Peszitta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tablica Kanonów Euzebiusza w Ewangeliach Rabbuli

Peszitta (syr. „prosty”, „powszechny”) – przekład Biblii na język syryjski. Jest odpowiednikiem łacińskiej Wulgaty. Przekład ST powstał prawdopodobnie już w II w. n.e., kiedy chrześcijaństwo zaczęło grać istotną rolę na pograniczu rzymsko-partyjskim w Edessie i Adiabene. Był oficjalnym przekładem chrześcijan syryjskich.

Ogólna charakterystyka

Kolejność ksiąg Starego Testamentu jest zupełnie inna niż w Biblii hebrajskiej, Septuagincie, czy Wulgacie. Księga Jozuego jest w Peszitcie księgą siódmą gdyż szóstą w kolejności jest Księga Hioba występująca tu zaraz po Pięcioksięgu. Tekst ST zasadniczo biorąc jest zgodny z tekstem masoreckim (poza wyjątkami, jak np. Księga Hioba).

Według powszechnej opinii Peszitta w odróżnieniu od przekładów starosyryjskich reprezentuje tekst bizantyjski. Jednak dokładniejsze badania wskazały, że tekst ewangeliczny Peszitty tylko w połowie reprezentuje tekst bizantyjski (30% to tekst zachodni). W Ewangelii Marka znajduje się wielka liczba wariantów starosyryjskich[1]. W innych partiach Nowego Testamentu udział tekstu bizantyjskiego jest mniejszy.

Nie zawiera charakterystycznych dla standardowego tekstu bizantyjskiego Łk 22,17-18 i Pericope adulterae (J 7,53-8,1)[2]. Tekstów tych nie zawierają również najstarsze rękopisy bizantyjskie.

Najważniejsze rękopisy

  • British Library, MS Add. 14425, zawiera księgi ST, opatrzony datą 463/464 rok;
  • Biblioteca Ambrosiana, B. 21 inf, odkryty przez Antonio Cerianiego w 1866 i opublikowany w 1876–1883, rękopis datowany na VI/VII wiek;
  • Bibliothèque National, Syr. 341, VIII wiek;
  • Bibliteca Laurenziana, Or. 58;
  • Cambridge University Library, Oo.I.1,2, XII wiek

Historia

Szóste błogosławieństwo (Mt 5,8) Ṭûḇayhôn l'aylên daḏkên b-lebbhôn: d-hennôn neḥzôn l'alāhâ.
'Błogosławieni są czystego serca, bo oni ujrzą Boga.'

Przekład Pięcioksięgu został oparty na tekście hebrajskim i aramejskich targumach. Pisma prorockie i psalmy mają za podstawę Septuagintę. Przekład ksiąg deuterokanonicznych dodano później, korzystając również z Septuaginty. Nowy Testament przełożono znacznie później. Nie był to całkowicie nowy przekład, była to rewizja przekładów starosyryjskich. Nowy Testament Peszitty stanowiony był przez 22 księgi. Cztery krótkie listy powszechne (2 Pt, 2 J, 3 J, Jd) oraz Apokalipsa dodane zostały w VIII wieku.

Burkitt sądził, że przekładu Nowego Testamentu dokonał Rabbulas, bp Edessy[3]. Arthur Vööbus wykazał jednak, że w pismach Rabbuli tylko nieliczne cytaty biblijne są zgodne z Peszittą, ponadto wśród zachowanych dzieł z V wieku żadne nie cytuje Peszitty[4]. Oznacza to, że Peszitta powstała jeszcze później. Vööbus był zdania, że Peszitta powstała po śmierci Rabbuli, a stała się oficjalnym tekstem w Edessie w końcu V lub na początku VI wieku (dotyczy to tylko Ewangelii Peszitty)[5]. Pewnym jest tylko to, że przekład powstał przed rozłamem w Kościele Syryjskim (po 542 roku), ponieważ jest używany zarówno przez syryjskich nestorian i monofizytów.

Drukiem po raz pierwszy została wydana w 1645 roku (Poliglota paryska). Po raz drugi wydana została w 1657 (Poliglota londyńska)[6].

Zobacz też

Przypisy

  1. Bruce M. Metzger: The Early Versions of the New Testament. 1977, s. 62.
  2. Bruce M. Metzger: The Early Versions of the New Testament. 1977, s. 48.
  3. F.C. Burkitt, Ancient Versions of the New Testament, w: Criticism of the New Testament (New York 1902), str. 83.
  4. Bruce M. Metzger: The Early Versions of the New Testament. 1977, s. 58.
  5. Bruce M. Metzger: The Early Versions of the New Testament. 1977, s. 59.
  6. Syriac Bible (2000) Dumbarton Oaks

Bibliografia

Linki zewnętrzne