Pingwin białooki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Pingwin Adeli)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pingwin białooki
Pygoscelis adeliae[1]
(Hombron & Jacquinot, 1841)
Pingwin białooki
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Nadrząd neognatyczne
Rząd pingwiny
Rodzina pingwiny
Rodzaj Pygoscelis
Gatunek pingwin białooki
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Jajo Pygoscelis adeliae

Pingwin białooki, pingwin Adeli (Pygoscelis adeliae) – gatunek dużego, nielotnego ptaka wodnego z rodziny pingwinów, zamieszkujący wody wokół Antarktydy. To jeden z pięciu gatunków pingwina żyjących na Antarktydzie. Jest blisko spokrewniony z pingwinem białobrewym i pingwinem antarktycznym[3].W większości krajów jest to gatunek chroniony[4][5][6].

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Gnieździ się na Antarktydzie oraz Orkadach Południowych i Szetlandach Południowych. Największe zagęszczenie pingwinów białookich obserwuje się na Morzu Rossa.

Poza okresem lęgowym (zima) pingwiny białookie zajmują ogromne przybrzeżne platformy lodowe, żeby mieć lepszy dostęp do pokarmu. W okresie lęgowym przenoszą się na skaliste plaże, gdzie budują swoje gniazda na wolnym od lodu gruncie. Dzięki bliskości otwartej wody pingwiny mają natychmiastowy dostęp do jedzenia dla siebie i swoich młodych.

Charakterystyka ogólna[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe dane
Długość ciała 60 – 75 cm
Masa ciała 3,62 – 4,99 kg
Dojrzałość płciowa 8 lat
Liczba młodych
w miocie
1 – 3
Długość życia do 16 lat
Wygląd
Wierzch ciała, ogon, głowa i szyja oraz wierzch skrzydeł czarne, reszta biała. Wokół oka biała obrączka. Dziób i nogi różowawe. Czarny spód stóp. Brak dymorfizmu płciowego.
Pożywienie
Podstawę pożywienia stanowi kryl (głównie kryl antarktyczny i Euphausia crystallorophias). Pingwiny jedzą też ryby, na przykład Pleuragramma antarcticum i przedstawicieli z rodziny świetlikowatych. Żywią się także głowonogami, obunogami i innymi morskimi bezkręgowcami[7]. Nawyki żywieniowe pingwinów białookich zmieniły się ok. 200 lat temu, kiedy to zmniejszyła się liczba wielorybów fiszbinowych i fok jedzących głównie kryl. Z tego powodu powstała „nadwyżka” kryla, którą wykorzystały pingwiny, jako łatwiejsze źródło pokarmu niż ryby[8]. Potrafią one przechowywać pokarm, który potem zwracają, by nakarmić nowo wyklute młode[4].
Tryb życia
Pingwin białooki jest bardzo społecznym gatunkiem. Osobniki żyją w małych grupach lub koloniach. Razem podróżują z platform lodowych do miejsc lęgu, kiedy okres lęgowy ma się rozpocząć. Również w czasie polowania pingwiny białookie pozostają w grupie, co zmniejsza ryzyko ataku ze strony drapieżników i zwiększa efektywność znalezienia pożywienia[7].
W wodzie poruszają się szybko i zwinnie, potrafią wyskoczyć z wody na kilka metrów. Nurkują po pokarm na głębokość 20m[9]. Głębokość i czas trwania nurkowania zależy od stopnia oblodzenia zbiornika[10] . Na lądzie mogą poruszać się na różnie sposoby: z wyprostowaną postawą kaczkowatym chodem lub skokami, albo mogą ślizgać się brzuchem po śniegu i lodzie odpychając się nogami[7].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Pingwin białooki pilnujący piskląt
Okres godowy
Wczesną wiosną (wrzesień - październik) pingwiny białookie powracają na tereny lęgowe. Samce przybywają pierwsze. Każda para rozpoznaje się po godowym wezwaniu i miejscu, gdzie rok wcześniej miała gniazdo. Te pary mogą połączyć się na kolejne sezony, chyba że jedno z nich nie wróciło. Samce, aby zwrócić uwagę samicy, stają od niej w odległości 4m i rozpoczynają „salutowanie”: wyginają w łuk szyję, poruszają dziobem i wyciągają się w pionie najwyżej jak mogą. Takie zachowanie może służyć także jako oznaczenie terytorium samca, a kłapanie dziobem i krzyczenie są oznaką działań obronnych[7].
Rozród
Wydłużenie dni wiosną stymuluje pingwiny do wzmożenia przyjmowania pokarmu, wręcz żarłoczności, aby magazynować tłuszcz, który potrzebny im będzie w czasie rozrodu i ogrzewania jaj. Osobniki, które wcześniej rozpoczynają rozmnażanie, mają mniejsze szanse na przetrwanie, jednak w przyszłości rozmnażają się z większym powodzeniem[4]. Budują gniazdo obłożone kamieniami. Najczęściej pingwiny białookie mają dwa młode na sezon lęgowy. Dwa jaja składane są w listopadzie, oba wysiadują rodzice na zmianę przez około 36 dni. Również przez kolejne 4 tygodnie po wykluciu rodzice opiekują się młodymi – gdy jedno pilnuje pisklęcia drugie się pożywia i dostarcza pokarm rodzinie. Po tym czasie młode dołączają do innych piskląt w żłobku, gdzie są chronione razem przez część dorosłych pingwinów. Reszta w tym czasie rusza do morza w celu zdobycia pokarmu. Po około 56 dniach w żłobku młode stają się samodzielne[7].

