Pentatlenek diazotu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pentatlenek diazotu
Pentatlenek diazotu Pentatlenek diazotu
Struktura N2O5 w formie kowalencyjnej
Struktura N2O5 w formie kowalencyjnej
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny N2O5
Masa molowa 108,01 g/mol
Wygląd bezbarwne kryształy[1]
Identyfikacja
Numer CAS 10102-03-1
PubChem 66242[2]
Podobne związki
Podobne związki N2O, NO, N2O3, NO2, N2O4, NO3
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pentatlenek diazotu (nazwa Stocka: tlenek azotu(V)), N2O5nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków azotu, w którym atom azotu występują na formalnym stopniu utlenienia V.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Pentatlenek diazotu w temperaturze pokojowej występuje w formie białych kryształków i ma temperaturę topnienia ok. 41 °C. Jest związkiem nietrwałym rozkładającym się spontanicznie w temperaturze pokojowej do dwutlenku azotu i tlenu. Z mocnymi kwasami daje sole nitroniowe i kwas azotowy, np.

HClO4 + N2O5NO2ClO4 + HNO3

Związek ten reaguje gwałtownie z wodą, jest bezwodnikiem kwasu azotowego. Ze względu na jego nietrwałość nie znajduje on w formie czystej praktycznych zastosowań.

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

W warunkach laboratoryjnych otrzymuje się go przez ostrożne odwodnienie kwasu azotowego pentatlenkiem difosforu:

2HNO3 + P2O52HPO3 + N2O5

Inne metody syntezy to utlenianie dwutlenku azotu lub innych niższych tlenków azotu ozonem oraz reakcje azotanu srebra z chlorem lub trichlorkiem fosforylu (POCl3) na gorąco, np.

2AgNO3 + Cl2 → AgCl + 2NO2Cl + O2
AgNO3 + NO2Cl → AgCl + N2O5

Budowa[edytuj | edytuj kod]

W zależności od warunków, pentatlenek diazotu może występować w dwóch formach, kowalencyjnej i jonowej:

N2O5[NO2]+[NO3]

W stanie gazowym i w rozpuszczalnikach niepolarnych (np. w CCl4) N2O5 ma prawdopodobnie budowę kowalencyjną z mostkiem tlenowym łączącym atomy azotu (N−O−N). Badania rentgenograficzne dowiodły, że w stanie stałym ma on strukturę jonową – [NO2]+[NO3] – jest więc solą, azotanem nitroniowym. Szybkie schłodzenie gazowego N2O5 pozwala na uzyskanie metastabilnej kowalencyjnej formy związku w stanie stałym, która w temperaturze powyżej −70 °C przechodzi egzotermicznie w formę jonową[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-79. ISBN 9781420090840.
  2. Pentatlenek diazotu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  3. Inorganic Chemistry. San Diego: Academic Press, 2001. ISBN 0123526515.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Adam Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej. Cz. 2. Warszawa: PWN, 1994, s. 662. ISBN 8301065427.
  • Linus Pauling, Peter Pauling: Chemia. Warszawa: PWN, 1998, s. 229. ISBN 8301122676.
  • Philip John Durrant, Bryl Durrant: Zarys współczesnej chemii nieorganicznej. Warszawa: PWN, 1965.