Pierwszy masowy transport do Auschwitz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Brama wjazdowa Auschwitz I z niemieckim napisem "Arbeit macht frei" wykonanym przez polskich więźniów

Pierwszy masowy transport do Auschwitz – transport więźniów politycznych, jaki Niemcy w okupowanej Polsce skierowali z Tarnowa do nowo otwartego obozu koncentracyjnego Auschwitz. W kolejności był to drugi transport, ponieważ w pierwszym rzucie skierowano do obozu 30 niemieckich kryminalistów z obozu koncentracyjnego Sachsenhausen, którzy pełnili później w oświęcimskim obozie rolę kapo. Tarnowski transport był jednak pierwszym mającym masowy charakter. W okresie tym do obozu nie wysyłano jeszcze Żydów, których kierowano do gett znajdujących się w obrębie poszczególnych okupowanych miast.

Spis treści

Więzienie w Tarnowie [edytuj]

Transport zorganizowany przez Sicherheitspolizei rozpoczął się 14 czerwca 1940 r. z miasta Tarnowa i składał się z 728 Polaków[1], wśród nich około 20 osób pochodzenia żydowskiego[2]. Byli to więźniowie polityczni pochodzący z Tarnowa, Krakowa, Rzeszowa, Zakopanego, Jarosławia, Przemyśla, Sanoka i Nowego Sącza związani z polskim ruchem oporu przeciw Niemcom.

Auschwitz [edytuj]

Po dotarciu więźniów do obozu zastępca Rudolfa Hössa kierownik obozu Karl Fritzsch powitał ich słowami:

Quote-alpha.png
Przybyliście tutaj nie do sanatorium, tylko do niemieckiego obozu koncentracyjnego, z którego nie ma innego wyjścia, jak przez komin. Jeśli się to komuś nie podoba, to może iść zaraz na druty. Jeśli są w transporcie Żydzi, to mają prawo żyć nie dłużej, niż dwa tygodnie, księża miesiąc, reszta trzy miesiące[3].

Pierwszym numerem obozowym, jaki otrzymał polski więzień w Auschwitz był numer 31. Otrzymał go Stanisław Ryniak, jeden z aresztowanych 5 maja 1940 roku przez gestapo uczniów Państwowej Szkoły Budownictwa w Jarosławiu. Niemcy aresztowali wraz z nim wszystkich uczniów szkoły, którzy ukończyli przynajmniej 15 lat, po czym po przewiezieniu do więzienia w Tarnowie skierowano ich do Oświęcimia. Stanisław Ryniak przeżył obóz i zmarł w 2004 roku. Ostatni więzień z tego transportu, Ignacy Płachta z Łodzi, otrzymał numer 758. Płachta został złapany przez Niemców w Zagórzu 1 lutego 1940 r. podczas próby ucieczki na Węgry. Numer 349 otrzymał trzykrotny olimpijczyk i sławny polski narciarz Bronisław Czech złapany w maju 1940 r. w Zakopanem[4].

Wbrew zapowiedziom Fritzscha nie wszyscy polscy więźniowie zginęli w KL Auschwitz. Z pierwszego tarnowskiego transportu obóz przeżyło około 350 polskich więźniów[5].

Upamiętnienie [edytuj]

Pomnik Pierwszego Transportu do KL Auschwitz w Tarnowie
Obelisk na stacji kolejowej w Tarnowie
  • Od 1975 roku przed budynkiem dawnej mykwy w Tarnowie, skąd wyszedł pierwszy transport do Auschwitz, na Placu Więźniów KL Auschwitz stoi monument autorstwa architekta Otto Schiera.
  • Na stacji kolejowej odsłonięto także obelisk upamiętniający wszystkie transporty do Auschwitz, jakie wyjechały z Tarnowa. Na obelisku umieszczono nazwiska wszystkich więźniów z pierwszego transportu. Umieszczono na nim także napis w języku polskim o następującej treści:
Quote-alpha.png
„14 czerwca 1940 roku z rampy dworca PKP Niemcy deportowali do Konzentrationslager Auschwitz 728 więźniów politycznych przetrzymywanych w tarnowskim więzieniu. Stali się oni pierwszymi ofiarami najtragiczniejszego w dziejach świata obozu zagłady, w którym hitlerowcy zamordowali półtora miliona ludzi różnych narodowości. W latach 1940–43 z Tarnowa do KL Auschwitz wywieziono w 50 transportach 7 tysięcy więźniów. CZEŚĆ ICH PAMIĘCI!” Tarnów 14 czerwca 2010 r."[6]

Przypisy

  1. ↑ Wg różnych źródeł do obozu przybyło od 728 do 753 osób.
  2. ↑ Hermann Langbein: People in Auschwitz. UNC Press Books, 2004, s. IX. ISBN 0807828165. [dostęp 2011-09-23]. (ang.)
  3. ↑ Danuta Czech: Kalendarz wydarzeń w KL Auschwitz. pl.auschwitz.org.pl. [dostęp 2011-09-20].
  4. ↑ Imienna lista więźniów z pierwszego transportu do Auschwitz wraz ze zdjęciami. www.14czerwca1940.pl. [dostęp 2011-09-20].
  5. ↑ Pierwszy transport do KL Auschwitz Tarnów. Wielki Przewodnik – Zawale, pod redakcją Stanisława Potępy. www.it.tarnow.pl. [dostęp 2011-09-20].
  6. ↑ Tomasz Osuch: Pierwszy transport do Auschwitz – Tarnów, 14 czerwca 1940. www.wiadomosci24.pl. [dostęp 2011-09-20].

Linki zewnętrzne [edytuj]

Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pierwszy_masowy_transport_do_Auschwitz&oldid=36487033”