania zachowań pedofilskich” w portalu prawo.vagla.
  114. Zachować umiar. W: Lech Gardocki: Naprawdę jesteśmy trzecią władzą. Warszawa: Wydawnictwo C. H. Beck, 2008, s. 115.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.