Pieprznik żyłkowany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pieprznik żyłkowany
Craterellus lutescens BW40.JPG
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieprznikowce
Rodzina pieprznikowate
Rodzaj Craterellus
Gatunek pieprznik żyłkowany
Nazwa systematyczna
Craterellus lutescens (Fr.) Fr.
Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 532 (1838)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Starsze owocniki
Kapelusz często bywa kędzierzawy

Pieprznik żyłkowany (Craterellus lutescens (Fr.) Fr.) – gatunek grzybów z rodziny pieprznikowatych (Cantharellaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Craterellus, Cantharellaceae, Cantharellales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten opisał w 1821 Fries, nadając mu nazwę Canthrellus lutescens, w 1838 ten sam autor przeniósł go do rodzaju Craterellus[1]. Synonimów naukowych ma ok. 30. Niektóre z nich[2]:

  • Agaricus aurora Batsch, Elench. fung. 1783
  • Cantharellus aurora (Batsch) Kuyper 1991
  • Cantharellus lutescens Fr. 1821
  • Cantharellus lutescens Fr. var. lutescens
  • Cantharellus tubaeformis var. lutescens Fr. 1838
  • Helvella tubaeformis Schaeff. 1763
  • Merulius tubaeformis (Schaeff.) Pers. 1800

Polską nazwę nadał Władysław Wojewoda w 1999, w polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był również jako pieprznik żółtawy[3]. Obecnie nazwy te są niespójne z nazwą naukową, gdyż według Index Fungorum gatunek ten należy do rodzaju Craterellus (lejkowiec).

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 2–8 cm, głęboko lejkowaty, o brzegach płatowatych, postrzępionych. Powierzchnia młodych okazów z wrośniętymi promieniście włókienkami lub łuskami, później naga. Kolor od chrowobrązowego do ciemnobrązowego[4].

Hymenofor

U młodych owocników nagi, później pomarszczony, dopiero u starszych owocników pojawiają się rzadko rozmieszczone i zbiegające na trzon żyłki połączone (anastomozami). Kolor żółtopomarańczowy lub złotosiwy, nigdy jednak nie jest czarnosiwy[4].

Trzon

Wysokość 5–8 cm, grubość 0,4-1,5 cm. Jest nieregularnie walcowaty i wyraźnie pusty, czasami spłaszczony, od dołu ku górze rozszerza się, w górnej części dość płynnie przechodząc w kapelusz[4].

Miąższ

Białawy, cienki o przyjemnym smaku i owocowym zapachu[4].

Wysyp zarodników

Biały lub jasnożółty. Zarodniki eliptyczne, gładkie, o średnicy 11-9 x 6-7,5 µm[5]

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej i Europie[5]. Rośnie w lasach, szczególnie podgórskich i górskich. Lubi wilgotne i cieniste miejsca nad potokami i w mchach[4].

W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych[6].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny, żyjący w mikoryzie z niektórymi gatunkami drzew[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • pieprznik trąbkowy (Craterellus tubaeformis). Ma siwe blaszki i bardziej wyraźne żyłki w hymenoforze[4]
  • pieprznik szary (Craterellus cinereus). Cały jest popielatosiny a blaszki ma czarnobrązowe[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 MushroomEXpert. [dostęp 2013-03-04].
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.