Piotr Bagration

Piotr Iwanowicz Bagration Пётр Иванович Багратион
Generał piechoty
Data i miejsce urodzenia	1765 Kizlar, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci	12 września 1812 Simy, Imperium Rosyjskie
Przebieg służby
Lata służby	1782−1812
Siły zbrojne	Armia Imperium Rosyjskiego
Główne wojny i bitwy	Insurekcja kościuszkowska VI wojna rosyjsko-turecka inwazja na Rosję Bitwa pod Borodino †
Odznaczenia

Grób Bagrationa pod Borodino

Bagration ranny pod Borodino

Piotr Iwanowicz Bagration, ros. Пётр Иванович Багратион (ur. 1765 r. w Kizlarze, zm. 12 września 1812 r. we wsi Simy gdzie był pochowany) − rosyjski generał piechoty, uczeń generałów Aleksandra Suworowa i Michaiła Kutuzowa, brat Romana Bagrationa. Bohater I wojny ojczyźnianej 1812.

Życiorys

Dzieciństwo i młodość

Pochodził z słynnej arystokratycznej (książęcej) rodziny gruzińskiej Bagratydów, która na przełomie I i II tysiąclecia naszej ery panowała w Gruzji i nad częścią Armenii. Jego dziadek i ojciec byli pułkownikami w rosyjskiej armii.

Sir Robert Wilson, znający go sobiście, tak scharakteryzował sylwetkę Bagrationa:

"Niskiej postury, o wyrazistej, ciemnej twarzy i oczach płonących azjatyckim ogniem. Łagodny, uprzejmy, wielkoduszny, rycersko odważny, był uwielbiany przez wszystkich i podziwiany przez każdego, kto był świadkiem jego wyczynów".

Służbę w wojsku Piotr Bagration rozpoczął w 1782 roku w stopniu sierżanta. Do 1792 roku służył kolejno w pułku kaukaskich muszkieterów, pułku kijowskich strzelców konnych i pułku sofijskich karabinierów. Brał udział w wojnie rosyjsko-tureckiej w latach 1787−1791, oraz podczas insurekcji kościuszkowskiej w 1794. W roku 1796 został dowódcą 6. pułku strzelców.

Wojny napoleońskie

W czasie "kampanii włoskiej" i "szwajcarskiej" Suworowa, w stopniu generała-majora, dowodził awangardą ekspedycji. Odznaczył się wtedy podczas bitew nad rzekami: Addą i Trebią, oraz pod Novi i na przełęczy Świętego Gotarda. Był aktywnym uczestnikiem wojen napoleońskich w latach 1805−1807. W kampanii 1805 r., podczas wielkiego odwrotu armii Kutuzowa z Braunau do Ołomuńca, Bagration dowodził ariergardą rosyjskiej armii. Jego żołnierze brali udział w wielu potyczkach, ubezpieczając tyły rosyjskiej armii. Wsławili się podczas bitwy pod Schöngrabern.

Podczas bitwy pod Austerlitz, Bagration dowodził prawym skrzydłem sił koalicyjnych, które wstrzymywało atak sił francuskich i umożliwiło odwrót resztek armii Kutuzowa.

W kampaniach lat 1806−1807 dowodził ariergardą armii rosyjskiej. Odznaczył się podczas bitwy pod Pruską Iławą (od jego nazwiska miejscowość ta nosi dziś nazwę: Bagrationowsk), a także pod Frydlandem.

Podczas wojny rosyjsko-szwedzkiej 1808−1809 r. dowodził wpierw dywizją, a potem korpusem. Dowodził tzw. "Ekspedycją alandzką" w 1808 r., podczas której Zatoka Botnicka znalazła się pod rosyjską kontrolą; zdobył również Wyspy Alandzkie i przeprowadził udany desant w Szwecji.

Podczas wojny rosyjsko-tureckiej w latach 1806−1812 był głównodowodzącym Armii Mołdawskiej (od czerwca 1809 do marca 1810 roku) tocząc walki głównie na lewym brzegu Dunaju. Wojska Bagrationa zdobyły wtedy twierdze: Maczyn, Hirsowa, Izmaił. Pod Rassową rozbił 12-tys. wyborowy korpus turecki, zaś pod Tatarzycą zwyciężył w jednej z najcięższych bitew tej wojny.

Borodino i śmierć

W sierpniu 1811 roku Bagration został głównodowodzącym Armii Podolskiej, zaś w marcu 1812 r. – 2 Armii Zachodniej. Przewidując wkroczenie armii napoleońskiej do Rosji, stworzył plan, który miał zapobiec francuskiej agresji. W początkach kampanii napoleońskiej 1812 r. zręcznym manewrem przerzucił 2 Armię Zachodnią spod Wołkowyska do Smoleńska, gdzie połączył swe siły z 1 Armią Zachodnią, którą dowodził generał Michaił Barclay de Tolly. W ten sposób udaremnił zamiar Napoleona, który zamierzał rozdzielić obie armie i zniszczyć każdą z nich z osobna. Bagration był gorącym zwolennikiem zaangażowania w wysiłek wojenny szerokich mas społeczeństwa rosyjskiego. Był jednym z inicjatorów i organizatorów działań partyzanckich na terenach zajętych przez armię napoleońską.

W bitwie pod Borodino dowodził lewym skrzydłem armii rosyjskiej. Armia Bagrationa była trzonem tego skrzydła armii rosyjskiej. Odparła wszystkie ataki wojsk Napoleona, zaś sam Bagration został ciężko ranny i niebawem zmarł.

W 1839 roku, z inicjatywy rosyjskiego generała-poety Denisa Dawidowa, prochy Bagrationa zostały przeniesione ze wsi Simy na cmentarz poległych pod Borodino.

Od jego nazwiska została nazwana Operacja Bagration podczas II wojny światowej.

Bibliografia

• Andrew Uffindell: Wielcy generałowie wojen napoleońskich oraz ich bitwy 1805−1815, Rebis, Poznań 2007, ISBN 978-83-7301-873-0