Pierścieniak grynszpanowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pierścieniak grynszpanowy
Pierścieniak grynszpanowy: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pierścieniakowate
Rodzaj pierścieniak
Gatunek pierścieniak grynszpanowy
Nazwa systematyczna
Stropharia aeruginosa (Curtis) Quél.
Mém. Soc. Émul. Montbéliard, Sér. 2 5: 141 (1872)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Blaszki mają fioletowy odcień
Miedzianozielony kapelusz z ostrym garbem

Pierścieniak grynszpanowy (Stropharia aeruginosa (Curtis) Quél.) – gatunek grzybów z rodziny pierścieniakowate (Strophariaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Polską nazwę podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968[2]. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten ma też inne nazwy: bedłka grynszpanowa, pieczarka zielona, pierścieniak zielony, pierścieniak opaska zaśniedziała, pierścieniak niebieskozielony[3]. Niektóre synonimy łacińskie[4]:

  • Agaricus aeruginosus Curtis 1786
  • Pratella aeruginosa (Curtis) Gray 1821
  • Psilocybe aeruginosa (Curtis) Noordel. 1995
  • Stropharia alpina (M. Lange) M. Lange 1980

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy 3-8(10) cm, pokryty warstwą niebieskozieloną lub sinozieloną śluzu, w którym można zauważyć białe łuseczki. W czasie suszy kapelusz traci śluz, robi się połyskujący, gładki i o wyblakłym kolorze. Kształt kapelusza w początkowej fazie wzrostu jest wypukły, by z czasem przejść na kształt dzwonkowaty, płaski. Miąższ dość zwarty, skórka daje się łatwo zerwać z kapelusza[5].

Blaszki

Gęste i przyrośnięte do trzonu. U młodych owocników zakryte osłoną. Kolor początkowo białawy, później fioletowosiny, w końcu czekoladowobrązowy. Ostrza blaszek białe i oprószone[6].

Trzon

Dochodzi do 8 cm wysokości i grubości 1 cm. Kolor jasnobeżowy lub jasnozielony z czasem zmienia się na brunatny, w środku jest pusty. Pierścień znajduje się w połowie trzonu i zanika we wczesnym okresie. Poniżej tego pierścienia trzon pokrywa się kosmkami czy też łuseczkami białego koloru[5].

Miąższ

Początkowo zielonkawobiały, później kremowy. Smak i zapach niewyraźny[6].

Wysyp zarodników

Zarodniki fioletowobrunatne, eliptycznojajowate, o średnicy 7-9 x 4-5,5 µm. Ostrze blaszek z włoskowatymi cystydami[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej, w Europie i w Iranie[7]. Owocniki pojawiają się od września do listopada, w lasach liściastych i iglastych, w parkach, czasami wzdłuż dróg. Rośnie na ziemi i na martwym drewnie. Tworzy grupy grzybów zbudowane z wielu osobników. Jest dość pospolity. Najczęściej rośnie pod bukami, rzadziej pod jodłami[3][5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny, w smaku nie należy do gatunków dobrych, w mieszance z innymi nadaje się do spożycia. Ważną uwagą jest obowiązkowe ściąganie skórki z kapelusza[5].

W badaniach laboratoryjnych stwierdzono antynowotworowe działanie zawartych w tym grzybie polisacharydów. Ekstrahowawane z grzybni i dootrzewnowo podawane białym myszom w dawce 300 mg/kg hamowały o 70% wzrost mięsaka 180 i o 60% wzrost raka Ehrlicha[8]

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Pierścieniaka grynszpanowego można pomylić z pierścieniakiem bialoniebieskim (Stropharia caerulea), który ma kapelusz bardziej niebieski, a blaszki różowawe, jest też mniej śliski[6].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  3. 3,0 3,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2012-13-02].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 326. ISBN 83-7404-513-2.
  6. 6,0 6,1 6,2 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  7. Asef Shayan, M.R. (2010). قارچهای سمی ایران (Qarch-ha-ye Sammi-ye Iran) [Poisonous mushrooms of Iran] (in Persian). Iran shenasi. p. 214. ISBN 978-964-2725-29-8
  8. Medicinal Mushrooms. [dostęp 2013-03-27].