Pieczarka dwuzarodnikowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pieczarka dwuzarodnikowa
Pieczarka dwuzarodnikowa: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj pieczarka
Gatunek pieczarka dwuzarodnikowa
Nazwa systematyczna
Agaricus bisporus (J.E. Lange) Imbach
Mitt. naturf. Ges. Luzern 15: 15 (1946)
Owocniki z upraw
Podstawki Agaricus bisporus

Pieczarka dwuzarodnikowa (Agaricus bisporus (J.E. Lange) Imbach) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1]. Rośnie dziko, ale jest też powszechnie uprawiana w pieczarkarniach i sprzedawana w sklepach[2].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też pod nazwami: pieczarka ogrodowa, pieczarka polna odmiana ogrodowa, bedłka polna odmiana ogrodowa[3]. Niektóre synonimy łacińskie[4]:

  • Agaricus brunnescens Peck 1900
  • Agaricus hortensis (Cooke) Pilát 1951
  • Agaricus hortensis (Cooke) S. Imai 1938
  • Psalliota bispora (J.E. Lange) F.H. Møller & Jul. Schäff. 1938
  • Psalliota hortensis (Cooke) J.E. Lange 1926

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy 4-10 cm, barwy białej, szarobiałej do brązowawej. Skórka od promieniowo-włókienkowej do przylegająco łuskowatej[5].

Blaszki

Nie dochodzą do trzonu. U młodych okazów są białawe, później różowe, na koniec ciemnobrązowe[5].

Trzon

Wysokość 3-8 cm, grubość do 3 cm, walcowaty, pełny. Posiada wyraźny pierścień. Kolor biały, poniżej pierścienia czasami jest łuskowaty[6].

Miąższ

Słabo czerwieniejący, o słabym, przyjemnym zapachu[5].

Wysyp zarodników

Brązowy. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, o średnicy 5,5-8,5 x 4-6,5 µm. Podstawki zawsze dwuzarodnikowe[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośnie od maja do września, na polach, w parkach, w miejscach nawożonych obornikiem, na stosach kompostowych, rzadko w lasach. W naturalnym środowisku jest rzadka. Pospolicie natomiast jest uprawiana[2].

W śladowych ilościach w pieczarce dwuzarodnikowej występuje MMH (monometylohydrazyna): lotna pochodna hydrazyny o wzorze sumarycznym CH3N2H3, substancja która jest wykorzystywana jako paliwo hipergolowe w silnikach rakietowych.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Doskonały grzyb jadalny, powszechnie uprawiany; można go spożywać na surowo. Saprotrof[5].

W październiku 2012 r. francuskim naukowcom z Institut National de la Recherche Agronomique w Nancy udało się rozszyfrować jej genom[7].

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Uprawa prowadzona jest głównie w wysokotowarowych zakładach produkcyjnych. Grzyby uprawia się na podłożu organicznym, którym jest w Europie głównie nawóz koński, w Ameryce Północnej – słoma kukurydziana, w Azji – słoma ryżowa. Przed procesem kompostowania do nawozu dodaje się do 20% dodatków (wióry drzewne lub nawozy mineralne). W trakcie kompostowania w wyniku fermentacji przeprowadzanej przez bakterie następuje rozkład węglowodanów, podczas gdy białka i lignina pozostają. W temperaturze ok. 60 °C w jakiej przeprowadza się kompostowanie giną owady znajdujące się w nawozie w różnych stadiach rozwoju. Po przygotowaniu podłoża miesza się je z wilgotnymi ziarnami zbóż obrośniętymi grzybnią pochodzącą z czystych kultur i umieszcza w warunkach inkubacyjnych tj. w temperaturze 24 °C i wilgotności powietrza 60%, co sprzyja rozrastaniu się strzępek. W celu przyśpieszenia rozwoju osobników podłoże przysypuje się ciężką ziemią, obniża temperaturę poniżej 22 °C, zwiększa wilgotność powietrza do ok. 95% i dba się o odpowiednie przewietrzanie pomieszczeń. Zbiór owocników trwa przez kilka tygodni i uzyskuje się do 14 kg pieczarek z 1 m² (100 kg z 1 m³) podłoża[8].

Produkcja światowa pieczarek w 1950 wynosiła 53 tys. ton, w 1980 już 800 tys. ton[8], na początku lat 90. XX wieku – 1,5 mln ton[9]. Polska jest największym producentem pieczarek w Europie (250 tys. ton rocznie)[10].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Pieczarkę dwuzarodnikową można pomylić z trującą pieczarką karbolową (Agaricus xanthodermus), ale także z jadalnymi: pieczarką łąkową (Agaricus campestris) oraz pieczarką białawą (Agaricus arvensis). Wśród wszystkich tych gatunków pieczarka dwuzarodnikowa ma najgrubszy, najbardziej mięsisty kapelusz[11].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  3. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 60. ISBN 83-7404-513-2.
  6. 6,0 6,1 MushroomExpert. [dostęp 2013-02-25].
  7. Krzysztof Kowalski: Pieczarka bez tajemnic. Rzeczpospolita.pl, 09-10-2012. [dostęp 2012-10-10].
  8. 8,0 8,1 Emil Müller, Wolfgang Loeffler: Zarys mikologii. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1987, s. 186-187. ISBN 83-09-01137-7.
  9. Chang ST. (1993). "Mushroom biology: the impact on mushroom production and mushroom products". W: Chiu S-W, Buswell J, Chang S-T. Mushroom Biology and Mushroom Products. Hong Kong: The Chinese University Press. ss. 3–20. ISBN 962-201-610-3
  10. Angora nr 12, 20.03.2011
  11. Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.