Jazgrza Williamsa
| Jazgrza Williamsa | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Rząd | goździkowce |
| Rodzina | kaktusowate |
| Rodzaj | jazgrza |
| Gatunek | jazgrza Williamsa |
| Nazwa systematyczna | |
| Lophophora williamsii Contr. U.S. Natl. Herb. 3:131. 1894 |
|
| Synonimy | |
|
Echonocactus williamsii Lem., |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Jazgrza Williamsa (Lophophora williamsii) – gatunek rośliny z rodziny kaktusowatych. Popularnie nazywana pejotlem, czasami również echinokaktusem Williamsa, jeżowcem Williamsa[3][4]. Pochodzi z rejonów Nowego Meksyku i Teksasu.
Spis treści |
[edytuj] Morfologia i biologia
- Rozwój
- Bylina. Sukulent pędowy.
- Łodyga
- Przekształcona w kulisty, mięsisty, szarozielony pęd . Jest on słabo żeberkowany i nie posiada cierni. Areole wyposażone są we włoski. Pęd ma wysokość do 15- 20 cm.
- Kwiaty
- Nieduże, różowego koloru, o wielodziałkowym okwiecie. Wewnątrz kwiatów 1 słupek i liczne pręciki.
- Owoc
- Jagoda.
- Siedlisko
- Rośnie na pustyniach i półpustyniach
[edytuj] Zastosowanie
Nazwa pejotl pochodzi od języka nahauatl, w którym słowo peyotl oznacza gąsienicę. Jest on źródłem wielu alkaloidów z rodziny fenetylamin, głównie meskaliny. Wszystkie gatunki Lophophora rosną bardzo wolno, często zanim zakwitną mija nawet 30 lat. Meskalinę kaktus zaczyna wytwarzać po 5 latach.
Wzrost zainteresowania pejotlem (lata 70. XX w.) był spowodowany opublikowaniem wczesnych prac antropologa Carlosa Castanedy. Don Juan Matus, domniemany nauczyciel Castanedy, miał używać nazwy "Mescalito" w odniesieniu do mocy zwanej pomocnikiem, opiekunem, która ujawnia się spożywającym pejotl, ucząc ich "właściwego sposobu życia".
Środowisko naukowe, po początkowej akceptacji i uznaniu, zarzuciło Castanedzie, że w swych pracach zbyt wiele uwagi poświęca środkom psychotropowym i ich działaniu, a za mało elementom kulturowym. Po publikacji kolejnych prac podejrzenia w środowisku naukowym o to, iż cała praca Castanedy to fikcja, nasiliły się do tego stopnia, że w trosce o rzetelność naukową, środowisko antropologów odcięło się od Castanedy i odebrano mu również tytuł doktorski[5][6].
Dzieła Castanedy traktowane są obecnie przeważnie jako beletrystyka, choć zawierają wiedzę praktyczną, którą wielu ludzi z powodzeniem stosuje w życiu. Jednym z wielu wątków poruszanych przez autora są odniesienia do rzeczywistości ponieważ pejotl jest używany w tradycyjnych indiańskich obrzędach[7][8].
Z pejotlem eksperymentował także Stanisław Ignacy Witkiewicz, głównie w latach 30. stworzył wiele portretów będąc pod wpływem tej rośliny[9].
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-07].
- ↑ Search results — The Plant List. [dostęp 2011-01-25].
- ↑ Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
- ↑ Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Słownik botaniczny. Wyd. II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 327. ISBN 83-214-1305-6.
- ↑ Robert Marshall: The dark legacy of Carlos Castaneda (ang.). [dostęp 30.01.2009].
- ↑ Colin Wilson: The Don Juan Affair (ang.). [dostęp 30.01.2009].
- ↑ tytuł 42 §1996a Kodeksu Stanów Zjednoczonych (ang.). [dostęp 30.01.2009].
- ↑ Peyote. The Divine Cactus (ang.). [dostęp 30.01.2009].
- ↑ Stanisław Ignacy Witkiewicz Nikotyna, alkohol, kokaina, peyotl, morfina, eter. 1932
[edytuj] Bibliografia
- Myerhoff, Barbara: Pejotlowe łowy, Wydawnictwo Znak, Kraków 1997 ISBN 83-7006-484-1
