Piotr Bagration

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Piotr Iwanowicz Bagration
Пётр Иванович Багратион
Piotr Iwanowicz Bagration
Generał piechoty
Data i miejsce urodzenia 1765
Kizlar, Imperium Rosyjskie 
Data i miejsce śmierci 12 września 1812
Simy, Imperium Rosyjskie 
Przebieg służby
Lata służby 17821812
Siły zbrojne Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Główne wojny i bitwy Insurekcja kościuszkowska
VI wojna rosyjsko-turecka
inwazja na Rosję
Odznaczenia
Order Świętego Aleksandra Newskiego Wojskowy Order Świętego Męczennika Zwycięskiego Jerzego Order Świętego Równego Apostołom Księcia Włodzimierza Order Świętej Anny Order Czerwonego Orła Order Domowy Świętych Maurycego i Łazarza
Grób Bagrationa pod Borodino
Bagration ranny pod Borodino

Piotr Iwanowicz Bagration, ros. Пётр Иванович Багратион (ur. 1765 r. w Kizlarze, zm. 12 września 1812 r. we wsi Simy, gdzie był pochowany) − rosyjski generał piechoty, uczeń generałów Aleksandra Suworowa i Michaiła Kutuzowa, brat Romana Bagrationa. Bohater I wojny ojczyźnianej 1812.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z słynnej arystokratycznej (książęcej) rodziny gruzińskiej Bagratydów, która na przełomie I i II tysiąclecia naszej ery panowała w Gruzji i nad częścią Armenii. Jego dziadek i ojciec byli pułkownikami w rosyjskiej armii[1].

Sir Robert Wilson, znający go sobiście, tak scharakteryzował sylwetkę Bagrationa:

Niskiej postury, o wyrazistej, ciemnej twarzy i oczach płonących azjatyckim ogniem. Łagodny, uprzejmy, wielkoduszny, rycersko odważny, był uwielbiany przez wszystkich i podziwiany przez każdego, kto był świadkiem jego wyczynów.

— Robert Wilson, Narrative of events during the invasion of Russia, London 1860, s.156

Służbę w wojsku Piotr Bagration rozpoczął w 1782 roku w stopniu sierżanta. Do 1792 roku służył kolejno w pułku kaukaskich muszkieterów, pułku kijowskich strzelców konnych i pułku sofijskich karabinierów. Brał udział w wojnie rosyjsko-tureckiej w latach 1787−1791, oraz w tłumieniu insurekcji kościuszkowskiej w 1794. W roku 1796 został dowódcą 6. pułku strzelców[2].

Wojny napoleońskie[edytuj | edytuj kod]

W czasie "kampanii włoskiej" i "szwajcarskiej" Suworowa (II koalicja antyfrancuska), w stopniu generała-majora, dowodził awangardą ekspedycji. Odznaczył się wtedy podczas bitew nad Addą (wygrana) i Trebbią (przegrana), oraz pod Novi (wygrana) i na przełęczy Świętego Gotarda, gdzie nieznaczne siły francuskie odepchnęły korpus Suworowa, nie pozwalając mu wziąć udziału w II bitwie pod Zurychem. Był aktywnym uczestnikiem wojen napoleońskich w latach 1805−1807. W kampanii 1805 roku, podczas wielkiego odwrotu armii Kutuzowa z Braunau am Inn do Ołomuńca, Bagration dowodził ariergardą rosyjskiej armii. Jego żołnierze brali udział w wielu potyczkach, ubezpieczając tyły rosyjskiej armii. Wsławili się podczas bitwy pod Schöngrabern[3].

Podczas bitwy pod Austerlitz, Bagration dowodził prawym skrzydłem sił koalicyjnych, które wstrzymywało atak sił francuskich i umożliwiło odwrót resztek armii Kutuzowa[4].

W kampaniach lat 1806−1807 dowodził ariergardą armii rosyjskiej. Odznaczył się podczas bitwy pod Pruską Iławą (od jego nazwiska miejscowość ta nosi dziś nazwę: Bagrationowsk), a także pod Frydlandem[5].

Podczas wojny rosyjsko-szwedzkiej 1808−1809 roku dowodził wpierw dywizją, a potem korpusem. Dowodził tzw. "Ekspedycją alandzką" w 1808 roku, podczas której Zatoka Botnicka znalazła się pod rosyjską kontrolą; zdobył również Wyspy Alandzkie i przeprowadził udany desant w Szwecji[6].

Podczas wojny rosyjsko-tureckiej w latach 1806−1812 był głównodowodzącym Armii Mołdawskiej (od czerwca 1809 do marca 1810 roku) tocząc walki głównie na lewym brzegu Dunaju. Wojska Bagrationa zdobyły wtedy twierdze: Maczyn, Hirsowa, Izmaił. Pod Rassową rozbił 12-tys. wyborowy korpus turecki, zaś pod Tataricą został pobity w jednej z najcięższych bitew tej wojny i musiał odstąpić od oblężenia Silistry[7].

Borodino i śmierć[edytuj | edytuj kod]

W sierpniu 1811 roku Bagration został głównodowodzącym Armii Podolskiej, zaś w marcu roku 1812 – 2 Armii Zachodniej. Przewidując wkroczenie armii napoleońskiej do Rosji, stworzył plan, który miał zapobiec francuskiej agresji. W początkach kampanii napoleońskiej 1812 roku, cofając się w ciężkich bojach na wschód, przerzucił 2 Armię Zachodnią spod Wołkowyska do Smoleńska, gdzie 3 sierpnia połączył swe siły z 1 Armią Zachodnią, którą dowodził generał Michaił Barclay de Tolly. W ten sposób udaremnił zamiar Napoleona, który zamierzał rozdzielić obie armie i zniszczyć każdą z nich z osobna. Bagration był gorącym zwolennikiem zaangażowania w wysiłek wojenny szerokich mas społeczeństwa rosyjskiego. Był jednym z inicjatorów i organizatorów działań partyzanckich na terenach zajętych przez armię napoleońską[8].

W bitwie pod Borodino dowodził lewym (południowym) skrzydłem armii rosyjskiej. Armia Bagrationa była trzonem tego skrzydła. Odparła wszystkie ataki wojsk Napoleona, zaś sam Bagration został ciężko ranny w nogę i 24 września – w trakcie ewakuacji w głąb Rosji – zmarł. W roku 1839, z inicjatywy rosyjskiego generała-poety Denisa Dawydowa, prochy Bagrationa zostały przeniesione ze wsi Simy na cmentarz poległych pod Borodino[9].

Od jego nazwiska została nazwana Operacja Bagration podczas II wojny światowej.

Przypisy

  1. Uffindell 2007 ↓, s. 308.
  2. Uffindell 2007 ↓, s. 309.
  3. Uffindell 2007 ↓, s. 310–312.
  4. Uffindell 2007 ↓, s. 312–313.
  5. Uffindell 2007 ↓, s. 313.
  6. Uffindell 2007 ↓, s. 313–314.
  7. Uffindell 2007 ↓, s. 314.
  8. Uffindell 2007 ↓, s. 320.
  9. Uffindell 2007 ↓, s. 323.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrew Uffindell: Wielcy generałowie wojen napoleońskich oraz ich bitwy 1805−1815, Rebis, Poznań 2007, ISBN 978-83-7301-873-0