Piraci cylicyjscy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Piraci cylicyjscy – morscy piraci mający swe siedziby w Cylicji, w południowej części Azji Mniejszej, działający najintensywniej w późnym okresie hellenistycznym od połowy II w. p.n.e. do połowy I w. p.n.e.

Początki[edytuj | edytuj kod]

Początki piractwa w tym regionie związane są z grupami awanturników organizowanymi przez pretendentów do objęcia władzy w monarchii Seleukidów, której centrum zlokalizowane było w Syrii. Tzw. Cylicja Tracheja (czyli Cylicja Urwista, Poszarpana bądź Górzysta) była dogodnym miejscem na formowanie takich oddziałów, gdyż niedostępność dzikiej krainy zapewniała względne bezpieczeństwo, a bliskość ludnej i żyznej Cylicji Pedias (Równinnej), należącej do Seleukidów, pozwalała szybko wkroczyć na teren monarchii i wywołać rewoltę. Około 143 r. p.n.e. na granicy Cylicji i Pamfylii w Korakesjon powstał ośrodek gromadzący najemników, którzy mieli walczyć po stronie Antiocha VII Sidetesa, zainteresowanego przejęciem tronu w Syrii. Przebywający tam ludzie, znający się na wojnie, często przestępcy, rozbójnicy, zaczęli organizować porwania na lądzie, a później korzystając z pomocy Kreteńczyków, zajęli się piractwem morskim[1].

Działalność piratów[edytuj | edytuj kod]

Cylicja Tracheja leżała w pobliżu szlaków handlowych biegnących wzdłuż Azji Mniejszej na Cypr i do Syrii i Fenicji, była więc doskonałym miejscem wypadowym dla korsarskich ataków. Łańcuchy górskie zabezpieczały ją przed atakiem od strony lądu, natomiast nieregularna linia brzegowa z licznymi zatokami umożliwiała schronienie się statkom. Ponadto potęgi militarne regionu zostały w II w. p.n.e. poważnie osłabione i nie mogły zająć się rosnącym problemem piractwa. Pokój w Apamei w 188 p.n.e. ograniczał znacząco seleukidzką flotę (i tak już niezbyt liczną), Rodos pełniąca rolę policjanta okolicznych mórz, spadło do roli państwa klienckiego Rzymu, a ok. 130 p.n.e. przestało istnieć państwo Attalidów z centrum w Pergamonie. Rzym, będący wówczas hegemonem Morza Śródziemnego, nie miał jeszcze środków aby skutecznie interweniować w Cylicji, poza tym elity Italii były zainteresowane zapewnieniem dostaw niewolników dla swoich rozwijających się willi, a zdobywanie niewolników i ich sprzedaż (m.in. w Side w Pamfylii, na Delos, czy na Krecie) było jednym z głównych źródeł dochodów dla piratów[1].

Na początku I wieku p.n.e. skala działalności piratów z Cylicji wzrosła. Oprócz wybrzeży Syrii i Fenicji zaczęli operować w pobliży Cypru i na Morzu Egejskim, zapuszczali się nawet na Sycylię i do Italii. Rozrosły się pirackie floty, oprócz lekkich statków pojawiły się większe okręty wojenne, organizowano akcje na większą skalę, atakowano statki i wybrzeża. Ukształtowało się prawdziwe pirackie państwo. Szkody z tej działalności dla handlu rosły, miasta greckie z regionu (zwłaszcza Rodos) słały do Rzymu prośby o interwencję. Republika rzymska zdecydowała się w końcu na działanie przeciwko piratom, ale operacje z końca II w. i początku I w. p.n.e. były nieskuteczne – kierujący nimi dowódcy nie dysponowali wystarczającymi środkami i umiejętnościami. Wojny Rzymu z Mitrydatesem powiększyły jeszcze skalę piractwa – król Pontu używał korsarzy przeciwko Rzymowi, a po zwycięstwie republiki wielu uciekinierów z miast greckich znalazło schronienie w Cylicji[2].

Rozprawa z piratami[edytuj | edytuj kod]

Rzym zdecydował się w końcu na wielką operację przeciwko piratom. Dowództwo powierzono Pompejuszowi i na mocy lex Gabinia z 67 r. p.n.e. przyznano mu ogromne środki oraz bardzo szerokie uprawnienia na terenie całego Morza Śródziemnego. Wojna trwała 3 lata (67–65 p.n.e.) – morze podzielono na strefy, które przeczesywały eskadry dowodzone przez podwładnych Pompejusza. W Cylicji, nieopodal Korakesjon, piraci przegrali wielką bitwę morską, a likwidacja ich siedzib na lądzie stała się nieunikniona. W tej sytuacji wielu piratów poddawało się Rzymianom (m.in. Kreteńczycy) i zyskiwało w ten sposób łaskę u Pompejusza, który osadzał ich w wyludnionych miastach. Państwo pirackie przestało istnieć, ale procederu nie udało się do końca usunąć – wkrótce powrócił w skali typowej dla całego okresu starożytności[2].

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]