Piknik na skraju drogi

Piknik na skraju drogi Пикник на обочине
Autor	Arkadij i Boris Strugaccy
Miejsce wydania	ZSRR
Język	rosyjski
Data I wyd.	1972
Typ utworu	fantastyka naukowa
Data I wyd. polskiego	1974
Pierwszy wydawca polski	Iskry
Przekład	Irena Lewandowska

Piknik na skraju drogi (ros. Пикник на обочине) – powieść science fiction wydana w 1972, napisana wspólnie przez Arkadija i Borisa Strugackich.

Treść

Powieść opisuje sytuację na Ziemi po wylądowaniu obcych i opuszczeniu przez nich planety. Nie wiadomo, kim byli obcy, jednakże pozostawili po sobie sporo śladów w sześciu Strefach Lądowania. Okolice te w skrócie określa się mianem Stref, zaś ślady w postaci rozmaitych tajemniczych przedmiotów badane są przez naukowców. Oficjalnie Strefy są niedostępne dla ludzi spoza Międzynarodowego Instytutu Cywilizacji Pozaziemskich, jednakże nielegalne wynoszenie ze strefy przedmiotów kwitnie w najlepsze, a osoby parające się tym zajęciem są nazywane stalkerami. Mimo że Strefy są intensywnie badane, a na ich temat powstają liczne teorie, to jednak wszystkie pozostają w sferze domysłów, gdyż nauka nie jest w stanie zinterpretować występujących w niej przedmiotów i anomalii.

Jeden z badaczy podczas rozmowy w barze stawia hipotezę, że Ziemia była miejscem chwilowego pobytu obcych, a owe tajemnicze przedmioty i anomalie to zwykłe odpadki, których ludzkość nie jest w stanie zrozumieć - tak jak owady nie są w stanie zrozumieć pozostałości po pikniku człowieka.

Głównym bohaterem książki jest stalker Red Shoehart. Fabuła opisuje jego wybrane wyprawy do Strefy w pobliżu angielskiej miejscowości Harmont oraz ich konsekwencje. W czasie jednej z nich Shoehart wyrusza na poszukiwania Złotej Kuli mającej przynieść mu szczęście.

Artefakty

Artefakty to główny cel w jakim stalkerzy udają się do Strefy. Różne właściwości tych przedmiotów są niezwykle cenione na czarnym rynku.

• Pustak – naukowo (obiekt 77-b). Waży równo sześć i pół kilo, składa się on z dwóch miedzianych okrągłych płytek wielkości spodeczka, grube na pięć milimetrów, odległość między płytkami czterysta milimetrów, i oprócz tej odległości niczego między płytkami nie ma.
• Puszka Shoeharta – odkryto tylko jeden egzemplarz. Jest to nic innego jak Pustak, z niebieską mgłą pływającą między płytkami. Nazwany tak na cześć odkrywcy.
• Świerzb – miękki artefakt, małych rozmiarów. Po zgnieceniu i rozgrzaniu wytrąca z siebie dziwne promieniowanie, powodujące zaburzenia psychiczne u ludzi i psów.
• Agrafka – granatowy, malutki przedmiot o ostrych brzegach. Po zaciśnięciu w imadle mieni się czasami na czerwono lub zielono.
• Pierścień – pierścień średnicy trzydziestu milimetrów, z białego metalu, nie działa na niego żaden opór, perpetuum mobile.
• Gąbka – miękki przedmiot, wielkości pięści.
• Gazowana Glina – płynny roztwór o konsystencji piany, koloru gliny, zbierany przez stalkerów do słoików.
• Czarna Bryzga – czarny kryształ, naświetlony oddaje światło z upływem czasu, używany jako biżuteria.
• Bransoleta – odmiana Pierścienia, jednak nie jest perpetuum mobile.
• Bateryjka – magazynuje praktycznie niewyczarpalną ilość energii, można nią np. zasilać pojazdy.
• Akumulator – artefakt gromadzący energię elektryczną, razi prądem.
• Owak – metalowy przedmiot, nie posiadający kątów, w odpowiednich warunkach dzieli się na dwa identyczne.
• Złota Kula – złota kula, pusta w środku, prawdopodobnie miedziana, emitująca ciepło. Przypisuje się jej właściwości paranormalne, spełniające życzenia.

Anomalie

Anomalie to miejsca, w których prawa fizyki nie oddziaływają naturalnie, np. kwasy wychodzące poza ziemską skalę kwasowości.

• Ognisty Puch – kwas, znajduje się często w pomieszczeniach. Naukowy opracowali odporny na niego materiał.
• Diabelska Kapusta – odmiana Ognistego Puchu, jednakże co jakiś czas wyrzuca ona z siebie kwas w losowym kierunku, przez co jest niebezpieczniejsza.
• Morska Trawa – roślina przypominająca trochę morską trawę. Nie można jej dotknąć, ponieważ anomalia reaguje na dotyk emisją ciepła i nieznanym oddziaływaniem.
• Wędrująca anomalia – obszar migoczącego, drgającego powietrza. Jako jedyna anomalia w Strefie przemieszcza się samodzielnie. Nie została nigdy zbadana, choć wielokrotnie ją zaobserwowano.
• Łysica – nazywana przez naukowców "strefą wzmożonej grawitacji". Przedmioty, które dostały się do anomalii zostają wprasowane natychmiast w ziemię bez względu na wagę i objętość. Bardzo śmiercionośna anomalia.
• Pajęcza sieć – Sieć przypominająca kształtem pajęczą. Lekko się srebrzy w ciemności. Zrywając ją można usłyszeć charakterystyczne trzaski. Jedyny odnotowany jej kontakt z człowiekiem zakończył się śmiercią nieszczęśnika.
• Czarci pudding – płynny, płonący kwas. Wyżera wszystko od papieru po beton. Emituje niebieskie płomyczki jak przy spalaniu spirytusu. Pochłania światło z otoczenia.
• Lampa śmierci – niezbadana anomalia. Stalkerzy omijają ją z daleka, odrzucają propozycje zebrania jej próbek do badań.
• Wyżymaczka – pusta przestrzeń, niebezpieczniejsza odmiana Łysicy. Wciąga do siebie przedmioty z pobliża i skręca je "jak kobiety wyżymają bieliznę".
• Wyładowania – Lokalne, naziemne wyładowania elektryczne. Niezwykle niebezpieczne. Po jednym wyładowaniu następuje od razu następne. Trafienie przez wyładowanie to pewna śmierć.
• Żar – obszar, w którym temperatura jest niezwykle wysoka bez względu na porę roku i dnia. Rosnąca tam niegdyś trawa obecnie przypomina popiół, a ziemia jest spękana i krucha. Jedna z niewielu anomalii, przez którą można przejść, należy się jednak czołgać.
• Wesoły upiór – miejsce, w których stalkerzy doznają mrocznych myśli i odczuć. Wszelkie próby przypomnienia sobie o czymkolwiek dobrym są niweczone przez anomalie. Do głowy przychodzą myśli upiorne i okrutne.

Ekranizacja i nawiązania

Na podstawie powieści w 1979 roku Andriej Tarkowski nakręcił film Stalker. Powieść była też inspiracją dla powstania serii gier S.T.A.L.K.E.R., która została zapoczątkowana grą S.T.A.L.K.E.R.: Cień Czarnobyla wydaną w 2007 roku.

Po katastrofie elektrowni jądrowej w Czarnobylu osoby, które próbowały plądrować okolice czarnobylskiej elektrowni, określane były także mianem stalkerów.

Linki zewnętrzne

• Pełny tekst powieści (ang. • ros.)