Pieczarka karbolowa
| Pieczarka karbolowa | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | pieczarkowce |
| Rodzina | pieczarkowate |
| Rodzaj | pieczarka |
| Gatunek | pieczarka karbolowa |
| Nazwa systematyczna | |
| Agaricus xanthodermus Genev.[2] Bull. Soc. bot. Fr. 23: 28 (1876) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Pieczarka karbolowa, pieczarka żółtawa (Agaricus xanthodermus Genev.) – gatunek grzyba z rodziny pieczarkowatych. Określenie "karbolowa" wynika z faktu, iż podczas gotowania pieczarki karbolowej wydziela się silny, nieprzyjemny zapach, bardzo podobny do karbolu.
Morfologia [edytuj]
- Kapelusz
- Średnicy 4-12(15) cm, całkowicie biały i wypukły, skórka jadwabista, często promieniowo pękająca, niekiedy bywa pokryta delikatnymi łuseczkami oraz posiadać może w szczycie zabarwienie jasnobeżowe. Skórka na kapeluszu pod naciskiem przebarwia się na kolor żółty.
- Blaszki
- Dość cienkie, z początku w kolorze róż, różowobiaławym i jej odcieniach, z czasem przebarwiającym się do koloru czekoladowobrunatnego.
- Trzon
- Do wysokości 10-12 cm, cały biały, wysmukły, przechodzący w dolnej części w bulwę, pod naciskiem zmienia kolor na chromowożółty. Pierścień zwisający, od spodu z charakterystycznym, dookoła biegnącym kantem.
- Miąższ
- Biały, po przekrojeniu przybiera intensywnego koloru żółtego, potarty w nasadzie barwi się chromowożółto. W zapachu przypomina karbol lub atrament, podczas gotowanie zapach ten przybiera na sile. W smaku bardzo nieprzyjemny.
- Wysyp zarodników
- Ciemny. Zarodniki eliptyczne, o średnicy 5,5-6,5 x 3,5-4,5 µm. Okres wysypu przypada na miesiące od lipca do października.
Występowanie [edytuj]
Rośnie od maja do października. Występuje w lasach liściastych i iglastych, na terenach w pobliżu dróg i ich przydrożnych zaroślach, w parkach, ogrodach, na łąkach, tworząc niekiedy większe jego skupiska; częsta.
Znaczenie [edytuj]
Grzyb trujący, powoduje (chociaż nie u wszystkich ludzi) silne zaburzenia w trawieniu, połączone z mdłościami i wymiotami. Alkohol może wzmacniać działanie trujące, zależnie od stanu zatrutej osoby.
Podgatunki, odmiany botaniczne [edytuj]
- Agaricus xanthodermus subsp. ammophilus (Menier) J.M. Losa, 1969
- Agaricus xanthodermus subsp. xanthodermus Genev., 1876
- Agaricus xanthodermus var. antibioticus Cleland & J.R. Harris, 1948
- Agaricus xanthodermus var. croceus Raithelh., 1974
- Agaricus xanthodermus var. macrosporus Aparici & Mahiques, 1996
- Agaricus xanthodermus var. meleagrioides (A. Pearson) Bon & Cappelli., 1983
- Agaricus xanthodermus var. pilatianus Bohus, 1971
- Agaricus xanthodermus var. xanthodermus Genev., 1876
Wykaz na podstawie Species Fungorum. Są to jednak według Index Fungorum taksony niepotwierdzone, o niejasnym statusie[2]
Synonimy [edytuj]
- Agaricus meleagris var. grisea (A. Pearson) Wasser, 1978
- Agaricus pseudocretaceus Bon, 1985
- Agaricus xanthodermus var. griseus (A. Pearson) Bon & Cappelli, 1983
- Agaricus xanthodermus var. lepiotoides Maire, 1911
- Fungus xanthodermus (Genev.) Kuntze, 1898
- Pratella xanthoderma (Genev.) Gillet, 1884
- Psalliota flavescens Richon & Roze, 1888
- Psalliota grisea (A. Pearson) Essette, 1964
- Psalliota xanthoderma (Genev.) Richon & Roze,: 53 (1885)
- Psalliota xanthoderma var. grisea A. Pearson, 1946
- Psalliota xanthoderma var. lepiotoides (Maire) Rea, 1922
(na podstawie Species Fungorum[1])
Gatunki podobne [edytuj]
Grzyb ten najłatwiej pomylić z pieczarką białawą (Agaricus arvensis). Cechą, która je odróżnia to zapach miąższu. Podobna jest też pieczarka bulwiasta (Agaricus sylvicola) oraz pieczarka leśna (Agaricus silvaticus). Zapach jak i smak odróżniają tę pieczarkę od innych jadalnych gatunków pieczarek.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
- ↑ 2,0 2,1 Species Fungorum (ang.). [dostęp 2012-01-02].
Bibliografia [edytuj]
- Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 72. ISBN 83-7404-513-2.
- Agaricus xanthodermus (ang.) na www.IndexFungorum.org (Baza danych CABI Bioscience)
