Pirna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: piRNA – rodzaj RNA.
Pirna
Herb
Herb Pirny
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy Saksonia
Powiat Sächsische Schweiz-Osterzgebirge
Powierzchnia 53,02 km²
Wysokość 109-340 m n.p.m.
Populacja (31 grudnia 2009)
• liczba ludności
• gęstość

39 030
736 os./km²
Nr kierunkowy 03501
Kod pocztowy 01781-01796
Tablice rejestracyjne PIR
Plan Pirny
Plan Pirny
Położenie na mapie Saksonii
Mapa lokalizacyjna Saksonii
Pirna
Pirna
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Pirna
Pirna
Ziemia 50°58′N 13°55′E/50,966667 13,916667Na mapach: 50°58′N 13°55′E/50,966667 13,916667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy

Pirna – miasto powiatowe we wschodnich Niemczech, w kraju związkowym Saksonia, w okręgu administracyjnym Drezno, siedziba powiatu Sächsische Schweiz-Osterzgebirge (do 31 lipca 2008 siedziba powiatu Sächsische Schweiz) oraz wspólnoty administracyjnej Pirna, port nad Łabą, w pobliżu Drezna. Liczy ok. 39,0 tys. mieszkańców.

Rynek w Pirnie na obrazie Bernardo Bellotto, zw. Canaletto z r. 1753 wygląda dokładnie tak samo, jak dzisiaj
Rynek w Pirnie z tzw. Domem Canaletta
Późnogotyckie sklepienia kościoła Mariackiego

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości pochodzi najprawdopodobniej z czasów słowiańskich i wskazuje na miejsce kultu boga Peruna[1]. Tezę tą wydaje się popierać nazwa osiedla Sonnenstein, lezącego w obrębie miasta. W okolicy Pirny można również natknąć się na średniowieczne przydrożne krzyże z wyrytymi obręczami szprychowanych kół - symbolu słońca, którego uosobieniem w mitologii słowiańskiej był bóg Perun.

Pirna uzyskała prawa miejskie dokumentem lokacyjnym z roku 1240, chociaż historia osadnictwa w tym miejscu sięga czasów znacznie wcześniejszych - okresu istnienia archeologicznej kultury łużyckiej, kiedy to na wzgórzu Sonnenstein znajdował się najprawdopodobniej gród z epoki brązu. Naturalna obronność tego wzgórza mogła być również jednym z powodów ulokowanie się tutaj osadnictwa słowiańskiego we wczesnym średniowieczu. Natomiast trwałość osadnictwa od czasów średniowiecznych w Pirnie wiązała się przede wszystkim z faktem istnienia w tym miejscu dogodnej przeprawy przez Łabę, która powyżej Pirny ma charakter rzeki górskiej i przełamuje się przez krajobrazowo atrakcyjny masyw skał wapiennych zwany Saską Szwajcarią, w wyniku czego rzeka ta nie była spławna. Nie istniała też możliwość podróży lądowej wzdłuż Łaby, w związku z czym Pirna uzyskała bardzo ważne znaczenie jako miejsce przekraczania rzeki i przeładowywania towarów spławianych dalej w dół Łabą. Ta rola miasta czytelna jest do dzisiaj wyraźnie w jego planie, w którym jedna z ulic, peryferyjnych w zasadzie w stosunku do teoretycznie centralnego miejsca miasta, jakim jest plac miejski (Dohnaische Strasse) jest dwukrotnie szersza od pozostałych i ona to właściwie pełni rolę głównej osi komunikacyjnej, prowadząc do miejsca przeprawy promowej przez Łabę.

Murowana zabudowa historycznego centrum miasta (poprzedzona zabudową drewnianą z XIII wieku) sięga swymi początkami XIV wieku, chociaż obecne fasady dwu, trzy i czterokondygnacyjnych budynków pochodzą w większości z czasów renesansu i baroku.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • 1233 Pirna po raz pierwszy wspomniana została w źródłach pisanych. W 1293 król czeski kupił miasto i zamek od biskupa Miśni. Pirna należała do Czech do roku 1405
  • 1502 rozpoczęto budowę najcenniejszego z zachowanych zabytków Pirny – późnogotyckiego halowego kościoła Mariackiego (St. Marien), ukończonego dopiero w 1546
  • 1639 miasto zostało zajęte przez oddziały szwedzkie, które przez pięć miesięcy oblegały twierdzę Sonnenstein. Zginęło wówczas ok. 600 mieszkańców miasta, a samo miasto zostało znacznej mierze zniszczone
  • 1756 miasto i twierdza zostały zajęte przez Prusy. W 1813 oddziały napoleońskie zajęły Pirnę, a sam cesarz mieszkał przez pewien czas w jednym z budynków przy rynku
  • 1837 uruchomiono parowce na Łabie, a wkrótce potem linię kolejową z Drezna. W 1862 powstały pierwsze fabryki w mieście (zakłady mechaniczne, zakłady produkcji szkła, celulozy, garbarnie).

W czasie II wojny światowej, od 1940 do 1942 zamek Sonnenstein stał się miejscem masowej zagłady w komorze gazowej. Wymordowano tu około 15 000 osób, w większości psychicznie i umysłowo chorych w ramach tzw. Akcji T4. Personel tego miejsca zagłady został później wykorzystany w obozach zagłady na terenie okupowanej Polski.

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Miejscowości partnerskie[2]:

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Józef Haliczer, Słownik geograficzny. Pochodzenie i znaczenie nazw geograficznych., Podolskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze, Tarnopol 1933.
  2. Współpraca