Peloponez

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy krainy historycznej i geograficznej. Zobacz też: hasło dotyczące regionu administracyjnego o tej nazwie.
Półwysep Peloponeski w Grecji
mapa fizyczna
Peloponez widziany z kosmosu

Peloponez (Półwysep Peloponeski, nwgr. Πελοπόννησος, Peloponnisos, w średniowieczu znany pod nazwą Morea, gr. Μωρέας lub Μωριάς) – półwysep i kraina historyczna w Grecji. Stanowi najdalej na południe wysuniętą część Półwyspu Bałkańskiego i kontynentalnej Grecji. Znajduje się między Morzem Jońskim a Egejskim. Połączony jest z lądem Przesmykiem Korynckim przeciętym Kanałem Korynckim. Od północy Peloponez ograniczony jest Zatoką Koryncką i Patraską. Silnie rozczłonkowana linia brzegowa tworzy liczne mniejsze półwyspy: Argolidzki, Lakoński, Mani, Mesyński i zatoki: Sarońską, Argolidzką, Meseńska, Kiparysyjską. Powierzchnia Peloponezu wynosi 21,4 tys. km².

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Półwysep jest silnie pofałdowany (najwyższy szczyt Tajget wznosi się na 2407 m n.p.m.). Roślinność śródziemnomorska – makia, frigana, a także pozostałości lasów liściastych (dąb wieczniezielony). Na Peloponezie leży Jezioro Stymfalijskie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na Peloponezie znajdują się krainy historyczne: Achaja, Arkadia, Argolida, Elida, Mesenia i Lakonia.

W II tysiącleciu p.n.e. greckie plemiona, określane jako Achajowie wyparli ludność niegrecką. Około XIII i XII w. p.n.e. opanowany przez Dorów. Od VII w. p.n.e. na Peloponezie dominowała Sparta (założycielka Związku Peloponeskiego), aż do klęski zadanej jej przez Teby pod Leuktrami w roku 371 p.n.e.

W roku 146 p.n.e. Peloponez został włączony do Cesarstwa rzymskiego, następnie znalazł się we władzy Bizancjum. W latach 1204-1283 był okupowany przez krzyżowców, po czym wrócił pod władzę Bizancjum. Utworzono wówczas bizantyjski Despotat Morei. W 1460 półwysep podbili Turcy, utracili go jednak przejściowo w latach 1680-1710 na rzecz Wenecjan. Od 1830 roku Peloponez należy do niepodległej Grecji.

Miasta o znaczeniu historycznym[edytuj | edytuj kod]

Na Półwyspie Peloponeskim znajdują się lub znajdowały się następujące miasta o dużym znaczeniu w historii Grecji:

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Peloponez zamieszkany jest przez ponad milion osób. Główne miasta to Patras, Korynt, Sparta, Nauplion, Kalamata, Pirgos, Tripolis. Mieszkańcy utrzymują się z turystyki, pasterstwa (na terenach wyżyn i gór) oraz uprawy zbóż, winorośli, oliwek i owoców cytrusowych (na nizinach).

Współczesny region administracyjny Peloponez

Administracyjnie obszar Peloponezu podzielony jest między trzy jednostki. Największa część to region Peloponez ze stolicą w Tripoli. Północno zachodnią część włączono do regionu Grecja Zachodnia (nomos Achaja i nomos Elida), a niewielki wschodni skrawek na Półwyspie Argolidzkim do regionu Attyka.

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Peloponez w Wikisłowniku