Pierwotna czarna dziura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Pierwotna czarna dziura (ang. primordial black hole, PBH) – hipotetyczny typ czarnych dziur, który mógł powstać tuż po Wielkim Wybuchu, w odróżnieniu od normalnych czarnych dziur nie powstały one w procesie zapadania grawitacyjnego, ale bezpośrednio z niezwykle gęstej materii powstałej po Wielkim Wybuchu, a jeszcze obecnej w pierwszej fazie ekspansji Wszechświata.

W zależności od przyjętego scenariusza powstawania pierwotnych czarnych dziur mogą one mieć masę maksymalną wynoszącą aż do 100 tys. mas Słońca[1], a ponieważ nie powstały w wyniku kolapsu grawitacyjnego, masa minimalna stabilnych pierwotnych czarnych dziur może być znacznie mniejsza od minimalnej masy tradycyjnych czarnych dziur i wynosić znacznie mniej niż masa Słońca[2], możliwe było także powstanie jeszcze mniej masywnych czarnych dziur, ale zostałyby one bardzo szybko zniszczone z powodu oddziaływań kwantowych[3].

Dotychczas nie odkryto jeszcze żadnych dowodów na powstanie czy istnienie PBH[1]. W 1974 Stephen Hawking wysunął hipotezę, że obiekty tego typu mogą istnieć w halo Drogi Mlecznej i ich istnienie może być potwierdzone poprzez wykrycie emitowanego przez nie promieniowania Hawkinga, szukanie śladów PBH jest jedną z misji satelity GLAST. Jeżeli jednak teoretycznie przewidywane promieniowanie Hawkinga w rzeczywistości nie istnieje, wykrycie PBH może być zadaniem niezwykle trudnym z powodu bardzo małej masy i rozmiarów tych obiektów. Według niektórych teorii mikroskopowe PBH mogą nawet praktycznie niezauważone przelatywać przez Ziemię[4], choć według niektórych naukowców poruszając się z prędkością ponaddźwiękową w atmosferze Ziemi obiekty te wywoływałyby falę uderzeniową i dźwięk[5][6].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Did the big bang spawn trillions of black holes?. New Scientist. [dostęp 2008-12-20]. s. 2007-09-17.
  2. The Naked Singularity. [dostęp 2008-12-20]. [zarchiwizowane z adresu 2009-01-10].
  3. Burrowing black holes devoured first stars from within. New Scientist. [dostęp 2008-12-20]. [zarchiwizowane z adresu 2010-02-18]. s. 2008-12-19.
  4. Blackholes in your backyard. New Scientist. [dostęp 2008-12-20]. s. 2007-01-03.
  5. Can one detect passage of small black hole through the Earth?. [dostęp 2008-12-20].
  6. Passage of small black hole through the Earth. Is it detectable?. [dostęp 2008-12-20].