Pinus cembroides

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pinus cembroides
Pinus cembroides Chisos 2.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Rząd sosnowce
Rodzina sosnowate
Rodzaj sosna
Gatunek P. cembroides
Nazwa systematyczna
Pinus cembroides Zucc.
Abh. Math.-Phys. Cl. Königl. Bayer. Akad. Wiss. 1: 392. 1832
Mapa zasięgu
Pinus cembroides range map.png
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Pinus cembroides Zucc. – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Występuje w USA (południowo-wschodnia Arizona, południowo-zachodni Nowy Meksyk, zachodni Teksas) i w Meksyku, w większości stanów na północ od 20° szerokości geograficznej północnej. Podgatunek Pinus cembroides subsp. lagunae występujący w Meksyku jest czasem klasyfikowany w randze gatunku Pinus lagunae (R-P.) Passini 1987.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewo lub krzew o zaokrąglonej koronie.
Pień
Osiąga 15 m wysokości, 30 cm średnicy. Kora czerwono-brązowa do ciemnobrązowej.
Liście
Igły zebrane po 3 na krótkopędach, rzadziej po 2 lub 4. Osiągają 2–6 cm długości, 0,6–0,9 mm grubości.
Szyszki
Szyszki męskie elipsoidalne, żółte, długości do 10 mm. Szyszki żeńskie symetryczne, jajowate przed otwarciem, szerokojajowate do prawie kulistych po otwarciu, bladożółte do jasnobrązowych. Nasiona brązowe, jajowate, o długości (7)12–15(20) mm, bez skrzydełek, o grubej łupinie nasiennej.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Drzewo wiatropylne. Szyszki nasienne dojrzewają 2 lata, następnie otwierają się uwalniając nasiona i opadają wkrótce potem. Jedna wiązka przewodząca w liściu. Igły pozostają na drzewie przez 3–4 lata.

Występuje w górach, na średnich wysokościach, głównie 1600–2400 m n.p.m.[2].

Jest gospodarzem rośliny pasożytniczej Arceuthobium divaricatum (pasożyt pędowy). Zainfekowane są populacje na północny zasięgu, w górach Davis, w hrabstwie Jeff Davis, w zachodnim Teksasie[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja gatunku w obrębie rodzaju Pinus[4]:

  • podrodzaj Strobus
    • sekcja Parrya
      • podsekcja Cembroides
        • gatunek P. cembroides

Podział tego taksonu jest ciągle dyskutowany. Gatunek ma spory zasięg i jest zmienny morfologicznie, co doprowadziło do wyróżnienia szeregu podgatunków i odmian, z których niektóre podniesione zostały do rangi odrębnych gatunków:

Okaz w Parku Narodowym Big Bend, Teksas

Pozostałe taksony niższego rzędu:

  • Pinus cembroides subsp. cembroides var. cembroides (syn. P. llaveana Schiede ex Schlectendahl, P. osteosperma Engelmann)
  • Pinus cembroides subsp. lagunae (Robert-Passini) D.K. Bailey (syn. P. cembroides var. lagunae Robert-Passini, P. lagunae (R-P.) Passini) – podgatunek występujący w Meksyku (Kalifornia Dolna Południowa: Sierra de la Laguna), na wysokości 1200–2000 m n.p.m.

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) przyznała temu gatunkowi (włączając do niego P. johannis) kategorię zagrożenia LR/lc (lower risk/least concern) w skali całego świata, uznając za gatunek najmniejszej troski, nie spełniający kryteriów gatunków zagrożonych[9]. Klasyfikacja ta została utrzymana w kolejnych latach jako LC (least concern)[10]. Podgatunek P. c. subsp. lagunae (Robert-Passini) D.K. Bailey został uznany za narażony na wyginięcie i otrzymał kategorię VU (vulnerable)[11].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P. F. Stevens: PINACEAE. W: Angiosperm Phylogeny Website [on-line]. 2001–.
  2. 2,0 2,1 2,2 Christopher J. Earle: Pinus cembroides (ang.). W: The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-08-09].
  3. F.G. Hawksworth, D. Wiens. Dwarf mistletoes: Biology, pathology and systematics. „Agriculture Handbook”. 709, 1996. Washington, DC: U.S.D.A. Forest Service. [dostęp 2009-08-08]. 
  4. Christopher J. Earle: Pinus (ang.). W: The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-08-07].
  5. Jesse P. Perry: The pines of Mexico and Central America. Portland: Timber Press, 1991.
  6. R.A. Price, A. Liston, S.H. Strauss: Phylogeny and systematics of Pinus. W: D.M. Richardson: Ecology and Biogeography of Pinus. Cambridge University Press, 1998, s. 49-68. ISBN 0-521-55176-5.
  7. 7,0 7,1 A. Farjon, B.T. Styles: Pinus (Pinaceae). Flora Neotropica Monograph 75. Nowy Jork: The New York Botanical Garden, 1997.
  8. M-F. Passini. Synonymie entre Pinus discolor et Pinus johannis. „Acta Botanica Gallica”. 141, s. 387-388, 1994. 
  9. Conifer Specialist Group (1998): Pinus cembroides (ang.). W: IUCN 2009. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.1 [on-line]. [dostęp 2009-08-09].
  10. A. Farjon: Pinus cembroides (ang.). W: IUCN 2013. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.1 [on-line]. [dostęp 2013-08-07].
  11. A. Farjon: Pinus cembroides ssp. lagunae (ang.). W: IUCN 2013. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.1 [on-line]. [dostęp 2013-08-07].