Perast

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Perast
Perast/Пераст
Perast
Herb
Herb
Państwo  Czarnogóra
Gmina Kotor
Wysokość 0-40 m n.p.m.
Populacja (2003)
• liczba ludności

349
Nr kierunkowy 032
Kod pocztowy 85336
Tablice rejestracyjne KO
Położenie na mapie Czarnogóry
Mapa lokalizacyjna Czarnogóry
Perast
Perast
Ziemia 42°29′13″N 18°41′57″E/42,486944 18,699167Na mapach: 42°29′13″N 18°41′57″E/42,486944 18,699167
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Perast (cyr. Пераст; . Perasto) - małe miasto portowe położone na wybrzeżu Zatoki Kotorskiej w Czarnogórze. Leży u podnóża góry Kason (873 m), naprzeciwko cieśniny Verige. Miasteczko liczy nieco ponad 300 mieszkańców.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nabrzeże w Peraście - austriacka pocztówka z 1900 roku.
Perast od strony morza

Nazwa miejscowości wywodzi się od jej założycieli - iliryjskiego plemienia Pirustów. Miejscowość od samego początku była związana z morzem, już w 1336 r. powstała tu stocznia (funkcjonująca do roku 1813). W 1624 r. Perast najechali piraci z Ulcinja, którzy doszczętnie je splądrowali i wzięli wielu mieszkańców do niewoli. W latach 1420-1797, Perast (wówczas zwany w języku weneckim Perasto) wraz z resztą Zatoki Kotorskiej należał do Republiki Weneckiej, jako część tzw. Albanii Weneckiej[1]. Miasto swój największy rozkwit przeżywało w XVII i XVIII w. Wówczas wybudowano większość do dziś istniejących budowli[2], w tym barokowe pałace bogatych rodów i 18 katolickich i prawosławnych świątyń - wszystkie w typowej wówczas dla tego regionu architekturze weneckiej. Miasta, w przeciwieństwie do innych w regionie, nie chronił mur obronny, jedynie sieć 9 wież obronnych oraz wybudowana w 1570 r. forteca św. Krzyża. W XVII wieku, w Peraście mieściła się szkoła morska, do której car Rosji, Piotr Wielki, w 1698 r. wysłał 17 kandydatów, którzy zostali dowódcami jego floty. Z flotą rosyjską związał się urodzony w Peraście Matija Zmajević (1680-1735), który został admirałem floty bałtyckiej Piotra Wielkiego, pod którego dowództwem Rosjanie pokonali Szwedów w 1720 roku w bitwie morskiej pod Granhamn. Z Perastu pochodziło wielu sławnych marynarzy a także słynny kartograf Adriatyku A. Grubas[3]. Szczyt rozwoju Perastu przypada na wiek XVIII, kiedy Perast posiadał 4 stocznie, flotę złożoną z ok. 100 statków i zamieszkany był przez 1600 osób[4].

Po upadku Republiki Weneckiej i pokoju w Campo Formio w 1797 r., Perast (wraz z całym regionem) stał się częścią Monarchii Habsburgów. W ciągu następnych kilkunastu lat epoki napoleońskiej, miasto zajmowały różne wojska, wpierw francuskie, później rosyjskie, potem ponownie francuskie. Po Kongresie wiedeńskim w 1815 r., Perast (wraz z całym regionem) stał się częścią Królestwa Dalmacji, będącego krajem koronnym Cesarstwa Austrii. Po zakończeniu I wojny światowej, miasto stało się częścią nowo powstałego Państwa Słoweńców, Chorwatów i Serbów, przekształconego miesiąc później w Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, a od 1929 pod nazwą Królestwo Jugosławii. Podczas włoskiej okupacji w latach 1941-1943, miasto było częścią Prowincji Kotorskiej (Provincia di Cattaro), jednej z trzech prowincji w Gubernatorstwie Dalmacji. Po zakończeniu II wojny światowej, Perast wszedł w skład Socjalistycznej Republiki Czarnogóry, będącej częścią składową tzw. drugiej Jugosławii. W latach 1992-2003 wchodzi w skład Federalnej Republiki Jugosławii, a później w latach 2003-2006 Serbii i Czarnogóry.

