Piraci somalijscy

Piraci somalijscy

Zasięg działań piratów w 2010 r. (tylko przypadki udokumentowane)

Piraci somalijscy – zbrojne grupy rozbójnicze działające na wodach okalających tzw. "Róg Afryki" od momentu rozpoczęcia wojny domowej w Somalii na początku lat 90.

Sposób działania

Piraci na motorówce.

Piraci rekrutują się głównie z byłych rybaków. W większości pochodzą z autonomicznego regionu Puntland, przeważnie są to mężczyźni w wieku 20–35 lat. Szacuje się, że istnieje co najmniej pięć zorganizowanych gangów, które liczą ponad 1000 członków. Większość uzbrojenia (głównie: Karabinek AK, RPG-7, granat RGD-5) piratów pochodzi z Jemenu. Podstawowym środkiem transportu pozostają szybkie łodzie motorowe, zaopatrzone nierzadko w urządzenia typu GPS. W skład ich grupy wchodzi najczęściej "statek-matka" (udający statek rybacki), który służy do uzupełniania paliwa.

Na pokłady atakowanych statków piraci dostają się za pomocą drabin i haków. Ataki trwają bardzo krótko (ok. 20–30 min), co powoduje, że ujęcie sprawców jest bardzo trudne. W ostatnim czasie stosowana jest też taktyka polegająca na pozorowanych atakach na mniejsze statki (np. kutry rybackie) w celu odciągnięcia uwagi marynarek wojennych patrolujących region podczas gdy najsilniejsza grupa uderza na bardziej wartościową zdobycz, za którą można zdobyć większy okup.

Przyczyny piractwa

Początkowo przyczyną piractwa była nadmierna eksploatacja łowisk u wybrzeży Somalii przez zagraniczne kutry rybackie, co pozbawiło miejscową ludność źródła utrzymania. Drugim czynnikiem jest także poziom ubóstwa w Somalii, która jest jednym z najbiedniejszych krajów na świecie (PKB per capita wynosi ok. 600 dolarów). Jednakże w ostatnich latach piractwo stało się bardziej popularnym zajęciem wśród Somalijczyków ze względu na dużą opłacalność. Daje się również zauważyć wzrost liczby ataków po pokonaniu w 2006 przez armię etiopską bojówkarzy Unii Trybunałów Islamskich. Sumę wymuszeń uzyskaną w 2010 ocenia sie na 238 miliony dolarów, przy czym średni okup wzrósł w ciągu ostatnich pięciu lat ze 150 tysięcy do 5,4 miliona dolarów.

Piraci z reguły traktują dobrze załogi porwanych statków z uwagi na duże okupy jakie uzyskują od firm będących właścicielami statków. Na potrzeby przetrzymywanych statków i zakładników piraci przekształcili nadmorskie miasteczka w silnie ufortyfikowane i dobrze zaopatrzone twierdze. Mieści się w nich cała infrastruktura potrzebna do dokonywania wypadów.

Lista słynniejszych ataków (2008)

Tankowiec MV Sirius Star,
porwany 17 listopada 2008.

• Le Ponant (Francja, luksusowy jacht) – porwany 4 kwietnia, uwolniony 12 kwietnia. Część piratów została pojmana przez francuskich komandosów.
• MV Lehmann Timber (Niemcy, kontenerowiec) – porwany 28 maja, uwolniony 8 lipca po wpłaceniu 750 000 dolarów okupu.
• MV Stella Maris (Panama/Japonia, masowiec) – porwany 20 lipca, uwolniony 26 września po wpłaceniu 2 000 000 dolarów okupu.
• MT Stolt Valor (Belize/], chemikaliowiec) – porwany 15 września, uwolniony 16 listopada po wpłaceniu 1–2,5 mln dolarów okupu,
• Carré d'As IV (Francja, jacht) – porwany 2 września, uwolniony 16 września po akcji francuskich komandosów.

Największą zdobyczą piratów jak do tej pory pozostaje tankowiec MV Sirius Star (Arabia Saudyjska), który został porwany 17 listopada 2008. Uwolniony został 9 stycznia 2009.

• MV Faina (Belize/Ukraina Motorowiec statek z 33 czołgami T-72 na pokładzie) – porwany 25 września, uwolniony 5 lutego 2009 po wpłaceniu 3,2 mln $ okupu.

Walka z piractwem

Akcja amerykańskiej marynarki wojennej.

Rosnące zagrożenie dla żeglugi w rejonie zatoki Adeńskiej skłoniło społeczność międzynarodową do podjęcia działań przeciw piractwu. Tymczasowy Rząd Federalny Somalii nie jest w stanie uporać się z tym procederem, ponieważ sprawuje kontrolę tylko nad niewielkim fragmentem terytorium kraju. Paradoksalnie, skala zjawiska była najmniejsza podczas rządów islamistów z Unii Trybunałów Islamskich, którzy również obecnie prowadzą działania przeciw piratom. Piractwo zwalczają także władze separatystycznej republiki Somalilandu.

W kwietniu 2009 roku, w odpowiedzi na apel sekretarza generalnego ONZ Ban Ki Muna, darczyńcy zaoferowali ponad 250 milionów dolarów pomocy dla rządu somalijskiego. Kwota przeznaczona jest na wzmocnienie misji pokojowej Unii Afrykańskiej i sił rządowych, część pieniędzy zostanie przeznaczona też na cele humanitarne.

W obliczu braku sprawowania jurysdykcji przez organy somalijskie, pojawiają się liczne głosy postulujące powołanie odpowiednich instytucji sądowniczych o charakterze międzynarodowym. Jednym z pomysłów jest rosyjski postulat utworzenia Międzynarodowego sądu ds. piratów z siedzibą w Kenii.

W styczniu 2011 wojska Korei Południowej dokonały operacji Świt, której przyczyną było uprowadzenie przez somalijskich piratów południowokoreańskiego chemikaliowca MV Samho Jewelry i zakończyła się odbiciem wszystkich zakładników z rąk porywaczy.

W 14 marca 2011 indyjska marynarka wojenna osiągnęła znaczący sukces w walce przeciwko piratów. Indyjska Fregata IMS Tabar trakcie jednej misji schwytała 61 piratów i uwolniła 13 marynarzy. To największy sukces w historii walki z Piratami na Oceanie Indyjskim.

Międzynarodowe misje na wodach somalijskich

W celu zwalczania piratów na wodach Oceanu Indyjskiego wiele państw wysłało w ten rejon swoje okręty wojenne. W akcjach antypirackich uczestniczą m.in.: floty Stanów Zjednoczonych, Indii, Francji i Rosji. Jednakże nawet gdy udaje się schwytać piratów, istnieje problem, gdyż nie wiadomo, w którym państwie powinni być sądzeni ze względu na przynależność wód terytorialnych.

27 października 2008 rozpoczęła się misja NATO przeciwko piratom. Z kolei od 8 grudnia 2008 trwa unijna operacja Atalanta.

Linki zewnętrzne

• 2004 vs. 2007 global piracy summary, The Economist
• Somalian piracy
• Piracy in Somalia: Threatening Global Trade, Feeding Local Wars
• IUU Fishing and Insecurity Impacts on Somali Fisheries and Marine Resources
• UNOSAT Somalia maps