Pierścieniak grynszpanowy
| Pierścieniak grynszpanowy | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | pieczarkowce |
| Rodzina | pierścieniakowate |
| Rodzaj | Stropharia |
| Gatunek | pierścieniak grynszpanowy |
| Nazwa systematyczna | |
| Stropharia aeruginosa (Curtis) Quél. Mém. Soc. Émul. Montbéliard, Sér. 2 5: 141 (1872) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Pierścieniak grynszpanowy (Stropharia aeruginosa (Curtis) Quél.) – gatunek grzyba z rodziny pierścieniakowate.
Systematyka i nazewnictwo [edytuj]
Polską nazwę (pierścieniak grynszpanowy) podaje B. Gumińska i W. Wojewoda[2] . W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten ma też inne nazwy: bedłka grynszpanowa, pieczarka zielona, pierścieniak zielony, pierścieniak opaska zaśniedziała, pierścieniak niebieskozielony[3]. Synonimy łacińskie[4]:
- Agaricus aeruginosus Curtis (1786)
- Pratella aeruginosa (Curtis) Gray (1821)
- Psilocybe aeruginosa (Curtis) Noordel. (1995)
Morfologia [edytuj]
- Kapelusz
- Średnicy 3-8(10) cm, pokryty warstwą niebieskozieloną lub sinozieloną śluzu, w którym można zauważyć białe łuseczki. W czasie suszy kapelusz traci śluz, robi się połyskujący, gładki i o wyblakłym kolorze. Kształt kapelusza w początkowej fazie wzrostu jest wypukły, by z czasem przejść na kształt dzwonkowaty, płaski. Miąższ dość zwarty, skórka daje się łatwo zerwać z kapelusza[5].
- Blaszki
- Gęste i przyrośnięte do trzonu. U młodych owocników zakryte osłoną. Kolor początkowo białawy, później fioletowosiny, w końcu czekoladowobrązowy. Ostrza blaszek białe i oprószone[6].
- Trzon
- Dochodzi do 8 cm wysokości i grubości 1 cm. Kolor jasnobeżowy lub jasnozielony z czasem zmienia się na brunatny, w środku jest pusty. Pierścień znajduje się w połowie trzonu i zanika we wczesnym okresie. Poniżej tego pierścienia trzon pokrywa się kosmkami czy też łuseczkami białego koloru[5].
- Wysyp zarodników
- Zarodniki fioletowobrunatne, eliptycznojajowate, o średnicy 7-9 x 4-5,5 µm. Ostrze blaszek z włoskowatymi cystydami[5].
Występowanie [edytuj]
Występuje w Ameryce Północnej, w Europie i w Iranie[7]. Owocniki pojawiają się od września do listopada, w lasach liściastych i iglastych, w parkach, czasami wzdłuż dróg. Rośnie na ziemi i na martwym drewnie. Tworzy grupy grzybów zbudowane z wielu osobników. Jest dość pospolity. Najczęściej rośnie pod bukami, rzadziej pod jodłami[3][5].
Znaczenie [edytuj]
Grzyb jadalny, w smaku nie należy do gatunków dobrych, w mieszance z innymi nadaje się do spożycia. Ważną uwagą jest obowiązkowe ściąganie skórki z kapelusza[5].
W badaniach laboratoryjnych stwierdzono antynowotworowe działanie zawartych w tym grzybie polisacharydów. Ekstrahowawane z grzybni i dootrzewnowo podawane białym myszom w dawce 300 mg/kg hamowały o 70% wzrost mięsaka 180 i o 60% wzrost raka Ehrlicha[8]
Gatunki podobne [edytuj]
Pierścieniaka grynszpanowego można pomylić z pierścieniakiem bialoniebieskim (Stropharia caerulea), który ma kapelusz bardziej niebieski, a blaszki różowawe, jest też mniej śliski[6].
Przypisy
- ↑ Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
- ↑ Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ 3,0 3,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ Species Fungorum (ang.). [dostęp 2012-13-02].
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 326. ISBN 83-7404-513-2.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
- ↑ Asef Shayan, M.R. (2010). قارچهای سمی ایران (Qarch-ha-ye Sammi-ye Iran) [Poisonous mushrooms of Iran] (in Persian). Iran shenasi. p. 214. ISBN 978-964-2725-29-8
- ↑ Medicinal Mushrooms. [dostęp 2013-03-27].
