Pieśń neapolitańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Pieśń neapolitańskapieśń pochodząca z Neapolu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Autorzy pieśni neapolitańskich – od góry, od lewej: Salvatore Di Giacomo, Ernesto Murolo, E. A.Mario, Libero Bovio

Początki pieśni neapolitańskiej sięgają XVIII-wiecznej opery buffa, która powstała w Neapolu (jako przerywnik muzyczny opery seria) i była pisana w dialekcie neapolitańskim. Tematem oper były sytuacje z życia codziennego i zawoalowane odniesienia (kwestionowane przez cenzurę) do współczesnych wydarzeń politycznych. Libreciści oper buffa zaczęli z czasem pisać teksty popularnych piosenek, które były wykonywane również w teatrze, a także na ulicy, dla tych, których nie było stać na kupno biletu. Od tego momentu piosenka neapolitańska zaczęła szybko się rozwijać. Ok. 1770 anonimowy autor napisał piosenkę "Lo guarracino" – jeden z pierwszych i najbardziej znanych utworów z gatunku tarantela. Tematem jej tekstu jest flirt miłosny dwóch ryb (z których jedna należy do z gatunku chromis kasztanowy – (wl. guarracino), mający prawdopodobnie odniesienie do rzeczywistych relacji międzyludzkich[1].

Początek pieśni neapolitańskiej w dzisiejszym znaczeniu tego terminu sięga roku 1835, kiedy to odbył się pierwszy festiwal w Piedigrotta w Neapolu. Był on organizowany mniej lub bardziej regularnie do pierwszych lat po drugiej wojnie światowej. Pierwszą triumfatorką festiwalu stała się pieśń Te voglio bene assaje, która zyskała dużą popularność. Autorstwo jej melodii przypisuje się Gaetano Donizettiemu. Złoty wiek pieśni neapolitańskiej to przełom XIX i XX wieku, kiedy stała się ona popularna poza granicami Włoch dzięki milionom emigrantów, którzy opuścili swój kraj (w tym Neapol). Pieśń neapolitańska szybko stała się synonimem Włoch na całym świecie. Znany włoski tenor, Enrico Caruso, wywodził się z Neapolu, a w Ameryce, poza normalnym repertuarem operowym, nagrał również wiele piosenek neapolitańskich (dla wytwórni RCA); śpiewał je też często jako bisy po występie w Metropolitan Opera w Nowym Jorku. Podobny zwyczaj miał również inny znany tenor Luciano Pavarotti.

Do spopularyzowania pieśni neapolitańskich przyczynił się się też fakt, iż mieli je w swoim repertuarze czołowi amerykańscy wykonawcy jak Elvis Presley (m. in. It’s Now or Never – anglojęzyczna wersja 'O sole mio) [2].

Znane pieśni neapolitańskie[edytuj | edytuj kod]

Rok
 
Tytuł
 
Muzyka
 
Tekst
 
1848 Santa Lucia Teodoro Cottrau Enrico Cossovich
1880 Funiculì funiculà Luigi Denza Giuseppe Turco
1885 Era de maggio Mario Costa Salvatore Di Giacomo
1886 Marechiare Francesco Paolo Tosti Salvatore Di Giacomo
1887 1887 Scetate Mario Costa Ferdinando Russo
1887 1887 Comme te voglio amà Vincenzo Valente Vincenzo Valente
1888 1888 'E spingole frangese Enrico De Leva Salvatore Di Giacomo
1888 1888 Lariulà Mario Costa Salvatore Di Giacomo
1892 1892 Catarì Mario Costa Salvatore Di Giacomo
1893 Carcioffolà Eduardo Di Capua Salvatore Di Giacomo
1897 Serenata napulitana Mario Costa Salvatore Di Giacomo
1898 'O sole mio Eduardo Di Capua Giovanni Capurro
1899 Maria Marì Eduardo Di Capua Vincenzo Russo;
1904 Voce 'e notte Ernesto De Curtis Edoardo Nicolardi
1906 Comme facette mammeta Salvatore Gambardella Giuseppe Capaldo
1911 Core 'ngrato Salvatore Cardillo Alessandro Sisca
1915 'O surdato 'nnammurato Enrico Cannio Aniello Califano
1917 Reginella Gaetano Larna Libero Bovio
1925 Lacrime napulitane Francesco Buongiovanni Libero Bovio
1925 'O paese d' 'o sole Vincenzo D'Annibale Libero Bovio
1930 Dicitencello vuje Rodolfo Falvo Enzo Fusco
1932 Parlami d'amore Mariù Ennio Neri Cesare Andrea Bixio

Wykonawcy[edytuj | edytuj kod]

Enrico Caruso

Kompozytorzy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Anna Trombetta i Luca Bianchini w: italianOpera: La Canzone (wł.). [dostęp 2011-11-29].
  2. Jeff Matthews w: Around Naples Encyclopedia (University of Maryland University College): The Neapolitan Song (ang.). [dostęp 2011-11-29].