Pięciobój nowoczesny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pięciobój nowoczesny
Modern pentathlon pictogram.svg
Dyscyplina olimpijska  od 1912 roku do dziś
Typ dyscypliny wielobój
Skoncentrowany na pięciu dyscyplinach (strzelaniu, jeździectwie, szermierce, pływaniu, biegu przełajowym)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona oficjalna UIPM (Union Internationale de Pentathlon Moderne)

Pięciobój nowoczesny – dyscyplina sportowa, od igrzysk w Sztokholmie (1912) znajdująca się w programie olimpijskim.

Wstęp[edytuj | edytuj kod]

Pięciobój nowoczesny podobnie jak triatlon łączy różne dyscypliny (w odróżnieniu od wielobojów lekkoatletycznych, które łączą kilka konkurencji w obrębie jednej dyscypliny – lekkiej atletyki). W celu kształtowania wszechstronności zawodnika stosuje się tzw. trening przekrojowy. Sport ten opracował twórca nowożytnego ruchu olimpijskiego Pierre de Coubertin; na wzór pięcioboju starożytnego miał stanowić połączenie niezbędnych umiejętności żołnierskich (przymiotnik nowoczesny dodano by podkreślić, że chociaż nawiązuje to odróżnia się od pięcioboju starożytnego). Pomysł na ten sport ma swoje źrodło w XIX-wiecznej legendzie, zgodnie z którą młodego oficera kawalerii francuskiej wysłano konno by dostarczył wiadomość. Aby wypełnić swoją misję musiał jechać konno, walczyć z użyciem broni białej i palnej, płynąć wpław i biec. Sport więc symuluje niejako doświadczenia XIX-wiecznego żołnierza, który znalazł się za linią wroga – musi on na przykład jechać na nieznanym mu koniu (wierzchowce w konkursie skoków przydziela się zawodnikom losowo).

Od 1912 na igrzyskach olimpijskich rozgrywane są indywidualne zawody mężczyzn; w latach 1952-1992 rozgrywano także zawody drużynowe, a od 2000 o indywidualne medale walczą kobiety. Od 1949, w latach nieolimpijskich, odbywają się ponadto co roku mistrzostwa świata, gdzie obok rywalizacji indywidualnej i drużynowej medale przyznawane są w konkurencji sztafet.

Dyscyplina zyskała szczególną popularność w Szwecji; Szwedzi wprowadzili ten sport na igrzyska, reprezentant Szwecji Gösta Lilliehöök został pierwszym mistrzem olimpijskim; aż do lat 60. reprezentanci Szwecji dominowali w imprezach światowych.

Zasady rozgrywania zawodów[edytuj | edytuj kod]

Przez lata zawody rozgrywano w formacie pięcio- lub czterodniowym, jednak od 1996 roku przyjęto format jednodniowy przez co zawody miały stać się łatwiejsze do obserwacji dla publiczności. Skrócono też dystanse pływania i biegu, do igrzysk w 2000 roku zawodnicy pływali 300 metrów (obecnie 200) i biegali 4000 metrów (obecnie 3000 m). W ostatnich latach brak szeroko rozpowszechnionej popularności tego sportu poza Europą Wschodnią stał się przyczyną powstania głosów proponujących usunięcie tej dyscypliny z programu igrzysk olimpijskich. Jednakże podczas głosowania Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego, w dniu 8 lipca 2005 roku, postanowiono jednak, że dyscyplina ta pozostanie w programie igrzysk co najmniej do 2012 roku. 12 lutego 2013 roku MKOL zdecydował o pozostawieniu pięcioboju nowoczesnego w programie igrzysk olimpijskich co najmniej do 2020 roku. Ostatecznie połączono też konkurencję strzelania z biegiem tak, że strzelanie przeprowadza się w trakcie konkurencji biegu przełajowego – rozwiązanie takie przypomina nieco biathlon, gdzie bieg narciarski połączony jest ze strzelaniem, choć w biathlonie zawodnik niesie broń palną ze sobą, a w pięcioboju pozostaje ona gotowa do załadowania na stanowisku strzelniczym. Zmienił się też jednocześnie format samego strzelania – do 2008 roku oddawało się 20 strzałów, na każdy strzał zawodnik miał 40 sekund. Decyzję odnośnie wyżej wspomnianego połączenia związek pięcioboju UIPM podjął w 2008 roku i weszła ona w życie w roku 2009, choć była krytykowana jako zbyt radykalnie zmieniająca wymagania co do umiejętności posiadanych przez zawodnika.