Podczas trzęsienia ziemi w kwietniu 1979 r., miasteczko zostało poważnie uszkodzone. Do dzisiaj nie zostało w pełni odbudowane. Perast wraz z Kotorem i innymi okolicznymi miejscowościami został w październiku 1979 r. wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako część tzw. Przyrodniczego i Kulturowo-Historycznego Regionu Kotoru.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Przyrodniczy i Kulturowo-Historyczny Region Kotorua
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
20090719 Crkva Gospa od Zdravlja Kotor Bay Montenegro.jpg
Kraj  Czarnogóra
Typ przyrodnicze, kulturowe
Spełniane kryterium I, II, III, IV
Charakterystyka #125
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1979
na 3 (w Kairze). sesji
Obiekt zagrożony 1979-2003
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

W pobliżu miasta, w zatoce znajdują się dwie charakterystyczne wysepki: Sveti Đorđe (Wyspa św. Jerzego) (nazywana przez niektórych Wyspą Umarłych ze względu na rosnące na niej cyprysy, przypominające te z obrazu Arnolda Böcklina) i Gospa od Škrpjela (Wyspa Matki Boskiej na Skale) - jedyna sztucznie utworzona wyspa na Adriatyku, z barokowym kościołem.

W samym mieście znajdują się liczne zabytki z czasów Republiki Weneckiej. Wśród nich są: świątynie:

  • św. Mikołaja,
  • św. Marka - wybudowany w 1670 r. - nad tympanonem widoczny jest wenecki lew, a na szczycie figury św. Piotra (z kluczem), Chrystusa i św. Marka (z księgą),
  • św. Antoniego - barokowy kościół połączony z klasztorem wybudowany w 1679 r. a ufundowany przez braci Lazarević,
  • cerkiew Matki Boskiej Różańcowej - to dawny barokowy kościół na rzucie prostokąta z ośmiokątną dzwonnicą z 1678 r. Znajdowało się tu mauzoleum zmarłego w 1694 r. arcybiskupa Zmajevicia,
  • cerkiew św. Jana Chrzciciela - zbudowana w 1592 r. jako kościół katolicki, później wielokrotnie przebudowywana

pałace niegdyś bogatych rodów, m.in.:

  • pałac rodu Zmajević - zwany także pałacem biskupim, gdyż ostateczny kształt budowli nadał w 1664 r. arcybiskup barski Andrija Zmajević. Na wmurowanych marmurowych tablicach wyryte są sentencje i wskazówki etyczne zapisane łaciną. Wnętrze budynku zdobiły niegdyś freski, które wykonał pochodzący z Perastu malarz Tripo Kokolja. Uległy jednak zniszczeniom w trakcie trzęsienia ziemi z 1979 r.
  • pałac rodu Smekija - zwany potocznie Smeća, wybudowany w 1764 r. Trzypiętrowy pałac, wykonany jest z kurčulańskiego kamienia i zwrócony fasadą do morza. Parter budynku jest wysunięty do przodu, nad nim znajduje się taras, a powyżej dwa balkony z barokowymi balustradami.
  • pałac braci Bujović - barokowy pałac z 1649 r. Po trzęsieniu ziemi z 1979 r. pałac gruntownie odbudowano na specjalną prośbę sekretarza generalnego UNESCO Amadou-Mahtar M'Bow. Dziś mieście się tu muzeum, prezentujące bogatą przeszłość miasta, związaną głównie z tematyką marinistyczną.
  • pałac Viskoviciów


Przypisy

  1. Perast - Risan (ang.). [dostęp 2014-01-29].
  2. Zwiedzanie Czarnogóry. W: Draginja Nadaždin, Maciej Niedźwiecki: Czarnogóra - Fiord na Adriatyku. Wyd. 5. Kraków: Bezdroża, 2011-07-05, s. 146, seria: Przewodniki Bezdroży. ISBN 978-83-7661-152-5.
  3. Czarnogórskie wybrzeże Adriatyku. W: Agnieszka Szymańska: Czarnogóra - przewodnik. Wyd. 3. Pruszków: Rewasz, 2009, s. 118-119. ISBN 978-83-8918889-2.
  4. Perast (ang.). www.kotor-bay.com/perast/. [dostęp 2014-01-29].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zwiedzanie Czarnogóry. W: Draginja Nadaždin, Maciej Niedźwiecki: Czarnogóra - Fiord na Adriatyku. Wyd. 5. Kraków: Bezdroża, 2011-07-05, s. 146-148, seria: Przewodniki Bezdroży. ISBN 978-83-7661-152-5.
  • Czarnogórskie wybrzeże Adriatyku. W: Agnieszka Szymańska: Czarnogóra - przewodnik. Wyd. 3. Pruszków: Rewasz, 2009, s. 118-129. ISBN 978-83-8918889-2.