Pinus culminicola

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pinus culminicola
Pinus culminicola.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Rząd sosnowce
Rodzina sosnowate
Rodzaj sosna
Gatunek P. culminicola
Nazwa systematyczna
Pinus culminicola Andresen & Beaman
J. Arnold Arbor. 42: 437. 1961
Kategoria zagrożenia
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Pinus culminicola Andresen & Beaman – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Endemit Meksyku, gdzie występuje w Coahuila i Nuevo León.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Przybiera pokrój krzaczasty. Korona drzewa gęsta, niska, zaokrąglona. Często formuje zbite, splątane, kilkumetrowej wysokości zarośla, okrywające ziemię na przestrzeni kilkudziesięciu metrów.
Pień
Osiąga 1–5 m wysokości i do 15–25 cm średnicy. Wykształca wiele pni lub nisko osadzonych gałęzi. Kora cienka i łuskowata, odpadające szaro-brązowe płaty odkrywają jasną, pomarańczowawą korę od spodu.
Liście
Zebrane po 5 na krótkopędach, bardzo rzadko po 4 lub 6. Dorastają do 3–5 cm długości, 0,9–1,3 mm grubości. Sztywne, wygięte w kierunku szczytu gałązki. Z wierzchu ciemnozielone, dwie spodnie powierzchnie niebieskozielone, z 4–5 liniami aparatów szparkowych.
Szyszki
Szyszki męskie skupione na młodych pędach, podłużnie jajowate, o długości 5–8 mm, żółtawe, z czasem brązowawe. Szyszki żeńskie pojedyncze lub w parach, siedzące lub na krótkiej szypułce. Niedojrzałe są półkoliste, żywiczne, purpurowo-brązowe. Dojrzałe i otwarte o długości 3–4,5 cm i szerokości 3–5 cm. Nasiona brązowe, długości 5–7 mm, szerokości 4–5 mm, opatrzone śladowym skrzydełkiem o długości 0,5–1 mm.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Drzewo wiatropylne. Szyszki nasienne dojrzewają w ciągu 2 lat i po otwarciu szybko opadają. W momencie uwalniania nasion ich śladowe skrzydełka odrywają się i pozostają na łusce nasiennej. Łupina nasienna grubości 0,5–1 mm. Większość nasion rozsiewana jest w połowie listopada. Siewki wykształcają 8–11 liścieni.

Igły pozostają na drzewie przez 2–3 lata. Liście w przekroju poprzecznym trójkątne, z wypukłą wierzchnią stroną. Jedna wiązka przewodząca w liściu, 1–2 przewody żywiczne.

Występuje w górach meksykańskich, na wysokości 2965–3700 m n.p.m.[3]. Na stanowiskach odsłoniętych wykształca poskręcane formy karłowate, podobnie jak sosna górska w Europie i sosna karłowa w północnej Azji. Rośnie na kamienistym i wapiennym podłożu. W obrębie zasięgu jest drzewem dominującym na wysokościach powyżej 3300 m n.p.m.

Nasiona są jadalne, stanowią pożywienie m.in. modrowronki meksykańskiej (Aphelocoma ultramarina) i orzechówki popielatej. Ptaki zbierają je i zakopują w schowkach, jako zapas na zimę. Część nasion pozostaje niezjedzona i kiełkuje.

Pinus culminisola jest gospodarzem rośliny pasożytniczej Arceuthobium vaginatum subsp. vaginatum (pasożyt pędowy), występującej na terenie Cerro Potosí[4].

Systematyka i zmienność[edytuj | edytuj kod]

Gatunek odkryty dosyć późno, bo w 1959 r., zapewne z powodu zajmowania wysoko położonych, niedostępnych siedlisk. Blisko spokrewniony z Pinus johannis, P. discolor i P. orizabensis. P. johannis i P. discolor bywają traktowane jako odmiany P. culminicola[5], ale nie jest to powszechnie akceptowane, za względu np. na brak dowodów na powstawanie mieszańców tych taksonów w naturalnym środowisku[3].

Pozycja gatunku w obrębie rodzaju Pinus[6]:

  • podrodzaj Strobus
    • sekcja Parrya
      • podsekcja Cembroides
        • gatunek P. culminicola

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa organizacja IUCN umieściła ten gatunek w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych z kategorią zagrożenia EN (endangered), uznając go za gatunek zagrożony wymarciem w najbliższej przyszłości[2]. Klasyfikacja ta została utrzymana w wydaniu księgi w 2013 roku[7]. Część populacji została zniszczona przez pożary i regeneracja następuje powoli. Ogólny trend liczebności populacji jest malejący[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P. F. Stevens: PINACEAE (ang.). W: Angiosperm Phylogeny Website [on-line]. 2001–.
  2. 2,0 2,1 Conifer Specialist Group (1998): Pinus culminicola (ang.). W: IUCN 2009. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.1 [on-line]. [dostęp 2009-08-07].
  3. 3,0 3,1 Christopher J. Earle: Pinus culminicola (ang.). W: Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-08-07].
  4. F.G. Hawksworth, D. Wiens. Dwarf mistletoes: Biology, pathology and systematics. „Agriculture Handbook”. 709, 1996. Washington, DC: U.S.D.A. Forest Service (ang.). [dostęp 2009-08-07]. 
  5. J. Silba: An international census of the Coniferae. Corvallis: H.N. Moldenke and A.L. Moldenke, 1986, seria: Phytologia mamoirs no 8. (ang.)
  6. Christopher J. Earle: Pinus (ang.). W: Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-08-07].
  7. 7,0 7,1 A. Farjon: Pinus culminicola (ang.). W: IUCN 2013. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.1 [on-line]. [dostęp 2013-08-11].