Piotrówka (Radom)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grodzisko „Piotrówka”
Wykopaliska archeologiczne na Piotrówce

Grodzisko „Piotrówka” - średniowieczne grodzisko na terenie dzisiejszego Radomia.

Grodzisko powstało w wyniku potrzeb strategicznych, celem strzeżenia brodu na rzece Mlecznej i bagniskach, jak również z potrzeb społeczno-ekonomicznych. Radom był wówczas ważnym ośrodkiem osadniczym, znajdującym się pod władzą możnowładczego Włodyki, a potem siedzibą kasztelanii, która strzegła państwa przed najeźdźcami ze wschodu i północnego wschodu (Jaćwingowie, Litwini, Tatarzy).

Według dawniejszych poglądów pierwotny gród był mały i miał ok. 80-85 m średnicy. Był on systematycznie rozbudowywany (XI w.). Otrzymał nowy pierścień umocnień i osiągnął powierzchnię 1,4 ha. Miał kształt zbliżony do koła, otoczony był fosą zasilaną wodą ze źródeł, której brzegi umocnione zostały konstrukcjami skrzyń wypełnionych gliną, a wał pierścienia obronnego miał 11 m szerokości u podstawy oraz około 8-9 m wysokości i wzmocniony był okładziną z kamieni polnych. Do grodu prowadziła droga przez bagnisko, wymoszczona balami dębowymi.

Według najnowszych badań archeologicznych, prowadzonych przez naukowców z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, wały wzniesiono na tzw. surowym korzeniu w jednym czasie i zamykały one od razu obszar ok. 1,5 ha[1].

W dolinie Mlecznej istniały jeszcze co najmniej trzy osady: rolnicza, produkcyjna (wytop żelaza) i handlowa (Plac Staromiejski wokół kościoła św. Wacława). Po powodzi osada rolnicza przeniesiona została w inne miejsce (czasowy zanik śladów osadnictwa nad Mleczną pod kilkudziecięciocentymetrową warstwą osadów rzecznych i jednoczesne pojawienie się osady w rejonie ul. Przechodniej i Limanowskiego). Mało znane są ślady osadnictwa wczesnośredniowiecznego, zniszczone zabudową ulic Wacława i ul. Piotrówka. Śmiało można mówić o wczesnośredniowiecznym kompleksie osadniczym Radomia przed nową lokacją miasta Kazimierzowskiego (zbudowane na surowym korzeniu ok 700 m dalej w XIV w.).

Tereny te badane były archeologicznie podczas 10 letniej misji PAN na przełomie lat 50 i 60, oraz podczas szeregu badań ratunkowych do końca lat 70 XX wieku. Kolejny etap badań trwał od r. 2009[2][3] do 27.08.2013. W tym roku wygasa umowa między Urzędem Miasta a PAN, dotycząca współpracy przy badaniach archeologicznych. Toczą się rozmowy na temat jej kontynuacji[4].

Odkrycia wykopaliskowe wskazują, że Radom i jego okolice noszą ślady osadnictwa, począwszy od schyłkowego paleolitu (12 000-8000 l. p.n.e.), aż do okresu wczesnopiastowskiego (X-XII w. n.e.). Odkryte z tego okresu zabytki kultury materialnej reprezentują m.in. kulturę ceramiki sznurowej i pucharów lejkowatych. Na wspomnianych obszarach w epokach brązu (1700- 700 r. p.n.e.) i żelaza (700 r. p.n.e.- 500 n.e.) powstały osiedla przed-słowiańskie, pozostające pod wpływem kultury łużyckiej (1200 r. p.n.e.- 400 r. p.n.e.), kultury Grobów Podkloszowych i kultury Przeworskiej.

Pod koniec Okresu Wpływów Rzymskich i w Okresie Wędrówek Ludów następuje hiatus kulturowy aż do pojawienia się Słowian na początku VI w. n.e. Proces osadnictwa kontynuowany był aż do czasów pojawienia się stałych osad słowiańskich w okresie wczesnośredniowiecznym (600-1200 n.e.).

Gród radomski stanowił ważny ośrodek administracyjny i handlowy na pograniczu Małopolski i Mazowsza, będący siedzibą kasztelanii, obejmującej tereny nad Radomką oraz Iłżanką.

Na terenie grodziska przez kilkaset lat istniał Kościół św. Piotra. Przez pewien czas funkcjonował też cmentarz.

W niedługiej przyszłości tereny te stanowić będą Park Kulturowy Doliny Mlecznej.

Przypisy

Wikimedia Commons