Piracetam

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Piracetam
Piracetam
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C6H10N2O2
Masa molowa 142,16 g/mol
Wygląd biały lub prawie biały proszek
Identyfikacja
Numer CAS 7491-74-9
PubChem 4843[2]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC N06 BX03

Piracetamorganiczny związek chemiczny, lek nootropowy, pochodna kwasu γ-aminomasłowego (GABA).

Działanie[edytuj | edytuj kod]

Mechanizm działania piracetamu nie jest do końca wyjaśniony. Prawdopodobnie działa poprzez wpływ na przemiany energetyczne w komórkach ośrodkowego układu nerwowego (OUN), zwiększa wykorzystanie tlenu i glukozy oraz poprawia ukrwienie mózgu zmniejszając lepkość krwi oraz usprawniając mikrokrążenie bez poszerzania naczyń ani zmiany ciśnienia krwi[3]. W wyniku tego ułatwia syntezę związków wysokoenergetycznych i zwiększenie rezerwy energetycznej. Między innymi poprzez usprawnienie syntezy neuroprzekaźników[potrzebne źródło] piracetam poprawia metabolizm neuronów ośrodkowego układu nerwowego. To działanie jest szczególnie widoczne w stanach zmniejszonej aktywności OUN. Skutkuje to usprawnieniem zapamiętywania i przypominania, koncentracji uwagi oraz poprawą sprawności psychofizycznej. Wykazano, że u chorych na niedokrwistość sierpowatokomórkową piracetam wpływa korzystnie na elastyczność błony komórkowej erytrocytów, zmniejsza lepkość krwi i zapobiega zlepianiu się krwinek czerwonych.

Nie powoduje uzależnienia fizycznego[4].

Wskazania do stosowania[edytuj | edytuj kod]

Piracetam jest stosowany w leczeniu:

Przeciwwskazania[edytuj | edytuj kod]

Środki ostrożności[edytuj | edytuj kod]

  1. Ze względu na wpływ piracetamu na agregację płytek krwi należy zachować ostrożność stosując u osób z zaburzeniem hemostazy i czynności nerek.
  2. Nie należy nagle odstawiać leku u chorych z mioklonią, by nie dopuścić do nagłego nawrotu objawów lub drgawek uogólnionych.
  3. Niektóre preparaty dostępne na polskim rynku w postaci tabletek[6] zawierają laktozę – pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) bądź zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tych produktów leczniczych.
  4. Nie należy stosować piracetamu w ciąży, chyba że istnieją wyraźne wskazania ponieważ lek przenika przez barierę łożyskową i do mleka kobiecego. Unikać stosowania w okresie karmienia piersią.
  5. Preparaty dostępne na polskim rynku w postaci roztworu doustnego[6] zawierają nipaginy. Są to środki konserwujące, które mogą wywoływać reakcje alergiczne. Zawierają również glicerol, który może powodować ból brzucha i biegunkę.
  6. Niektóre preparaty w postaci roztworu doustnego oraz tabletek[6] zawierają sód, co należy wziąć pod uwagę w przypadku stosowania leku u pacjentów będących na diecie niskosodowej.
  7. Preparat występujący w postaci granulatu do sporządzania roztworu doustnego[6] zawiera mannitol, który może mieć działanie lekko przeczyszczające oraz aspartam, który może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią gdyż jest źródłem fenyloalaniny.
  8. Piracetam może niekorzystnie wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn[7].

Interakcje[edytuj | edytuj kod]

Nasila działanie amfetaminy, jej pochodnych (MDMA i MDA) oraz niektórych psychoanaleptyków.[potrzebne źródło] Może nasilać działanie:

Jednoczesne stosowanie z acenokumarolem u pacjentów z nawracającą zakrzepicą żylną, może prowadzić do zmniejszenia agregacji płytek oraz zmniejszenia lepkości krwi pełnej i osocza.

Działania niepożądane[edytuj | edytuj kod]

  • hiperkinezja, nerwowość
  • zwiększenie masy ciała
  • senność, depresja, astenia.

Dawkowanie[edytuj | edytuj kod]

Dawkę piracetamu ustala lekarz w zależności od stanu klinicznego chorego.

Zaburzenia czynności poznawczych: stosuję się maksymalną dawkę dobową 2,4 g, podzieloną na 2–3 dawki w ciągu dnia.
Mioklonia pochodzenia korowego: leczenie rozpoczyna się od dawki 7,2 g na dobę, zwiększając co 3–4 dni o 4,8 g na dobę do dawki maksymalnej 24 g/dobę dzielonej na 2–3 dawki.
Zaburzenia dyslektyczne: dawka wynosi 3,2 g/dobę w dwóch dawkach podzielonych.
Zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego i obwodowego: leczenie prowadzi się podając 2,4 g na dobę w 3 dawkach podzielonych przez 8 tygodni.

