Peeter Danckers de Rij

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Portret królowej Cecylii Renaty na koniu, sztych Wilhelma Hondiusa według obrazu autorstwa Peetera Danckersa.

Peeter Danckers de Rij (ur. 1583 lub 1605 w Amsterdamie, zm. 9 sierpnia 1661 w Rudnikach na Litwie) – holenderski malarz epoki wczesnego baroku.

Życie i twórczość[edytuj | edytuj kod]

Przybył do Polski w połowie lat 30. XVII wieku. Ok. 1635-1637 został zaangażowany przez króla Władysława IV jako portrecista w związku z szeroko zakrojonymi w owym czasie pracami przy ozdabianiu królewskich siedzib w ramach przygotowań do ślubu króla z Cecylią Renatą Habsburżanką. Działał w Warszawie, Gdańsku i Wilnie. Danckers portretował rodzinę królewską, przedstawicieli szlachty i patrycjatu. Tworzył wizerunki reprezentacyjne, których zadaniem było ukazanie statusu portretowanego, stąd też dbałość o ukazanie przepychu ubioru i odpowiednich atrybutów, najczęściej przedstawionych na tle pejzażu.

Szczególnie piękny jest wykonany przez niego w tym okresie portret podkomorzego Adama Kazanowskiego z 1638r., bogaty w soczyste czerwienie, subtelny w prowadzeniu światła, prosty w kompozycji i bezbłędny w rysunku. Około 1639 Danckers de Rij namalował konne portrety Władysława IV i Cecylii Renaty, zaś po 1649 jeszcze konny portret Jana Kazimierza do pokoju Audiencyjnego Zamku Królewskiego w Warszawie.

Był także autorem 22 oktagonalnych portretów na blasze przodków i koligatów Władysława IV z rodziny Wazów, Jagiellonów i Habsburgów, określanych w dawnych inwentarzach jako "Jagiellońska familia". Portrety te dekorowały pokój Marmurowy Zamku Królewskiego. Z serii tej ocalało pięć portretów – trzy w Nieborowie, jeden w Moskwie i jeden w Wilnie.

Danckers przybył do Polski jako ukształtowany już artysta i wywarł ogromny wpływ na tutejsze malarstwo portretowe. Większość jego obrazów nie zachowała się i jest znana tylko ze sztychów Jeremiasza Falcka i Wilhelma Hondiusa. Istniejące dzieła znajdują się w muzeach w Brukseli, Amsterdamie, Brunszwiku, Gripsholmie i Frederiksborgu, a także w Muzeum Narodowym w Gdańsku (Portret młodego mężczyzny z panoramą Gdańska w tle, Portret mężczyzny oraz Portret kobiety - wszystkie z ok. 1640r.). Jeden z najsłynniejszych portretów - wizerunek królowej Cecylii Renaty, znany do niedawna tylko ze sztychu, znaleziono w Moskwie, dokąd trafił ze zbiorów Uniwersytetu Wileńskiego[1].

W Polsce malarz spędził ćwierć wieku, aż do śmierci w 1661 r. Artysta został napadnięty i śmiertelnie raniony w miejscowości Rudniki pod Wilnem. Wedle anegdoty talent portrecisty pomógł schwytać złoczyńców, ostatnią bowiem pracą artysty były szkice przedstawiające oprawców.

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Renata Wierzchołowska "Cenne obrazy w zbiorach Muzeum Narodowego", Pomorskie - magazyn samorządu województwa pomorskiego nr 6(90) listopad-grudzień 2011
  2. Portret królewny
  3. 3,0 3,1 Jeden z 22 oktagonalnych portretów na blasze przodków i koligatów Władysława IV, tzw. "Jagiellońskiej familii" – Lileyko Jerzy, Vademecum Zamku Warszawskiego, Warsaw 1980, ISBN 83-223-1818-9