Piestrzenica kasztanowata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Piestrzenica kasztanowata
2007-04-02 Gyromitra esculenta cropped.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby workowe
Klasa kustrzebniaki
Rząd kustrzebkowce
Rodzina krążkownicowate
Rodzaj piestrzenica
Gatunek piestrzenica kasztanowata
Nazwa systematyczna
Gyromitra esculenta (Pers.) Fr.
Summa veg. Scand., Section Post. (Stockholm): 346 (1849)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Owocnik piestrzenicy kasztanowatej

Piestrzenica kasztanowata (Gyromitra esculenta) – gatunek grzybów z rodziny krążkownicowatych (Discinaceae)[1].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocniki

Przypominają pokrojem podstawczaki. Składają się z główki i trzonu, wewnątrz są puste.

Główka

Wymiary 4-12 × 2-6 cm. Nieregularnie kulista, silnie mózgowato pofałdowana, ciemnobrązowa niekiedy z odcieniem fioletowym. Z wiekiem kolor zmienia się na kasztanowoczerwony. Główkę powleka warstwa hymenialna[2].

Trzon

Krótki, nieregularny, brudnobiały, w dolnej części nieco zgrubiały. Na całej powierzchni ma nieregularne wgłębienia. U młodych okazów jest pełny, u starszych pusty w środku. Początkowo jest białawy, z czasem nabiera fioletowoczerwonego odcienia[2].

Miąższ

Chrząstkowaty, łamliwy, o niewyraźnym zapachu. Jest białawy i bardzo kruchy[2].

Wysyp zarodników

Białawy. Zarodniki bezbarwne, eliptyczne, gładkie, o rozmiarach 18-22 × 8-12 μm[2].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

W Europie występuje tylko w niektórych regionach, w innych brak jej w ogóle[3]. W Polsce występuje tylko na niżu i w niższych położeniach górskich. Owocniki pojawiają się od marca do maja, w lasach sosnowych, często na zrębach i piaszczystych glebach[2].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof. Grzyb trujący, często mylony ze smardzem. Zawiera lotną substancję toksyczną – gyromitrynę, która powoduje zaburzenia żołądkowo-jelitowe, uszkodzenia wątroby, śledziony, nerek, szpiku kostnego i wzroku[2].

Przymiotnik gatunkowy esculenta w języku łacińskim oznacza jadalny. Dawniej piestrzenica masowo była sprzedawana na straganach i spożywana. Gdy ustalono, że była przyczyną zatruć, zakazano jej sprzedaży. Piestrzenicę kasztanowatą można odtruć przez suszenie lub długotrwale gotowanie. Ponieważ jednak trudno ustalić po jakim czasie obróbki termicznej gyromitryna traci swoje trujące własności, w większości krajów Europy jest uważana za grzyb trujący i nie jest dopuszczona do obrotu handlowego. Jedynie w Finlandii jej susz jest dopuszczony do spożycia[3].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Przez niedoświadczonych grzybiarzy bywa mylona z smardzem jadalnym (Morchella esculenta)[3].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-12-12].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  3. 3,0 3,1 3,2 Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.