Pieprznik trąbkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pieprznik trąbkowy
Młode okazy pieprznika trąbkowego
Młode okazy pieprznika trąbkowego
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieprznikowce
Rodzina pieprznikowate
Rodzaj pieprznik
Gatunek pieprznik trąbkowy
Nazwa systematyczna
Craterellus tubaeformis (Fr.) Quél.
Fl. mycol. (Paris): 36 (1888)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Starsze okazy pieprznika trąbkowego
Craterellus tubaeformis G5.JPG

Pieprznik trąbkowy (Craterellus tubaeformis (Bull.) Fr.) – gatunek grzybów z rodziny pieprznikowatych (Cantharellaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Cantharellus, Cantharellaceae, Cantharellales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podał Stanisław Chełchowski w 1898. Wówczas gatunek ten zaliczany był do rodzaju pieprznik (Cantharellus)[2]. Jednak obecnie według Index Fungorum należy do rodzaju Craterellus (lejkowiec). Niektóre synonimy łacińskie[3].:

Agaricus cantharelloides Bull., Agaricus cantharelloides Sowerby, Cantharellus cantharelloides Quél., Cantharellus infundibuliformis (Scop.) Fr., Cantharellus infundibuliformis var. subramosus Bres., Cantharellus tubaeformis Fr., Cantharellus tubaeformis var. subramosus (Bres.) Cetto, Cantharellus tubaeformis var. tubaeformis Fr., Cantharellus xanthopus (Pers.) Duby, Helvella cantharelloides Bull., Helvella tubaeformis Bull., Merulius cantharelloides (Bull.) J.F. Gmel., Merulius fuligineus Pers., Merulius fuligineus Pers., Merulius hydrolips var. fuligineus (Pers.) Mérat, Merulius infundibuliformis Scop., Merulius lutescens Pers., Merulius tubiformis var. lutescens (Pers.) Pers., Merulius xanthopus Pers., Trombetta lutescens (Pers.) Kuntze.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy 2-6 cm, trąbkowaty i głęboko pępkowaty, o cienkim miąższu i brzegu silnie pofałdowanym, na starość często otwarcie przechodzący w pusty trzon[4]. Kolor kapelusza od żółtobrązowego do szarobrązowego[5].

Hymenofor

W postaci listewek wyraźnie zbiegających po trzonie. Młode listewki nieraz pięknie żółte, później żółtoszare albo białoszare; wąskie, grube, rzadkie, widlasto rozgałęzione z licznymi połączeniami poprzecznymi (anastomozy), zbiegające na trzon[4].

Trzon

Wysokość 4-8 cm, grubość 0,4-1 cm. Jest nieregularnie walcowaty i podłużnie spłaszczony oraz pomarszczony i wyraźnie pusty. Dołem ochrowożółty, góra siwawy[6].

Miąższ

Żółtawoszary, o smaku łagodnym. Zapach mało wyczuwalny, często trochę ziemisto-stęchły[4].

Wysyp zarodników

Kremowożółty, nieamyloidalny. Zarodniki kuliste, gładkie i niemal bezbarwne, o średnicy 9-12 x 5-10 µm[7].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Dość pospolity. Rośnie zwykle grupami w lasach iglastych i liściastych w miejscach wilgotnych, porośniętych mchem. Rośnie zarówno na glebach kwaśnych jak i zawierających wapń[4]. Najczęściej jednak występuje w górskich lasach pod świerkami i jodłami[5]. Występuje w towarzystwie świerków (zarówno drzew żywych, jak i obumarłych pozostałości). Występuje na glebach kwaśnych. Pojawia się późną jesienią i występuje aż do przymrozków[8]

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny. W Polsce jednak nie jest zbierany[7]. Tymczasem według niektórych autorów jest to smaczny grzyb, doskonale nadający się na risotto[9]. Jest grzybem mikoryzowym[2].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Pieprznika trąbkowego można pomylić z pieprznikiem żyłkowanym (Craterellus lutescens), który ma trzon złotożółty a listewki szarobiaławe i słabo wykształcone[5]. Podobny jest też pieprznik szary (Cantharellus cinereus), ale ma trzon i kapelusz czarnobrązowe i listewki z sinym nalotem[6]. Stare okazy pieprznika trąbkowego mogą być również mylone z rzadko występującym gatunkiem – lejkowniczkiem pełnotrzonowym (Pseudocraterellus undulatus) występującym na żyznych glebach pod dębami i leszczynami, często w gęstych skupieniach. Trzon jest szarobrązowy,a kapelusz błękitnoszary z charakterystycznym kędzierzawym kantem[8].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 558. ISBN 83-7404-513-2.
  5. 5,0 5,1 5,2 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  6. 6,0 6,1 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  7. 7,0 7,1 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  8. 8,0 8,1 Pelle Holmberg, Hans Marklund: Nya svampboken. Stockholm: Prisma, 2003, s. 253. ISBN 91-518-4014-6.
  9. Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowe. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.