Pentatlenek dijodu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pentatlenek dijodu
Pentatlenek dijodu
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny I2O5
Masa molowa 333,81 g/mol
Wygląd higroskopijne białe kryształy[1]
Identyfikacja
Numer CAS 12029-98-0
PubChem 159402[5]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pentatlenek dijodu (tlenek jodu(V)), I2O5nieorganiczny związek chemiczny, tlenek jodu na V stopniu utlenienia. Wykorzystywany jest jako utleniacz, a także w chemii analitycznej do wykrywania i oznaczania tlenku węgla[2][6]. Został odkryty niezależnie przez Josepha Louisa Gay-Lussaca i Humphrya Davy'ego w 1813 roku[7].

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Pentatlenek dijodu otrzymuje się poprzez odwodnienie kwasu jodowego w temperaturze ponad 170 °C[2][8][7]:

2HIO3I2O5 + H2O

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Pentatlenek dijodu jest najtrwalszy spośród tlenków fluorowców[8] i jako jedyny tlenek w tej grupie ma dodatnie ciepło tworzenia (43 kcal/mol)[9]. Jest też jedynym tlenkiem fluorowca na V stopniu utlenienia[10] oraz jedynym prostym tlenkiem jodu (pozostałe związki jodu z tlenem są związkami złożonymi i zawierają atomy jodu na różnych stopniach utlenienia)[9].

Tworzy białe, higroskopijne kryształy, bardzo dobrze rozpuszczalne w wodzie. Rozpuszcza się w kwasie azotowym, natomiast w etanolu, eterze dietylowym i disiarczku węgla nie[1][2]. Jest bezwodnikiem kwasu jodowego – w reakcji z wodą tworzy kwas jodowy[2]:

I2O5 + H2O2HIO3

Podczas ogrzewania do temperatury ponad 270 °C, pentatlenek dijodu rozkłada się z wydzieleniem tlenu i jodu[2][8]:

2I2O52I2 + 5O2

Jest silnym utleniaczem, co wykorzystywane jest w badaniu obecności tlenku węgla i jego zawartości (poprzez ilościowe utlenienie go do dwutlenku węgla z wydzieleniem jodu dającego się oznaczyć poprzez miareczkowanie roztworem tiosiarczanu sodu)[2][6][8]:

I2O5 + 5CO → I2 + 5CO2

Ten sam sposób znajduje zastosowanie przy usuwaniu tlenku węgla z powietrza[2].

Reaguje także z siarkowodorem tworząc dwutlenek siarki[2]:

3I2O5 + 2H2S3I2 + 5SO2 + 5H2O

Utlenia także chlorowodór, wiele wodorków i soli metali[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-67. ISBN 9781420090840.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 Pradyot Patnaik: Handbook of Inorganic Chemicals. McGraw-Hill, 2003, s. 407. ISBN 0070494398.
  3. Pentatlenek dijodu (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2012-04-15].
  4. 4,0 4,1 Pentatlenek dijodu (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski. [dostęp 2012-04-15].
  5. Pentatlenek dijodu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  6. 6,0 6,1 Adam Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej. Wyd. 6. T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, s. 595. ISBN 9788301162825.
  7. 7,0 7,1 Norman N. Greenwood, Alan Earnshaw: Chemistry of the Elements. Wyd. 2. Oxford, Boston: Butterworth-Heinemann, 1997, s. 851–852. ISBN 0750633654.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 John David Lee: Zwięzła chemia nieorganiczna. Jerzy Kuryłowicz (tłum.). Wyd. 4. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, s. 272. ISBN 8301123524.
  9. 9,0 9,1 Włodzimierz Trzebiatowski: Chemia nieorganiczna. Wyd. VIII. Warszawa: PWN, 1978, s. 172.
  10. Adam Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej. Wyd. 5. Warszawa: PWN, 2002, s. 571. ISBN 83-01-13654-5.