Pięciu Braci Męczenników

Z Wikipedii

Pięciu Braci Męczenników – wg oficjalnego katolickiego kalendarza liturgicznego Pierwsi Męczennicy Polski, zwani też Pięcioma Świętymi Braćmi Międzyrzeckimi: dwóch benedyktynów: Benedykt z Benewentu, Jan z Wenecji, dwóch nowicjuszy i rodzonych braci "słowiańskiej krwi": Izaak i Mateusz oraz jeden służący (również Polak) - Krystyn (Kryspin). Zostali oni zamordowani skrytobójczo na tle rabunkowym przez "złych chrześcijan" w nocy z 10 na 11 listopada 1003 r. Dzięki nieobecności w klasztorze ocalał jeden eremita międzyrzecki – Barnaba. Celem rabusiów było najprawdopodobniej srebro przekazane klasztorowi przez króla Polski Bolesława Chrobrego. Bracia Międzyrzeccy to zbiorcze określenie mieszkańców pierwszego eremu benedyktyńskiego założonego przez Bolesława Chrobrego. Lokalizacja klasztoru nie została jednoznacznie ustalona, najbardziej prawdopodobne lokalizacje to:

wieś Święty Wojciech, leżąca w odległości ok. kilometra od Międzyrzecza na prawym brzegu Obry.
Kazimierz Biskupi we wschodniej Wielkopolsce - ośrodek kultu Pięciu Braci od XV wieku.

[edytuj] Źródła historyczne

Początkowo za podstawowe źródło informacji uznawano "Żywot św. Romualda" autorstwa Piotra Damianiego z roku 1041. Pod koniec XIX wieku Reinhardt Kado odnalazł bardziej wiarygodny dokument - Żywot Pięciu Braci (Brunonis Vita Quinque Fratrum) z roku 1006 opisujący życie, działalność i okoliczności śmierci Pięciu Braci Męczenników. Autor, Bruno z Kwerfurtu, znał osobiście Benedykta, Jana i Barnabę z pobytu w Pereum (dziś Pereta pod Rawenną), gdzie działał święty Romuald z Camaldoli, reformator zakonu benedyktynów, założyciel ascetycznych eremów, twórca zatwierdzonej później reguły kamedułów. Uzupełniających informacji dostarczyła Kronika klasztoru Bernardynów w Kazimierzu Biskupim.

[edytuj] Historia kultu

Kult męczenników rozpoczął się wkrótce po ich śmierci i podtrzymywany był klasztor międzyrzecki, zakon benedyktynów, a następnie kamedułów. Rok po śmierci zostali uznani za męczenników przez papieża Jana XVIII. Relikwie Pięciu Braci trafiły najpierw do Ascoli (Włochy) i Gniezna.

1038 - książę Brzetysław wywozi relikwie razem ze zrabowanymi skarbami z Gniezna. Relikwie zostały złożone w katedrze św. Wita w Pradze.
1520 - na prośbę goszczącego w Czechach biskupa Jana Lubrańskiego, część relikwii wysłana do Kazimierza Biskupiego, jednakże po drodze zatrzymane zostały w katedrze poznańskiej.
1525 - część relikwii zatrzymanych w Poznaniu przekazana do kościoła parafialnego św. Marcina w Kazimierzu Biskupim.
XVII wiek - Pozostałe relikwie z katedry poznańskiej przekazano do kościołów na Mazowszu i w zachodniej Wielkopolsce (Jasień, Mniszewo, Rokitno, Dalewo, Obra) oraz w pierwszej połowie XVIII wieku do klasztoru Kamedułów w Bieniszewie.

Relikwie znajdujące się w kazimierskim kościele św. Marcina rozdzielono i złożono w kościele św. Jana Chrzciciela w Międzyrzeczu (1966), klasztorze w Bieniszewie (1966) oraz kościele Misjonarzy św. Rodziny w Kazimierzu Biskupim (1977). Aż do początku XX w., do odnalezienia rękopisu Brunona z Kwerfurtu, opierano się na historii Pięciu Braci zawartej w "Żywocie św. Romualda" Damianiego. Jubileusze 800- i 900-lecia obchodzono odpowiednio w 1805 i 1905 r., ponieważ według tego źródła, zakonnicy zginęli w 1005 r. Główne uroczystości milenijne natomiast odbyły się w Kazimierzu Biskupim w 2003 roku, zgodnie ze zweryfikowana datą określoną na podstawie rękopisu Brunona z Kwerfurtu. Wiele kościołów jest pod ich wezwaniem m.in. parafia rzymsko-katolicka w Gorzowie Wielkopolskim.

Obecnie wspomnienie Pięciu Braci obchodzi się 13 listopada.