Peter Bogdanovich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Peter Bogdanovich
Peter Bogdanovich
Prawdziwe imię i nazwisko Petar Bogdanović
Data i miejsce urodzenia 30 lipca 1939
Kingston (Nowy Jork)
Zawód reżyser, scenarzysta, aktor
Odznaczenia
Komandor Orderu Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia)

Peter Bogdanovich (ur. 30 lipca 1939 w Kingston w stanie Nowy Jork) – amerykański reżyser, aktor, scenarzysta i producent filmowy.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie serbskich emigrantów, uciekających z Europy do Ameryki przed nazizmem. Ojciec był malarzem i pianistą, matka pochodziła z bogatej rodziny austriackich Żydów.

W latach 50. rozpoczął studia u znanej nauczycielki aktorstwa Stelli Adler i zaczął występować w telewizji. Maniak kina, namiętny czytelnik wpływowego pisma Cahiers du Cinema, dał się wkrótce poznać jako autor artykułów w Esquire Magazine. W 1968 r. wyreżyserował swój pierwszy – raczej nieudany – film kinowy Voyage to the Planet of Prehistoric Women, który wyprodukował mistrz niskobudżetowego „kina klasy B”, Roger Corman.

Trzeci film za to okazał się najlepszym w jego karierze. Ostatni seans filmowy z 1971 r., nostalgiczny obraz prowincjonalnej Ameryki, zwiastujący koniec świata odchodzących wartości, został nominowany do Oskara w ośmiu kategoriach (w tym dla Bogdanovicha jako reżysera), a statuetki zdobyli Cloris Leachman i Ben Johnson za role drugoplanowe. W filmie debiutowała Cybill Shepherd, zaś pierwsze poważne role zagrali Jeff Bridges i Randy Quaid.

Drugim znanym filmem Bogdanovicha jest Maska – prawdziwa historia wrażliwego chłopca Rockyego Dennisa cierpiącego na rzadką chorobą kości twarzy (tzw. choroba lwa) – w tej roli Eric Stoltz – oraz jego niezwykłej matki (za tę rolę Cher otrzymała główną nagrodę dla aktorki na Festiwalu w Cannes). Film zdobył Oscara w mało prestiżowej kategorii – charakteryzacja, Cher i Stoltz byli nominowani do Złotych Globów, zaś Bogdanovich był nominowany do Złotej Palmy w Cannes.

Inne filmy Bogdanovicha nie wzbudziły już takiego entuzjazmu, choć wspomnieć należy o Papierowym księżycu, ciepłej komedii z czasów Wielkiego Kryzysu z oskarową rolą 10-letniej Tatum O'Neal, grającej u boku swego ojca Ryana O’Neala, czy Daisy Miller – ekranizacji klasycznej noweli Henry’ego Jamesa.

Bogdanovich jest także autorem cenionej biografii wielkiego reżysera Orsona Wellesa, z którym się zresztą przyjaźnił, a także biografii Alfreda Hitchcocka, Johna Forda, Howarda Hawksa i Fritza Langa.

Najgłośniejsze wydarzenie w życiu prywatnym reżysera, to sprawa gwiazdy PlayboyaDorothy Stratten, zamordowanej przez zazdrosnego męża Paula Snidera m.in. z powodu romansu z Bogdanovichem. Te historię opowiada film Boba Fosse Star 80 z 1983 roku, w postać zamordowanej wcieliła się tam Mariel Hemingway, wcześniej powstał film telewizyjny pt. Death of a Centerfold: The Dorothy Stratten Story (polski tytuł Śmierć króliczka) z 1981, w tym filmie w postać Stratten wcieliła się Jamie Lee Curtis. Sam Bogdanovich opisał historie Stratten we własnej książce The Killing Of The Unicorn – Dorothy Stratten 1960-1980.

Można było oglądać Bogdanovicha jako psychiatrę dr. Kupferberga w serialu Rodzina Soprano. Zagrał także gościnnie, samego siebie w 22 odcinku 5 serii amerykańskiego serialu „Jak poznałem waszą matkę” oraz w 11 odcinku 5 serii amerykańskiego serialu Żona idealna. Reżyser słynie ze wspierania młodych twórców, jednym ze sposobów jest wstępowanie w filmach aspirujących artystów.

Reżyser powrócił do roli reżysera po wielu latach za sprawą przyjaźniących się z nim młodych reżyserów – Wesa Andersona (debiut tego twórcy wyprodukowała żona Bogdanovicha – Polly Platt) i Noaha Baumbacha (Bogdanovich wcześniej wstąpił w dwóch jego filmach). Komedia Squirrels to the Nuts jest powrotem sędziwego twórcy do pracy reżyserskiej i możliwe, że stanie się zwieńczeniem jego twórczości.

Wybrana filmografia[edytuj | edytuj kod]

Reżyser[edytuj | edytuj kod]

Scenarzysta[edytuj | edytuj kod]

Aktor[edytuj | edytuj kod]

Autor książek[edytuj | edytuj kod]

  • 1961: The Cinema of Orson Welles
  • 1962: The Cinema of Howard Hawks
  • 1963: The Cinema of Alfred Hitchcock
  • 1967: John Ford (rozszerzone wydanie 1978)
  • 1969: Fritz Lang in America
  • 1970: Allan Dwan: The Last Pioneer
  • 1973: Pieces of Time (rozszerzone wydanie 1985)
  • 1984: The Killing Of The Unicorn – Dorothy Stratten 1960-1980. – William Morrow and Company.
  • 1992: This is Orson Welles. – HarperPerennial.
  • 1995: A Moment with Miss Gish. – Santa Barbara: Santa Teresa Press.
  • 1997: Who The Devil Made It: Conversations with Legendary Film Directors. – Alfred A. Knopf.
  • 1999: Peter Bogdanovich’s Movie of the Week.
  • 2004: Who the Hell’s in It: Conversations with Hollywood’s Legendary Actors. – Alfred A. Knopf.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]