Pieczarka karbolowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Pieczarka żółtawa)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pieczarka karbolowa
Pieczarka karbolowa: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj pieczarka
Gatunek pieczarka karbolowa
Nazwa systematyczna
Agaricus xanthodermus Genev.
Bull. Soc. bot. Fr. 23: 28 (1876)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Blaszki i trzon

Pieczarka karbolowa (Agaricus xanthodermus Genev.) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako pieczarka cuchnąca lub pieczarka żółtawa[2]. Określenie "karbolowa" wynika z faktu, iż podczas gotowania pieczarki karbolowej wydziela się silny, nieprzyjemny zapach, bardzo podobny do karbolu[3].

Ma 20 synonimów naukowych[4]:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy 4-12(15) cm, całkowicie biały i wypukły, skórka jadwabista, często promieniowo pękająca, niekiedy bywa pokryta delikatnymi łuseczkami oraz posiadać może w szczycie zabarwienie jasnobeżowe. Skórka na kapeluszu pod naciskiem przebarwia się na kolor żółty[3].

Blaszki

Dość cienkie, z początku w kolorze róż, różowobiaławym i jej odcieniach, z czasem przebarwiającym się do koloru czekoladowobrunatnego[3].

Trzon

Do wysokości 10-12 cm, cały biały, wysmukły, przechodzący w dolnej części w bulwę, pod naciskiem zmienia kolor na chromowożółty. Pierścień zwisający, od spodu z charakterystycznym, dookoła biegnącym kantem[3].

Miąższ

Biały, po przekrojeniu przybiera intensywnego koloru żółtego, potarty w nasadzie barwi się chromowożółto. W zapachu przypomina karbol lub atrament, podczas gotowania zapach ten przybiera na sile. W smaku bardzo nieprzyjemny[3].

Wysyp zarodników

Ciemny. Zarodniki eliptyczne, o średnicy 5,5-6,5 x 3,5-4,5 µm. Okres wysypu przypada na miesiące od lipca do października[3].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośnie od maja do października. Występuje w lasach liściastych i iglastych, na terenach w pobliżu dróg i ich przydrożnych zaroślach, w parkach, ogrodach, na łąkach, tworząc niekiedy większe jego skupiska; częsta[3].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb trujący, powoduje (chociaż nie u wszystkich ludzi) silne zaburzenia w trawieniu, połączone z mdłościami i wymiotami. Alkohol może wzmacniać działanie trujące, zależnie od stanu zatrutej osoby[3].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Grzyb ten najłatwiej pomylić z pieczarką białawą (Agaricus arvensis). Cechą, która je odróżnia to zapach miąższu. Podobna jest też pieczarka bulwiasta (Agaricus sylvicola) oraz pieczarka leśna (Agaricus sylvaticus). Zapach jak i smak odróżniają tę pieczarkę od innych jadalnych gatunków pieczarek[3].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 72. ISBN 83-7404-513-2.)
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-20].