Pepita Tudó

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pepita Tudó
Pepita Tudó
Pepita Tudó, portret pędzla Vicentego Lopeza
Data urodzenia 19 maja 1779
Miejsce urodzenia Kadyks
Data śmierci 20 września 1869
Miejsce śmierci Madryt
Rodzice Antonio de Tudó y Alemany
Catalina
Małżeństwo Manuel Godoy
Dzieci Manuel
Luis
Odznaczenia
Dama Orderu Królowej Marii Luizy (Hiszpania)

Josefa Petra Francisca de Paula de Tudó y Catalán, Alemany y Luesia, znana jako Pepita Tudó lub Josefina Tudó (ur.19 maja 1779 w Kadyksie, zm. 20 września 1869 w Madrycie) – hiszpańska szlachcianka znana z wieloletniego związku z Manuelem Godoyem, pierwszym sekretarzem stanu Karola IV i faworytem królowej Marii Ludwiki Parmeńskiej[1].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Pepita Tudó urodziła się w Kadyksie, szybko została półsierotą, kiedy jej ojciec artylerzysta Antonio de Tudó y Alemany zginął w walce. Jej matka Catalina udała się do Manuela Godoya prosząc o interwencję w sprawie miejscowego zatargu. Godoy był znany z tego, że korzystając ze swojej pozycji sekretarza stanu wykorzystywał kobiety seksualnie, zwłaszcza kiedy zwracały się do niego o pomoc (nierzadko wysyłane na dwór przez swoich mężów lub krewnych)[2]. Ostatecznie Catalina i jej trzy córki: Pepita, która miała wtedy 16 lat, Magdalena i Socorro zamieszkały w domu Godoya.

Pepita została kochanką Godoya około 1800. W tym samym roku królowa Maria Ludwika Parmeńska, sama zauroczona Godoyem, zaaranżowała jego małżeństwo z infantką Marią Teresą Burbon, przyszłą hrabiną Chinchón. Miała przy tym nadzieję, że odciągnie to jego uwagę od Pepity. Dzięki małżeństwu wzrósł społeczno-ekonomiczny status Godoya, a Maria Teresa odzyskała przywileje utracone przez małżeństwo morganatyczne jej ojca, Ludwika Antoniego Burbona.

Małżeństwo z infantką nie było jednak udane, przy tym Godoy nie ukrywał swojego związku z Pepitą. Hiszpański polityk i człowiek oświecenia Gaspar Melchor de Jovellanos dał wyraz swojemu zgorszeniu, kiedy zaproszony przez Godoya na kolację zobaczył go siedzącego przy stole z żoną po jednej stronie i Pepitą Tudó po drugiej[3].

Pepita miała z Godoyem dwóch synów: Manuela Luisa de Godoy de Bassano y Tudó (ur. 29 marca 1805, zm. 24 sierpnia 1871), który odziedziczył tytuł matki, oraz Luisa de Godoy de Bassano y Tudó (ur. 1807, zm. 1818). W 1807 pod wpływem Godoya Karol IV nadał Josefinie Tudó tytuły: hrabiny de Castillo Fiel i wicehrabiny de Rocafuerte. Kiedy w 1808 Godoy został powtórnie pozbawiony urzędu i jako banita wyjechał do Paryża, Pepita pojechała za nim. Godoy przepisał na nią wszystkie swoje dobra w obawie przed konfiskatą. Wynajęli pałacyk przy ulicy Saint-Honoré i dom na wsi w Montigny. W 1828 roku, krótko po śmierci Marii Teresy, Godoy pospiesznie poślubił Pepitę[1], aby ta mogła ubiegać się o jego dobra. Wcześniej podejrzewano, że Pepita i Godoy potajemnie zawarli małżeństwo, zanim ten poślubił Marię Teresę[4].

W 1834 po śmierci Ferdynanda VII Pepita wróciła do Madrytu, aby starać się o przywrócenie skonfiskowanych dóbr Godoya. Nigdy już do Paryża nie wróciła. Ostatecznie, królowa Izabela II Hiszpańska dwoma dekretami z 1844 i 1847 przywróciła Godoyowi większość dóbr i tytułów. Godoy mógł wrócić do ojczyzny, lecz mający prawie 80 lat minister już się na to nie zdecydował.

Pepita Tudó zmarła w 1869 w swoim madryckim mieszkaniu przy ulicy Fuencarral, gdy jej suknia zajęła się ogniem z paleniska; zmarła na skutek powstałych oparzeń. Miała 90 lat, została pochowana na cmentarzu św. Izydora w Madrycie.

Pepita w sztuce[edytuj | edytuj kod]

Wielu krytyków sztuki uważa, że to Pepita Tudó pozowała do jednego z najbardziej znanych portretów Francisca Goi, wykonanego w dwóch wersjach – Maja naga i Maja ubrana. Oba portrety powstały na zamówienie Godoya – najpierw akt (przed 1800), a kilka lat później wersja ubrana. Robert Hughes podejrzewa, że twarz modelki na obrazie została później zmieniona tak, aby nie przypominała Pepity[1]. Pepita i Goya ponownie spotkali się na wygnaniu podczas krótkiej wizyty malarza w Paryżu w 1825[5].

Maja naga
Maja ubrana

Hiszpański dramaturg Ceferino Palencia napisał w 1901 powieść Pepita Tudó inspirowaną tą postacią. W 1999 na podstawie powieści Antonia Larrety powstał film Volavérunt (jest to również tytuł jednej z grafik Goi) w reżyserii Bigasa Luny, w którym rolę Pepity Tudó zagrała Penélope Cruz.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Robert Hughes: Goya. Artysta i jego czas. Warszawa: WAB, 2006, s. 234–238. ISBN 83-7414-248-0.
  2. Albert Boime: A Social History of Modern Art, Volume 2: Art in an Age of Bonapartism, 1800–1815. University Of Chicago Press, 1993, s. 292–293. ISBN 02-2606-336-4.
  3. Ferrán Aribau, Francesc Ruidera, Lluís Altafuya, Roberto Castillo, Xavier Costaneda: Goya: su tiempo, su vida, su obra. Madryt: Libsa, 2006, s. 328. ISBN 84-662-1405-4.
  4. Ignacio Martín Escribano: La Plaga de Los Borbones. Editorial Visión Libros, 2008, s. 202. ISBN 84-9886-005-9.
  5. op.cit. Robert Hughes: Goya. Artysta i jego czas. s. 371.