Pinus amamiana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pinus amamiana
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Rząd sosnowce
Rodzina sosnowate
Rodzaj sosna
Gatunek P. amamiana
Nazwa systematyczna
Pinus amamiana Koidzumi
1924
Synonimy

Pinus armandii var. amamiana (Koidzumi) Hatus.

Kategoria zagrożenia
"(systm)" Systematyka w Wikispecies

Pinus amamiana Koidzumi – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Występuje w południowej Japonii na wyspach Yakushima i Tanegashima, położonych na południe od wyspy Kiusiu[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pień
Dorasta do wysokości 30 m i średnicy pnia 2 m. Kora szaro-brązowa i gładka, z wiekiem staje się szaro-czarna i łuszczy cienkimi płatami.
Liście
Igły długości 3–8 cm i średnicy 0,8–1 mm, zabrane po 5 na krótkopędach.
Szyszki
Szyszki żeńskie jajowate, czerwono-brązowe, osadzone na krótkich szypułkach. Osiągają rozmiary 5–7 na 3–4 cm. Łuski nasienne zdrewniałe, o średnich rozmiarach 1,5–2 na 2–3 cm. Nasiona szaro-czarne, długości 10–12 mm, szerokości 4–6 mm, ze skrzydełkiem o długości 0,5–1 mm.
Gatunki podobne
Sosna Armanda (Pinus armandii) ma dłuższe igły i większe szyszki niż P. amamiana.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Jedna wiązka przewodząca w liściu, trzy kanały żywiczne[3].

Gatunek jednopienny. Pylenie w maju, nasiona dojrzewają w październiku następnego roku.

Występuje na kamiennych zboczach, na wysokościach 100–800 m n.p.m. Na wyspie Yakushima rosną trzy populacje, na Tanegashimie jedna. Gęstość populacji na Tanegashimie jest mała, co skutkuje samozapylaniem i zmniejszoną produkcją nasion zdolnych do kiełkowania.

Systematyka i zmienność[edytuj | edytuj kod]

Pozycja gatunku w obrębie rodzaju Pinus[4]:

  • podrodzaj Strobus
    • sekcja Quinquefoliae
      • podsekcja Strobus
        • gatunek P. amamiana

Gatunek traktowany był także jako odmiana sosny Armanda: Pinus armandii var. amamiana (Koidzumi) Hatus. 1974. Obecnie zaakceptowany jako odrębny gatunek, spokrewniony bardziej z P. morrisonicola i P. parviflora[3].

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa organizacja IUCN przyznała temu gatunkowi kategorię zagrożenia EN (endangered), uznając go za zagrożonego wyginięciem w niedalekiej przyszłości. Głównym źródłem zagrożenia jest wycinanie w celu pozyskania surowca drzewnego, co prowadzi do warunków niesprzyjających naturalnemu odnawianiu drzewostanu[2].

Część populacji chroniona jest w obrębie Parku Narodowego Kirishima-Yaku.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Jako drzewo ozdobne sadzona w parkach, m.in. w mieście Kagoshima, na wyspie Kiusiu.

Ponieważ sosna ta osiąga duże rozmiary i wytwarza wysokiej jakości drewno, od dawna wycinana jest jako źródło surowca drzewnego. Doprowadziło to do nadmiernej eksploatacji drzewostanów, na granicy wyniszczenia. Wycinka dużych okazów na wyspie Tanegashima podlegała kontroli administracyjnej od XVI do XIX w. (np. 1755 r. zezwolono na ścięcie 218 drzew o obwodzie 210–420 cm). Na przełomie XIX i XX w. wiele drzew zostało przeznaczonych na budowę domów i produkcję łódek rybackich (canoe) – ze względu na zawartość żywicy drewno tej sosny jest dosyć odporne na działanie wody[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website - PINACEAE. 2001–.
  2. 2,0 2,1 Conifer Specialist Group (2000): Pinus amamiana (ang.). W: IUCN 2009. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.1 [on-line]. [dostęp 2009-07-22].
  3. 3,0 3,1 3,2 Christopher J. Earle: amamiana.htm Gymnosperm Database – Pinus amamiana (ang.). [dostęp 2009-07-22].
  4. Christopher J. Earle: Gymnosperm Database - Pinus (ang.). [dostęp 2008-10-26].
  5. S. Kanetani, T. Kawahara, A. Kanazashi: Diversity and conservation of genetic resources of an endangered five-needle pine species, Pinus armandii Franch. var. amamiana (Koidz.) Hatusima. W: R.A. Sniezko, S. Samman, S.E. Schlarbaum, H.B. Kriebel: Breeding and genetic resources of five-needle pines: growth, adaptability and pest resistance. Proceedings RMRS-P-32. Fort Collins: U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Rocky Mountain Research Station, 2004, s. 188-199.