Pima

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Indian. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Akimel koszyka O'odham, z 20. wieku, w stałej kolekcji Muzeum Dziecięce w Indianapolis.

Pima (nazwa własna Akimel O'odham lub Aa'-tam, co znaczy "ludzie rzeki", słowem Pima (pol. "nie wiem") określali ich sąsiedzi nie rozumiejący ich języka) – plemię Indian Ameryki Północnej z rodziny uto-azteckiej, zamieszkujące obszary nad rzekami Gila River i Salt w stanie Arizona oraz północnej części stanu Sonora w Meksyku. Potomkowie starożytnej kultury Hohokam, sprzymierzeni z plemieniem Tohono O'odham (Papagów, zwanych też "Ludem Fasoli"). Ponad sto pięćdziesiąt lat temu połączyli się z resztkami plemienia Maricopa, którzy zostali ze swych terenów wyparci przez własnych pobratymców z plemienia Mohave. Chociaż Pimowie i Maricopa mówili zupełnie innymi językami, oba plemiona od tamtej chwili żyją razem.

Pimowie od najdawniejszych czasów byli ludem osiadłym. Uprawiali fasolę, kukurydzę, dynię i inne warzywa. W czasach historycznych zaczęli uprawiać zboże i hodować bydło.

Powtarzające się najazdy łupieżcze wojowniczych plemion koczowniczych (przede wszystkim Apaczów) spowodowały wczesny upadek plemienia. Mimo pokojowego trybu życia nie byli bynajmniej tchórzami. W obronie swego terytorium bili się bohatersko; w walkach z Apaczami nie brali jeńców, zabijając nieprzyjaciół na miejscu, natomiast kobiety i dzieci oszczędzali, przyjmując do własnego plemienia. Nigdy nie skalpowali zabitych nieprzyjaciół uważając ich - szczególnie Apaczów - za nosicieli złego ducha, a tym samym niegodnych dotykania po śmierci.

Pierwotnie Pimowie mieszkali w puelbach złożonych z domów z suszonej na słońcu cegły adobe, ale gdy puebla uległy zniszczeniu zaczęli budować kopulaste domostwa oparte na szkielecie z giętych tyk obłożonych mułem zmieszanym ze słomą. Z niejasnych powodów uważali je za bezpieczniejsze i do dzisiaj Pimowie, Papagowie i Maricopa używają takich budowli jako magazyny i składy.

Pimańskie kobiety uchodziły (i jest tak też dzisiaj) za mistrzynie w wyplataniu koszy. Pimowie byli jednym z ostatnich plemion, które zarzuciło łuk na rzecz broni palnej.

Po wojnie meksykańskiej lat 1846-1848 plemię zostało otoczone opieką przez rząd Stanów Zjednoczonych. Dzisiaj żyją - wraz z Tohono O'odham i Maricopa - w rezerwatach w stanie Arizona, w większości w liczącej ok. 16 tys. mieszkańców społeczności Gila River Indian Community. Ich imię nosi hrabstwo i miasto w Arizonie. Jednym z żołnierzy amerykańskich, którzy wznieśli flagę amerykańską na wygasłym wulkanie dominującym nad wyspą Iwo Jima w czasie II wojny światowej był Ira Hayes, Indianin z plemienia Pimów.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Barry M. Pritzkert: A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples. Oxford: Oxford University Press, 2000. ISBN 978-0-19-513877-1.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]