Pinus balfouriana
| Pinus balfouriana | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Rząd | sosnowce |
| Rodzina | sosnowate |
| Rodzaj | sosna |
| Gatunek | P. balfouriana |
| Nazwa systematyczna | |
| Pinus balfouriana Jeffrey ex Andr. Murray | |
| Mapa zasięgu | |
 |
|
| Kategoria zagrożenia | |
|
|
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Pinus balfouriana Jeffrey ex Andr. Murray – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych (Pinaceae). P. balfouriana jest silnie spokrewniona z sosną ościstą (P. aristata) oraz z sosną długowieczną (P. longaeva). Niektórzy botanicy zaliczają je do tego samego gatunku, inni uznają, że mają jedynie wspólnego przodka. Gatunki te odróżniają się głównie obszarem występowania. P. balfouriana występuje w USA w Kalifornii.
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Drzewo o koronie szeroko stożkowatej lub nieregularnej.
- Pień
- Prosty lub pochylony, osiąga 22 m wysokości i 2,6 m średnicy. Kora szara do cynamonowej, głęboko spękana.
- Liście
- Igły zebrane po 5 na krótkopędach. Osiągają 1,5–4 cm długości i 1–1,4 mm grubości.
- Szyszki
- Szyszki męskie jajowate, długości 6–10 mm. Szyszki żeńskie długości 6–9(11) cm, prawie siedzące. Nasiona o rozmiarze do 10 mm, opatrzone skrzydełkiem długości 10–12 mm.
[edytuj] Biologia i ekologia
Drzewo wiatropylne. Szyszki nasienne dojrzewają w ciągu 2 lat od zapylenia, uwalniają nasiona i opadają wkrótce potem. Jedna wiązka przewodząca i 2 kanały żywiczne w liściu. Igły pozostają na drzewie przez 10–30 lat. Drzewo wolno rosnące, długowieczne. Odnotowano okaz podgatunku austrina, który osiągnął 2110 lat, przy czym nie prowadzono systematycznych badań, więc możliwe, że żyją starsze drzewa. Zakłada się, że drzewa te mogą dożywać 2500–3000 lat.
Pinus balfouriana występuje w piętrze subalpejskim. Podgatunek typowy występuje na północy zasięgu w Górach Klamath, na wysokości 1525–1830 m n.p.m. Tworzy stanowiska otwarte lub zwarte, jednogatunkowe do mieszanych. Podgatunek austrina tworzy jednogatunkowe (lub prawie) stanowiska w południowych górach Sierra Nevada, na wysokościach 2750–3650 m n.p.m.[3]. Prawie wszystkie stanowiska tego podgatunku znajdują się w obrębie Parku Narodowego Sekwoi i Parku Narodowego Kings Canyon. Populacje na północy zasięgu, skupione na stosunkowo odległych od siebie szczytach (niewiele osiąga powyżej 2000 m wysokości), są izolowane i ulegają dryfowi genetycznemu. W konsekwencji populacje te różnią się od siebie bardziej niż populacje na południu zasięgu[4].
Pinus balfouriana jest sporadycznie gospodarzem rośliny pasożytniczej Arceuthobium cyanocarpum (pasożyt pędowy). Zainfekowane są drzewa z podgatunku subsp. balfouriana w północnej Kalifornii[5].
[edytuj] Systematyka
Pozycja gatunku w obrębie rodzaju Pinus[6]:
- podrodzaj Strobus
- sekcja Parrya
- podsekcja Balfourianae
- gatunek P. balfouriana
- podsekcja Balfourianae
- sekcja Parrya
Wyróżnia się dwa podgatunki:
- P. balfouriana subsp. balfouriana – Góry Klamath,
- P. balfouriana subsp. austrina R. Mastrogiuseppe et J. Mastrogiuseppe – góry Sierra Nevada.
[edytuj] Zagrożenia
Międzynarodowa organizacja IUCN przyznała temu gatunkowi (oraz podgatunkom subsp. austrina i subsp. balfouriana) kategorię zagrożenia CD (conservation dependent), czyli jest gatunkiem mniej zagrożonym, o niskim ryzyku wymarcia, zależnym od podjętych działań ochronnych[2].
[edytuj] Choroby
P. balfouriana jest podatna na rdzę wejmutkowo-porzeczkową, chorobę wywoływaną przez grzyb Cronartium ribicola.
Przypisy
- ↑ P. F. Stevens: PINACEAE. W: Angiosperm Phylogeny Website [on-line]. 2001–.
- ↑ 2,0 2,1 Conifer Specialist Group (1998): Pinus balfouriana (ang.). W: IUCN 2009. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.1 [on-line]. [dostęp 2009-09-12].
- ↑ Christopher J. Earle: Pinus balfouriana (ang.). W: Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-09-12].
- ↑ D.K. Oline, J.B. Mitton, M.C. Grant. Population and subspecific genetic differentiation in the foxtail pine (Pinus balfouriana). „Evolution”. 54 (5), s. 1813-1819, 2000. [dostęp 2009-09-23].
- ↑ F.G. Hawksworth, D. Wiens. Dwarf mistletoes: Biology, pathology and systematics. „Agriculture Handbook”. 709, 1996. Washington, DC: U.S.D.A. Forest Service. [dostęp 2009-09-13].
- ↑ Christopher J. Earle: Pinus (ang.). W: Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-09-12].
