Piotr Bieńkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Prof. Piotr Bieńkowski, fotografia z początku XX wieku

Piotr Ignacy Bieńkowski (ur. 28 kwietnia 1865 w Romanówce koło Brodów, zm. 10 sierpnia 1925 w Chylinie) – archeolog, twórca "polskiej szkoły archeologicznej"; ojciec Agnieszki Dobrowolskiej, żony profesora Tadeusza Dobrowolskiego.

Pochodził z rodziny szlacheckiej, był synem Adama Bieńkowskiego Łady i Blanki z Zalewskich[potrzebne źródło]. W 1882 ukończył Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie i podjął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego. Po ich ukończeniu w 1886 kontynuował edukację z zakresu historii starożytnej w Berlinie i z zakresu archeologii w Wiedniu, Rzymie, Atenach (1887-1892). Wśród jego wykładowców byli m.in. Ludwik Ćwikliński (we Lwowie) i Theodor Mommsen (w Berlinie). Doktorat obronił na Uniwersytecie Lwowskim w 1888. Po habilitacji w 1894 związany z Uniwersytetem Jagiellońskim w Krakowie, początkowo jako docent archeologii klasycznej; był pierwszym polskim uczonym, specjalizującym się w archeologii śródziemnomorskiej.

Pracował na Uniwersytecie Jagiellońskim do końca życia; w 1897 został profesorem nadzwyczajnym i kierownikiem utworzonej przez siebie Katedry Archeologii Klasycznej. Od 1905 profesor zwyczajny. Od 1905 kierował Seminarium Archeologii Klasycznej, w roku akademickim 1908/1909 pełnił funkcję dziekana Wydziału Filozoficznego. W latach 1909-1921 był dyrektorem Gabinetu Połączonych Zbiorów Sztuki i Archeologii. Nie przyjął proponowanej mu w 1922 Katedry Archeologii Klasycznej na Uniwersytecie Warszawskim.

Pochowany został na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie, w grobowcu rodzinnym, w kwaterze 15[1].

Specjalizował się w antycznej rzeźbie greckiej i rzymskiej. Zainicjował w Polsce badania źródłowe z zakresu historii starożytnej, był pionierem badań genezy popiersia w rzeźbie antycznej. Ustalił chronologię i typologię popiersi portretowych w rzeźbie rzymskiej, analizował również udział tzw. barbarzyńców w sztuce greckiej i rzymskiej. Rozpoczął opracowanie naukowe zabytków antycznych znajdujących się w zbiorach polskich. W 1910 uczestniczył w pracach wykopaliskowych w El-Kubanije w Dolnej Nubii (we współpracy z Wiedeńską Akademią Nauk). W latach 1893-1897 odbył serię podróży badawczych do krajów śródziemnomorskich Europy oraz Afryki i Azji Mniejszej. Bez powodzenia dążył do założenia Instytutu Archeologicznego Polskiego w Atenach. Jako znawca rzeźby greckiej zyskał uznanie międzynarodowe.

Jego uczniami był szereg znakomitości ówczesnej nauki, którzy rozwijali archeologię na innych polskich uczelniach: Edmund Bulanda na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, Rajmund Gostkowski na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, Mieczysława Ruxerówna na Uniwersytecie Poznańskim, czy Kazimierz Bulas na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Wśród jego uczniów był także m.in. Włodzimierz Antoniewicz, który pod kierunkiem Bieńkowskiego obronił doktorat (1918).

Ogłosił ponad 80 prac naukowych. Niektóre z nich:

  • Krzysztofa Warszewickiego dzieła niewydane (1887)
  • De fontibus et auctoritate scriptorum historiae Sertorianae (1890)
  • Z dziejów cywilizacji starożytnej (1893)
  • Historya kształtów biustu starożytnego (1895)
  • Impresjonizm w sztuce rzymskiej i starochrześcijańskiej (1896)
  • O Sarmatach i Roxolanach w sztuce rzymskiej (1902)
  • O reliewach w Giardino Boboli we Florencji (1903)
  • O lecytach greckich w krakowskich zbiorach (1917)
  • O rzeźbach grecko-rzymskich na zamku XX. Czartoryskich w Gołuchowie (1920)
  • O skarbie srebrnym z Choniakowa na Wołyniu (1929)

W 1909 został członkiem-korespondentem AU, w 1917 członkiem czynnym tej akademii. Od 1918 był członkiem Komisji Orientalistycznej AU. Należał także do wielu innych towarzystw i akademii naukowych, m.in. Austriackiego Instytutu Archeologicznego (1899), Towarzystwa Numizmatycznego w Krakowie (wiceprezes od 1909), Towarzystwa Naukowego we Lwowie (1921), Centralnej Komisji dla Konserwowania Zabytków Sztuki i Pomników Historycznych w Wiedniu (członek-korespondent), Society for the Promotion of Hellenic Studies w Londynie, Towarzystwa Filologiczno-Archeologicznego "Eranos" w Wiedniu, Verein der Altertumsfreunde im Rheinlande w Bonn.

Przypisy

  1. Karolina Grodziska-Ożóg: Cmentarz Rakowicki w Krakowie (1803-1939). Wyd. II. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1987, s. 98. ISBN 83-08-01428-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983
  • ARCHEOLOGIA NA UNIWERSYTECIE JAGIELLOŃSKIM
  • J. Śliwa, Piotr Bieńkowski (1865-1925). Badacz - nauczyciel akademicki - organizator nauki, Archeologia śródziemnomorska w Uniwersytecie Jagiellońskim 1897 - 1997, Kraków 1998.

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]