Konkurencje zawodów pięcioboju nowoczesnego rozgrywane są obecnie na igrzyskach w niżej wymienionej kolejności (i w opisanym niżej formacie):

  • każdy kraj może wystawić maksymalnie odpowiednio: dwóch zawodników i dwie zawodniczki
  • o wyniku zawodów decyduje suma punktów zdobyta przez zawodnika w kolejnych konkurencjach (w ostatniej konkurencji biegowej jest ona przeliczana na czas, podobnie jak w dziesięcioboju, w sposób przypominający Metodę Gundersena znaną ze sportów zimowych)
  • szermierka szpadą (walki do jednego trafienia, czas walki trwa nie dłużej niż minutę i jeśli nikt nie zada trafienia obaj zawodnicy odnotowują porażkę, zawodnicy walczą w systemie "każdy z każdym" – 75% zwycięstw czyli 25 wygranych daje 1000 punktów, wygrana lub przegrana zwiększa lub odpowiednio zmniejsza liczbę punktów zawodnika o mniej więcej 24)
  • pływanie (200 m – czyli 4 długości basenu olimpijskiego (50-metrowego) – stylem dowolnym, czas 2 minuty 30 sekund (2:40 dla kobiet) daje 1000 punktów a każda sekunda zwiększa lub odpowiednio zmniejsza liczbę punktów zawodnika o mniej więcej 12, zawodnicy płyną podzieleni na ośmiosobowe przebiegi przy czym im większa liczba punktów zdobyta w poprzedniej konkurencji tym zawodnik trafia do późniejszego przebiegu)
  • jeździectwo (skoki przez przeszkody, zawodnikom przydziela się konie losowo – mają 20 minut na zapoznanie się z koniem, zawodnik pokonuje 12 przeszkód w tym jedną podwójną i jedną potrójną na trasie liczącej około 350-450 metrów, zawodnik zaczyna z 1200 punktami i za każdą zrzutkę na przeszkodzie odejmuje mu się 20 punktów, za nieposłuszeństwo konia (lub odmowę przez konia skoku) 40 punktów a za upadek z konia 60 punktów; ponadto za każdą sekundę przejazdu po parkurze powyżej regulaminowego czasu (określonego na podstawie długości trasy przejazdu) odejmuje się zawodnikowi 4 punkty, przekroczenie czasu o dwukrotność czasu regulaminowego eliminuje zawodnika z dalszego przejazdu, zawodnicy wypuszczani są na parkur w kolejności zależnej od sumy punktów zdobytych w poprzednich konkurencjach – im większa liczba punktów zdobyta w poprzedniej konkurencji tym zawodnik wypuszczany jest później, jeśli zawodników jest dwukrotnie więcej niż koni to każdy z przygotowanych koni odbywa dwie rundy skoków)
  • bieg przełajowy (3000 m) ze strzelaniem z pistoletu, w pozycji stojącej, trzy razy (trzy sesje tzn. przystanki na strzelnicy w tym pierwszy tuż za startem), co 1000 m (zawodnik musi strzelać do celu, z odległości 10 metrów, w przeciągu 70 sekund sesji strzelniczej, dalszy bieg następuje po zaliczeniu 5 celnych strzałów lub po upływie 70 sekundowej sesji, nie ma kar za ewentualny brak trafień i niecelność, obecnie stosuje się pistolety laserowe). Startujący do biegu są wypuszczani w odstępach czasowych odzwierciedlających liczbę wcześniej zdobytych punktów (4 punkty różnicy to 1 sekunda opóźnienia) przez co wygrywający całe zawody wbiega na metę biegu pierwszy.

Występy polskich zawodników[edytuj | edytuj kod]

Polscy mistrzowie świata[edytuj | edytuj kod]

Sukcesy w pięcioboju nowoczesnym odnosili Polacy. Janusz Pyciak-Peciak był mistrzem olimpijskim (1976) i mistrzem świata (1977, 1981), a Arkadiusz Skrzypaszek zdobył w Barcelonie (1992) złoto olimpijskie zarówno indywidualnie, jak i w drużynie (z Maciejem Czyżowiczem i Dariuszem Goździakiem).


Występy Polaków na igrzyskach olimpijskich[edytuj | edytuj kod]

Lista polskich pięcioboistów – medalistów IO, MŚ i ME seniorów[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]