Pinus greggii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pinus greggii
Pinus greggii 01.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Rząd sosnowce
Rodzina sosnowate
Rodzaj sosna
Gatunek P. greggii
Nazwa systematyczna
Pinus greggii Engelm. ex Parl.
Prodr. (DC.) 16(2.2): 396. 1868
Mapa zasięgu
Pinus greggii range map.png
Kategoria zagrożenia
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Pinus greggii Engelm. ex Parl. – gatunek drzewa z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Sosna ta jest endemitem meksykańskim i występuje w Meksyku na południowo-wschodnim krańcu Coahuila, południu Nuevo León, południowym wschodzie San Luís Potosí, w Querétaro, Hidalgo oraz na północy Puebla[3][4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pień
Odmiana typowa osiąga wysokość 6–15 m, zaś odmiana var. australis dorasta do 9–20 m. Kora na gałęziach i górnej części pnia jest gładka i szara.
Liście
Igły są zebrane po 3 na krótkopędzie, długości 7–10 cm, proste.
Szyszki
Szyszki nasienne długości 6–12 cm, jajowato-stożkowate, skrzywione.
Gatunki podobne
Pinus patula, jednak ma dłuższe, zwisające igły.

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Populacje północne (var. greggii) występują na wysokości 1900–2600 m n.p.m. Drzewa te tolerują mrozy i susze. Rzadko występują razem z innymi sosnami, częściej z gatunkami świerka (Abies spp.), dębu (Quercus spp.) i jedlicą (Pseudotsuga flahaulti).

Populacje południowe (var. australis) występują na wysokości 1250–2380 m n.p.m.

Systematyka i zmienność[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten opisał George Engelmann w 1868 r., nadając mu nazwę gatunkową greggii na cześć Josiaha Gregga (1806–1850).

Pozycja gatunku w obrębie rodzaju Pinus[5]:

  • podrodzaj Pinus
    • sekcja Trifoliae
      • podsekcja Australes
        • gatunek P. greggii

Wyróżnia się dwie odmiany, o różnym zasięgu:

  • Pinus greggii var. greggii – odmiana typowa, występuje na północy zasięgu (Coahuila, Nuevo Leon),
  • Pinus greggii var. australis Donahue & Lopez – występuje na wschodzie środkowego Meksyku (Puebla, San Luis Potosi, Hidalgo, Queretaro, Veracruz).

Populacje północna i południowa są oddalone od siebie o ok. 360 km. Przyczyna takiej luki w zasięgu nie jest znana. Blisko spokrewniona sosna Pinus patula także występuje na tym obszarze.

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa organizacja IUCN umieściła ten gatunek w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych i w 2007 r. przyznała mu kategorię zagrożenia NT (near threatened), uznając go za gatunek o wyższym ryzyku wyginięcia[2]. Odmianie var. australis nadano wówczas kategorię zagrożenia VU (volunerable), uznając za bardziej zagrożoną niż gatunek jako całość. Po ponownej ewaluacji w 2011 r. gatunkowi przyznano kategorię VU, uzasadniając to niewielkim obszarem występowania, fragmentacją zasięgu i postępującym spadkiem liczebności populacji, szczególnie odmiany var. australis[4]. Niezależnie oceniono także stan zagrożenia obydwu odmian, P. greggii var. greggii uznano za bliską zagrożeniu i przyznano kategorię NT, zaś var. australis za zagrożoną i przyznano kategorię EN (endangered)[6][7]. Populacje var. australis są często oddalone od siebie i otoczone przez użytki rolne, przez co wypas zwierząt ogranicza regenerację lasu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P. F. Stevens: PINACEAE (ang.). W: Angiosperm Phylogeny Website [on-line]. 2001–.
  2. 2,0 2,1 S. Bachman, A. Farjon, M. Gardner, P. Thomas, D. Luscombe, C. Reynolds (2007): Pinus greggii (ang.). W: IUCN 2009. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.1 [on-line]. [dostęp 2009-10-13].
  3. Christopher J. Earle: Pinus greggii (ang.). W: The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-10-13].
  4. 4,0 4,1 A. Farjon: Pinus greggii (ang.). W: IUCN 2013. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.1 [on-line]. [dostęp 2013-08-19].
  5. Christopher J. Earle: Pinus (ang.). W: The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-10-13].
  6. A. Farjon: Pinus greggii var. greggii (ang.). W: IUCN 2013. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.1 [on-line]. [dostęp 2013-08-19].
  7. A. Farjon: Pinus greggii var. australis (ang.). W: IUCN 2013. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2013.1 [on-line]. [dostęp 2013-08-19].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. George Russell Shaw: The genus Pinus. Cambridge, 1914. [dostęp 2009-10-14]. (ang.)
  2. W. S. Dvorak: Pinus greggii Engelm. ex Parl.. W: James A. Vozzo: Tropical Tree Seed Manual. U.S. Department of Agriculture Forest Service, s. 615-617. [dostęp 2013-08-19]. (ang.)