Drapieżniki[edytuj | edytuj kod]

Typowymi drapieżnikami polującymi na pingwiny Adeli są lamparty morskie, orki i wydrzyki antarktyczne. Lamparty morskie są zagrożeniem jedynie w wodzie, ponieważ na ląd udają się tylko w celu odpoczynku i snu. Pingwiny białookie nauczyły się wymykać tym drapieżnikom przez pływanie w grupach, unikanie cienkiego lodu i krótkie przebywanie w wodzie w odległości do 200m od brzegu. Orki, chociaż zazwyczaj polują na większe gatunki pingwinów, mogą także zapolować na pingwiny Adeli. Wydrzyki oraz rzadziej pochwodzioby żółtodziobe, żywią się jajami oraz niestrzeżonymi przez rodziców pisklętami[7].

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Obecnie największe zagrożenie dla gatunku stanowią zmiany klimatyczne. Powodują one spadek ilości lodu morskiego, gdzie pingwiny przebywają poza okresem lęgowym oraz zmniejszanie przydatności miejsc gniazdowania przez ciężkie opady śniegu. Pingwiny są zmuszone migrować na duże odległości, co uniemożliwia im skuteczne rozmnażanie się i odpowiednie odżywianie.

Innym zagrożeniem jest bliskość przy koloniach pingwinów stacji badawczych, które powodują niszczenie miejsc lęgowych, a ciągła obecność ludzi oraz ruch powietrzny zakłócają naturalne środowisko gatunku. Zanieczyszczenie oceanu oraz nadmierne połowy kryla i ryb w wodach otaczających Antarktydę również negatywnie wpływają na liczebność pingwinów[7].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Adela, na cześć której nazwano gatunek, była żoną francuskiego odkrywcy Julesa Dumont d'Urville'a.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Obecność pingwinów białookich należy do dobrych wskaźników zmian klimatu. Pojawiają się na niegdyś pokrytych lodem terenach, co wskazuje na ocieplenie środowiska Antarktyki. Stanowią główną atrakcję ekoturystyki w Antarktyce. Do XX wieku stanowiły źródło pożywienia, oleju i przynęty. Ich odchody były wykorzystywane jako nawóz[5][6][4] . Pingwin białooki to najczęściej badany gatunek pingwina[9] . [3] [7] [8]

Przypisy

  1. Pygoscelis adeliae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Pygoscelis adeliae. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. 3,0 3,1 Adélie penguins. Australian Govenrment. Department of the Environment. Australian Antarctic Division.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Ainley D. The Adelie Penguin: Bellwether of Climate Change. „New York: : Columbia University Press”, 2002. 
  5. 5,0 5,1 Grossman D. On thin ice: Adelie penguins are proving to be Antarctica's most sensitive indicators of climate shifts. Their falling population portends a multitude of changes that will reverberate throughout the region. „Audubon”. 105.4, s. 78-83, 2003. 
  6. 6,0 6,1 Glausiusz J. The Beacon Bird of Climate Change. „Discover”. 28.4, s. 14, 2007. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 7,7 Pygoscelis adeliae. Encyclopedia of Life.
  8. 8,0 8,1 Abrupt recent shift in δ13C and δ15N values in Adélie penguin eggshell in Antarctica. Proceedings of the National Academy of Sciences of the Unites States of America.
  9. 9,0 9,1 del Hoyo J, Elliot A, Sargatal J: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992.
  10. Rodary D, Wienecke B.C, Bost C.A. Diving behaviour of Adelie penguins (Pygoscelis adeliae) at Dumont D'Urville, Antarctica: nocturnal patterns of diving and rapid adaptations to changes in sea-ice condition. „Polar Biol”. 23, s. 113-120, 2000. Springer- verlag. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ainley D.. The Adelie Penguin: Bellwether of Climate Change. „New York: Columbia University Press”, 2002. 
  • Alten M.. Penguin Parenting: Adelie penguins reunite for their annual breeding rituals. „Animals”. 130, s. 20-23, 1997. 
  • Berger C.. Sphenisciformes (Penguins). „Grzimek's Animal Life encyclopedia”. 8, s. 147-158, 2004. 
  • George A.. Go with the floe: Adelie penguins can't survive without ice. But you can have too much of a good thing. „New Scientist”, s. 36-40, 2002-12-21.