Pierwszy gabinet Roberta Menziesa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Premier Menzies w czasie przemówienia radiowego 3 września 1939, w którym ogłosił, iż Australia znalazła się w stanie wojny z Niemcami
Minister spraw wewnętrznych Harry Holl
Minister poczty i repatriacji Eric Harrison
Prokurator generalny i minister przemysłu Billy Hughes

Pierwszy gabinet Roberta Menziesa (ang. First Menzies Ministry) - dwudziesty szósty gabinet federalny Australii i zarazem pierwszy z dziesięciu, jakie podczas swojej długiej kariery politycznej sformował Robert Menzies. Urzędował od 26 kwietnia 1939 do 14 marca 1940 roku.

Okoliczności powstania[edytuj | edytuj kod]

Powstanie gabinetu było pośrednio spowodowane nagłą śmiercią premiera Josepha Lyonsa, który 7 kwietnia 1939 zmarł na atak serca. Jego ostatni gabinet tworzony był przez koalicję składającą się z Partii Zjednoczonej Australii (UAP) oraz Partii Wiejskiej (CP). Decyzją gubernatora generalnego Australii, lorda Gowrie, bezpośrednio po śmierci Lyonsa tymczasowym premierem został lider CP Earle Page, natomiast dominująca w koalicji UAP otrzymała czas na wyłonienie nowego lidera. Menzies zwyciężył w tej rywalizacji, w związku z czym to jemu przypadło zadanie utworzenie nowego, stałego gabinetu.

Premier Page uszanował to rozstrzygnięcie i podał swój gabinet do dymisji, ale jednocześnie w imieniu Partii Wiejskiej odmówił udziału w nowym rządzie, co wiązało się z osobistymi animozjami między nim a Menziesem. Page zarzucał nowemu premierowi między innymi tchórzostwo, przywołując jego decyzję, aby w przeciwieństwie do tysięcy australijskich mężczyzn nie zaciągnąć się na ochotnika do armii podczas I wojny światowej, a także nielojalność wobec zmarłego premiera Lyonsa. Ostatecznie UAP utworzyła gabinet samodzielnie.

Okoliczności dymisji[edytuj | edytuj kod]

Znalezienie się poza rządem wywołało wkrótce bunt w szeregach CP, w wyniku którego Page został obalony ze stanowiska lidera partii. Zastąpił go Archie Cameron, zwolennik współpracy z UAP. W efekcie 14 marca 1940 obie partie powróciły do koalicji i stworzyły drugi gabinet Roberta Menziesa.

Skład[edytuj | edytuj kod]

W chwili zaprzysiężenia[edytuj | edytuj kod]

Późniejsze zmiany[edytuj | edytuj kod]

  • 12 września 1939
    • Henry Gullett objął nowo utworzone stanowisko ministra informacji, pozostając w dalszym ciągu ministrem spraw zagranicznych.
    • Powstało też stanowisko ministra koordynacji obronnej, które objął osobiście premier Menzies.
  • 3 listopada 1939
    • Gabinet opuścił Percy Spender.
  • 13 listopada 1939
    • W związku z udziałem Australii w II wojnie światowej zlikwidowane zostało stanowisko ministra obrony, zamiast niego ustanowiono odrębnych ministrów dla każdego z trzech głównych rodzajów wojsk. Dotychczasowy minister obrony Geoffrey Street został ministrem armii (wojsk lądowych), James Fairbairn został ministrem sił powietrznych (zachowując obowiązki ministra lotnictwa cywilnego), zaś nadzór nad marynarką wojenną objął Frederick Stewart, który pozostał też ministrem zdrowia oraz ministrem służb społecznych.
  • 26 stycznia 1940
    • Gabinet opuścił Richard Casey, zaś jego obowiązki jako ministra aprowizacji i rozwoju przejął Frederick Stewart, których zachował też swoje trzy dotychczasowe stanowiska ministerialne.
    • Do gabinetu powrócił Percy Spender, który przejął od Jamesa Fairbairna stanowisko wiceprzewodniczącego Federalnej Rady Wykonawczej. Fairbairn zachował swoje pozostałe stanowiska.
  • 23 lutego 1940
    • Gabinet opuścił John Lawson.
    • Premier Menzies objął osobiście stanowisko ministra handlu i ceł, zaś wspierać go w tych obowiązkach miał minister bez teki Harold Holt, który zachował też swoje dotychczasowe obowiązki w resorcie aprowizacji i rozwoju.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]