Pietwałd

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pietwałd
Petřvald
Kościół św. Henryka
Kościół św. Henryka
Herb Flaga
Herb Pietwałdu Flaga Pietwałdu
Państwo  Czechy
Kraj flaga kraju morawsko-śląskiego morawsko-śląski
Powiat Karwina
Burmistrz Václav Holeček
Powierzchnia 12,63 km²
Wysokość 265 m n.p.m.
Populacja (2006)
• liczba ludności
• gęstość

6967
551,6 os./km²
Kod pocztowy 435 41
Położenie na mapie kraju morawsko-śląskiego
Mapa lokalizacyjna kraju morawsko-śląskiego
Pietwałd
Pietwałd
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Pietwałd
Pietwałd
Ziemia 49°49′38″N 18°23′09″E/49,827222 18,385833Na mapach: 49°49′38″N 18°23′09″E/49,827222 18,385833
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Czechy

Pietwałd[1][2] (cz. Petřvald i, niem. Peterswald) – miasto w Czechach, w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Karwina, w zachodniej części Śląska Cieszyńskiego. Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 1263 ha, a liczba jego mieszkańców 6854 osób.

Miejscowość znajduje się w Zagłębiu Ostrawsko-Karwińskim i ze wszystkich stron sąsiaduje z innymi miastami, na północy z Rychwałdem, na wschodzie z Orłową, na południu z Hawierzowem i Szonowem, na zachodzie z Ostrawą.

Demografia[3][edytuj | edytuj kod]

Rok 1869 1880 1890 1900 1910 1921 1930 1950 1961 1970 1980 1991 2001
Liczba ludności 2503 2992 3994 5727 7352 9375 10275 9983 9681 8120 7382 6769 6811

W 2001 roku największą narodową mniejszość stanowili Słowacy (4%), następnie Morawianie i Polacy (po 1,4%), Ślązacy (0,5%). Osoby wierzące stanowiły 30,3%, z czego katolicy 78,2%[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w łacińskim dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego), spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna ok. 1305 w szeregu wsi zobowiązanych do płacenia dziesięciny biskupstwu we Wrocławiu, w postaci item in Petir(s)walde[5][6][7]. Zapis ten (brak określenia liczby łanów, z których będzie płacony podatek) wskazuje, że wieś była w początkowej fazie powstawania (na tzw. surowym korzeniu), co wiąże się z przeprowadzaną pod koniec XIII wieku na terytorium późniejszego Górnego Śląska wielką akcją osadniczą (tzw. łanowo-czynszową). Wieś politycznie znajdowała się wówczas w granicach utworzonego w 1290 piastowskiego (polskiego) księstwa cieszyńskiego, będącego od 1327 lennem Królestwa Czech, a od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez Habsburgów wraz z regionem aż do 1918 roku w monarchii Habsburgów (potocznie Austrii).

Miejscowa parafia katolicka powstała w XIV lub w pierwszej połowie XV wieku. Została wymieniona w spisie świętopietrza sporządzonym przez archidiakona opolskiego Mikołaja Wolffa w 1447 pośród innych parafii archiprezbiteratu (dekanatu) w Cieszynie pod nazwą Petirswalde[8]. Na podstawie wysokości opłaty w owym sprawozdaniu liczbę ówczesnych parafian (we wszystkich podległych wioskach) oszacowano na 150[9]. Po okresie Reformacji nie została wznowiona.

W 1409 roku Pietrzwałd nadany został przez księcia cieszyńskiego Arnoštowi z Tworkowa, była to jego pierwsza posiadłość w księstwie cieszyńskim[10]. Około 1790 roku wieś została zakupiona przez wpływową rodzinę Larisch-Mönnich. Znacznie do rozwoju Pietwałdu, ekonomicznie jak i demograficznie, przyczyniło się odkrycie złóż węgla kamiennego w okolicy. Pierwsze wydobycie na terenie Pietwałdu rozpoczęło się w 1833. W 1869 miejscowość liczyła 2503 mieszkańców, a liczba ta w następnych dekadach systematycznie rosła[3].

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 454 budynkach w Pietwałdzie na obszarze 1261 hektarów mieszkało 5727 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 454,2 os./km². z tego 5384 (94%) mieszkańców było katolikami, 276 (4,8%) ewangelikami a 67 (1,2%) żydami, 3955 (69,1%) było polsko-, 1226 (21,4%) czesko-, 338 (5,9%) niemieckojęzycznymi a 80 (1,4%) posługiwało się jeszcze innym językiem[2]. W roku 1910 Pietwałd miał 7352 mieszkańców, z czego 7292 było zameldowanych na stałe, 5303 (72,7%) było czesko-, 1355 (18,6%) polsko- a 628 (8,6%) niemieckojęzycznymi, zaś 6 osób posługiwało się jeszcze innym językiem, 6783 (92,3%) było katolikami, 502 (6,8%) |ewangelikami, 55 (0,7%) wyznawcami judaizmu a 12 innej religii lub wyznania[11]

Po podziale Śląska Cieszyńskiego miejscowość przypadła Czechosłowacji. W 1930 liczyła 10275 mieszkańców, w październiku 1938 została zaanektowana przez Polskę, a podczas II wojny światowej przez nazistowskie Niemcy. Po wojnie przywrócona Czechosłowacji. Od lat 60. XX wieku liczba mieszkańców zaczęła wyraźnie spadać[3]. Część z nich przenosiła się do nowobudowanych osiedli z tzw. wielkiej płyty w Ostrawie i Orłowej.

Węgiel na terenie miasta zaprzestano wydobywać w marcu 1998 roku.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Uchwała KSNG nr 5/2012 [1]
  2. 2,0 2,1 Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XI. Schlesien. Wien: 1906. (niem.)
  3. 3,0 3,1 3,2 Český statistický úřad: Historický lexikon obcí ČR 1869 - 2005 - 1. díl (cz.). 20 sierpnia 2008. [dostęp 2010-10-13]. s. 736-737.
  4. Sčítaní lidu, domů a bytů 2001 (cz.). [dostęp 2010-10-03].
  5. Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528). Idzi Panic (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2010, s. 296. ISBN 978-83-926929-3-5.
  6. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (online). W: www.dokumentyslaska.pl [on-line]. [dostęp 2013-07-22].
  7. H. Markgraf, J. W. Schulte: Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Breslau: Josef Max & Comp., 1889.
  8. Registrum denarii sancti Petri in archidiaconatu Opoliensi sub anno domini MCCCCXLVII per dominum Nicolaum Wolff decretorum doctorem, archidiaconum Opoliensem, ex commisione reverendi in Christo patris ac domini Conradi episcopi Wratislaviensis, sedis apostolice collectoris, collecti. . 27, s. 369-372, 1893. Breslau: H. Markgraf (niem.). 
  9. I. Panic, 2010, s. 321-322
  10. I. Panic, 2010, ss. 346-347
  11. Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien. Troppau: 1912. (niem.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]