Ostatniej nie podaje się w godzinach wieczornych, ponieważ mogą wystąpić problemy z zasypianiem[8]. Tabletek nie należy rozgryzać.

Przedawkowanie[edytuj | edytuj kod]

Odnotowano jeden przypadek biegunki krwawej i bólów brzucha u pacjenta, który zażył doustnie 75 gramów piracetamu[7]. W ostrym, znacznym przedawkowaniu należy opróżnić żołądek, stosując płukanie żołądka lub wywołując wymioty. Nie istnieje swoista odtrutka w przypadku przedawkowania piracetamu. Leczenie przedawkowania jest objawowe i może polegać na wykonaniu hemodializy.

Preparaty[edytuj | edytuj kod]

Dostępne w Polsce preparaty:[6]

  • Biotropil 800Biofarm Sp. z o.o.tabletki powlekane 800 mg; 20, 30, 60, 90, 120 lub 150 szt.
  • Biotropil 1200 – Biofarm Sp. z o.o. – tabletki powlekane 1200 mg; 20, 24, 30, 60, 90, 96 lub 120 szt.
  • Geratam – UCB S.A. Secteur Pharma – tabletki 1200 mg; 60 lub 100 szt.
  • LucetamEgis Pharmaceuticals PLC – roztwór do wstrzykiwań 200 mg/ml; 4 lub 20 ampułek po 15 ml lub 10 ampułek po 5 ml
  • Lucetam – Egis Pharmaceuticals PLC – tabletki powlekane 400 mg; 60 szt.
  • Lucetam – Egis Pharmaceuticals PLC – tabletki powlekane 800 mg; 30 lub 60 szt.
  • Lucetam – Egis Pharmaceuticals PLC – tabletki powlekane 1200 mg; 20 lub 60 szt.
  • MemotropilZakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A. – tabletki powlekane 800 lub 1200 mg; 20 lub 60 szt.
  • Memotropil 20% – Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A. – roztwór do infuzji 200 mg/ml; 1 fiolka 60 ml
  • Memotropil 20% –Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A. – roztwór do wstrzykiwań 200 mg/ml; 12 ampułek po 5 ml lub 4 ampułki po 15 ml
  • NootropilUCB Pharma S.A.granulat do sporządzania roztworu doustnego 480 mg/g; 10, 30 lub 60 saszetek po 5 g
  • Nootropil – UCB Pharma S.A. – roztwór do wlewu dożylnego 200 mg/ml; 1 butelka 60 ml
  • Nootropil – UCB Pharma S.A. – roztwór do wstrzykiwań 200 mg/ml; 4 lub 12 ampułek po 15 ml lub 12 ampułek po 5 ml
  • Nootropil – UCB Pharma S.A. – tabletki powlekane 800 mg; 30, 90 lub 150 szt.
  • Nootropil – UCB Pharma S.A. – tabletki powlekane 1200 mg; 20, 60, 100 lub 120 szt.
  • Nootropil 20% – UCB Pharma S.A. – roztwór doustny 200 mg/ml; 1 butelka po 150 lub 200 ml
  • Nootropil 33% – UCB Pharma S.A. – roztwór doustny 330 mg/ml; 1 butelka po 125 lub 300 ml

Dostępność[edytuj | edytuj kod]

Piracetam w wielu krajach dostępny jest bez recepty, w USA sprzedawany jest natomiast jako suplement diety. W Polsce dostępny tylko z przepisu lekarza.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Department of Chemistry, The University of Akron: Piracetam (ang.). [dostęp 2012-01-05].
  2. Piracetam – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  3. Wojciech Kostowski, Zbigniew S. Herman: Farmakologia – podstawy farmakoterapii: podręcznik dla studentów medycyny i lekarzy. Wyd. 3 poprawione i uzupełnione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, s. 1569. ISBN 8320033527.
  4. Henryk Różański: Psychostimulantia syntetyczne: Aniracetam i piracetam. [dostęp 2011-03-15].
  5. NN. Zavadenko, SIu. Suvorinova. [Therapeutic efficacy of nootropil different doses in attention deficit hyperactivity disorder]. „Zh Nevrol Psikhiatr Im S S Korsakova”. 104 (3), s. 32-7, 2004. PMID 15071842. 
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 OBWIESZCZENIE PREZESA URZĘDU REJESTRACJI PRODUKTÓW LECZNICZYCH, WYROBÓW MEDYCZNYCH I PRODUKTÓW BIOBÓJCZYCH z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie ogłoszenia Urzędowego Wykazu Produktów Leczniczych Dopuszczonych do Obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. [dostęp 2012-01-05]. (pol.)
  7. 7,0 7,1 Biotropil (tabletki) – Charakterystyka produktu leczniczego (pol.). [dostęp 2012-01-14].
  8. Piracetam. Apteka internetowa Am24 → Encyklopedia leków. [dostęp 2012-03-20].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.