Pieprznik żyłkowany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pieprznik żyłkowany
Pieprznik żyłkowany: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieprznikowce
Rodzina pieprznikowate
Rodzaj Craterellus
Gatunek pieprznik żyłkowany
Nazwa systematyczna
Craterellus lutescens (Fr.) Fr.
Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 532 (1838)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Starsze owocniki
Kapelusz często bywa kędzierzawy

Pieprznik żyłkowany (Craterellus lutescens (Fr.) Fr.) – gatunek grzybów z rodziny pieprznikowatych (Cantharellaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Craterellus, Cantharellaceae, Cantharellales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten opisał w 1821 Fries, nadając mu nazwę Canthrellus lutescens, w 1838 ten sam autor przeniósł go do rodzaju Craterellus[1]. Synonimów naukowych ma ok. 30. Niektóre z nich[2]:

  • Agaricus aurora Batsch, Elench. fung. 1783
  • Cantharellus aurora (Batsch) Kuyper 1991
  • Cantharellus lutescens Fr. 1821
  • Cantharellus lutescens Fr. var. lutescens
  • Cantharellus tubaeformis var. lutescens Fr. 1838
  • Helvella tubaeformis Schaeff. 1763
  • Merulius tubaeformis (Schaeff.) Pers. 1800

Polską nazwę nadał Władysław Wojewoda w 1999, w polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był również jako pieprznik żółtawy[3]. Obecnie nazwy te są niespójne z nazwą naukową, gdyż według Index Fungorum gatunek ten należy do rodzaju Craterellus (lejkowiec).

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 2–8 cm, głęboko lejkowaty, o brzegach płatowatych, postrzępionych. Powierzchnia młodych okazów z wrośniętymi promieniście włókienkami lub łuskami, później naga. Kolor od chrowobrązowego do ciemnobrązowego[4].

Hymenofor

U młodych owocników nagi, później pomarszczony, dopiero u starszych owocników pojawiają się rzadko rozmieszczone i zbiegające na trzon żyłki połączone (anastomozami). Kolor żółtopomarańczowy lub złotosiwy, nigdy jednak nie jest czarnosiwy[4].

Trzon

Wysokość 5–8 cm, grubość 0,4-1,5 cm. Jest nieregularnie walcowaty i wyraźnie pusty, czasami spłaszczony, od dołu ku górze rozszerza się, w górnej części dość płynnie przechodząc w kapelusz[4].

Miąższ

Białawy, cienki o przyjemnym smaku i owocowym zapachu[4].

Wysyp zarodników

Biały lub jasnożółty. Zarodniki eliptyczne, gładkie, o średnicy 11-9 x 6-7,5 µm[5]

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej i Europie[5]. Rośnie w lasach, szczególnie podgórskich i górskich. Lubi wilgotne i cieniste miejsca nad potokami i w mchach[4].

W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych[6].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny, żyjący w mikoryzie z niektórymi gatunkami drzew[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • pieprznik trąbkowy (Craterellus tubaeformis). Ma siwe blaszki i bardziej wyraźne żyłki w hymenoforze[4]
  • pieprznik szary (Craterellus cinereus). Cały jest popielatosiny a blaszki ma czarnobrązowe[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 MushroomEXpert. [dostęp 2013-03-04].
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.