Pioneer 10

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pioneer 10
Pioneer 10 at Jupiter.gif
Inne nazwy Pioneer F
Zaangażowani Stany Zjednoczone NASA Ames Research Center
Indeks COSPAR 1972-012A
Rakieta nośna Atlas/Centaur/TE364-4
Miejsce startu Cape Canaveral Air Force Station, Stany Zjednoczone
Cel misji Jowisz
Orbita (docelowa, początkowa)
Czas trwania
Początek misji 3 marca 1972 (01:49:04 UTC)
Koniec misji 23 stycznia 2003
Wymiary
Masa całkowita 258 kg
Masa aparatury naukowej 30 kg
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Start sondy Pioneer 10
Przekaz ludzkości - plakietka na pokładzie sond Pioneer 10 i 11
Pioneer 10 podczas montażu
Schemat konstrukcji sondy Pioneer 10
Fotografia Jowisza wykonana przez sondę Pioneer 10. Widoczny cień Io

Pioneer 10 – bezzałogowa sonda kosmiczna NASA, wyniesiona z przylądka Canaveral na Florydzie z zespołu startowego nr 36, 3 marca 1972 roku przy użyciu rakiety nośnej Atlas Centaur. Pierwszy próbnik badający Jowisza i pierwszy, który miał przebyć pas planetoid (wszedł w pas planetoid 15 lipca 1972). 3 grudnia 1973 roku przeleciała w odległości 130 354 km od Jowisza. Pioneer 10 przekazał na Ziemię 300 zdjęć planety, odkrył pasy radiacyjne i przekazał szczegóły na temat magnetosfery Jowisza. Sondę wykorzystano także do dokładniejszego wyznaczenia masy Jowisza i jego czterech księżyców galileuszowych. Pioneer 10 był pierwszą sondą, która przeleciała przez pas planetoid, udowadniając, że jest to bezpieczne. Wyniki badań magnetosfery Jowisza spowodowały przeprojektowanie sond Voyager 1 i 2, tak by pasy radiacyjne planety nie uszkodziły aparatury obu sond. Pioneer 10 stał się też pierwszą sondą, która osiągnęła prędkość ucieczki z Układu Słonecznego (tzw. trzecią prędkość kosmiczną).

Cele misji[edytuj | edytuj kod]

Zbadanie międzyplanetarnych i planetarnych pól magnetycznych, parametrów wiatru słonecznego, obszarów heliosfery, obszarów neutralnego wodoru, właściwości pyłu kosmicznego, promieniowania kosmicznego, zorzy polarnej Jowisza, fal radiowych, atmosfery Jowisza i niektórych jego satelitów, a także wykonanie zdjęć Jowisza i jego satelitów.

Konstrukcja sondy[edytuj | edytuj kod]

Sondy Pioneer 10 i 11, których misje zostały w 1969 roku zaakceptowane do realizacji, były pierwszymi próbnikami, które miały przejść przez pas planetoid i zbadać otoczenie Jowisza. Zdobyte doświadczenia zostały wykorzystane przy budowie sond programu Voyager[1]. Konstrukcja była stosunkowo lekka - sonda ważyła zaledwie 260 kg, wliczając w to 30 kg instrumentów naukowych i 27 kg paliwa. Energii elektrycznej dostarczały 4 radioizotopowe generatory termoelektryczne typu SNAP-19 (RTG) (zawierające pluton-238) o całkowitej mocy przy starcie 155 W. Łączność zapewniała paraboliczna antena główna o średnicy 2,74 m oraz anteny pomocnicze.

Instrumenty naukowe[edytuj | edytuj kod]

Na pokładzie sondy zostało zainstalowanych 11 instrumentów naukowych:

Zakończenie misji[edytuj | edytuj kod]

Po 25 latach od startu 31 marca 1997 roku misja została oficjalnie zakończona. Pioneer 10 znajdował się wtedy w odległości 10 mld km od Słońca. Po raz ostatni dane telemetryczne z sondy odebrano 27 kwietnia 2002 roku. Ostatnie bardzo słabe sygnały zdołano odebrać 23 stycznia 2003 roku.

W dniu 21 stycznia 2010 roku Pioneer 10 osiągnął odległość 100,0 j.a. od Słońca (czyli 14,96 mld km), znajdując się poza pasem Kuipera, oddalając się z prędkością 12,082 km/s (2,549 j.a. rocznie)[2].

Jest pierwszym obiektem ziemskim, który dotarł do zewnętrznych obszarów Układu Słonecznego i kiedyś, jeśli nie wystąpią żadne niespodziewane czynniki w rodzaju kolizji z jakąś materią, opuści go zupełnie. Wciąż nie dotarł jeszcze do heliopauzy ani do obłoku Oorta. Za ponad 2 miliony lat sonda przeleci w pobliżu gwiazdy Aldebaran w gwiazdozbiorze Byka[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. William E. Burrows, Exploring Space, (New York: Random House, 1990), p. 266-8.
  2. Spacecraft escaping the Solar System; Heavens-Above GmbH
  3. NASA - The Pioneer Missions (ang.). [dostęp 2009-12-29].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]