Pentarchia
 |
Ten artykuł od 2013-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Możliwe, że ten artykuł w całości albo w części zawiera informacje nieprawdziwe. Informacje bez źródeł w każdej chwili mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Pomóż Wikipedii i dodaj przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Pentarchia – koncepcja wywodząca się ze starożytnego chrześcijaństwa głosząca, że władza nad Kościołem należy do pięciu patriarchów, którzy pozostają w jedności wiary oraz mają te same prawa na swoich terytoriach[potrzebne źródło].
Koncepcja Pentarchii wywodzi się z tzw. zasady akomodacji, która zakładała dopasowanie struktur organizacji kościelnej do istniejących struktur państwowych. Początkowo więc najważniejszymi ośrodkami chrześcijaństwa były trzy najważniejsze i największe miasta cesarstwa: Rzym, Aleksandria i Antiochia. Następnie, wobec wyniesienia do godności stolicy cesarstwa, dołączył do nich Konstantynopol. Na końcu, ze względów prestiżowych, przyznano tytuł Patriarchy biskupom Jerozolimy.
Teoria pentarchii funkcjonowała już w IV wieku. Za wiążącą uznały ją jednak dopiero Sobory powszechne, które również ostatecznie ustaliły kolejność patriarchów[potrzebne źródło]. Sankcję prawną nadało tej koncepcji ustawodawstwo cesarskie w tym zwłaszcza novele Justyniana.
Istniała ustalona hierarchia Patriarchatów:
- Rzym (jego patriarcha, tytułowany papieżem, nosił tytuł primus inter pares)
- Konstantynopol (tytułowany Patriarchą ekumenicznym)
- Aleksandria (tytułowany papieżem oraz Patriarchą Aleksandrii i całej Afryki)
- Antiochia
- Jerozolima
Eklezjologia prawosławna tłumaczyła konieczność jedności Patriarchatów tym, że stanowią one 5 zmysłów Mistycznego Ciała Chrystusa i jedynie ich jedność może zapewnić ważność ustaleń soborów powszechnych.
W 2006 biskup Rzymu Benedykt XVI zrezygnował z tytułu patriarchy Zachodu.
