Pisklę

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wykluwające się pisklę
Pisklę wróbla, przykład gniazdownika
Pisklę strusia, przykład zagniazdownika

Pisklę – świeżo wykluty z jaja ptak (termin stosowany również dla młodych dinozaurów[1]), u większości gatunków wymagający opieki rodzicielskiej.

Według cech piskląt różnych gatunków ptaków, ptaki dzielimy na gniazdowniki i zagniazdowniki.

Okres od wyklucia do samodzielności[edytuj | edytuj kod]

Pisklęta wykluwają się z jaja rozbijając skorupę przy pomocy zęba jajowego. Wyklucia następują podczas okresu lęgowego ptaków, który następuje w porach roku obfitujących w pokarm. W obszarach klimatu umiarkowanego ma on miejsce najczęściej wiosną, ale istnieją także gatunki, których pisklęta wykluwają się jesienią (sokół skalny) albo nawet zimą (krzyżodziób świerkowy).

Długość okresu rozwoju pisklęcia między wykluciem, a osiągnięciem samodzielności zależy od rodzaju gatunku. U pewnych gatunków niezaradność piskląt przejawia się najczęściej tym, że rodzą się małe, ślepe, nie potrafią chodzić i latać, oraz są nieopierzone. Gatunki takie określa się jako gniazdowniki. Pisklęta, które bezpośrednio po wykluciu potrafią się poruszać i są opierzone nazywa się zagniazdownikami. Pisklęta gniazdowników potrzebują pomocy w termoregulacji ciała, stąd muszą być wysiadywane dłużej, niż pisklęta zagniazdowników. Istnieją gatunki, których pisklęta są typem mieszanym.

Upierzenie[edytuj | edytuj kod]

W jaju upierzenie piskląt otoczone jest warstwą keratyny, która po wykluciu pęka i odpada, po czym upierzenie przyjmuje swój typowy puchowy wygląd. To wkrótce zamienia się podczas pierzenia w pierwsze upierzenie, które w życiu ptaków również jest co jakiś czas wymieniane na nowe. W zależności od gatunku albo rasy ptaków pisklęta posiadają lub nie puchowe upierzenie, które u zagniazdowników przybiera różne ubarwienie, najczęściej kamuflażowe. Żółte upierzenie u piskląt drobiu jest jednym z wyjątków. U gniazdowników upierzenia bezpośrednio po wykluciu nie ma.

Płeć[edytuj | edytuj kod]

U wielu gatunków ptaków płeć piskląt jest trudna do rozpoznania. Jedną z metod jest rozpoznawanie podczas seksowania. Inną, nową metodą jest analiza osi pióra piskląt. Zawarte w niej komórki poddawane są spektroskopii Ramana, metodzie wypracowanej przez indyjskiego fizyka Chandrasekhara Venkata Ramana: Molekuły, które oświetlane są światłem monochromatycznym, rozpraszają je we wszystkich kierunkach. Część rozproszonego światła, tak zwane rozproszenie Ramana, zawiera informacje, z których można wyczytać różniące się kombinacje chromosomów ptaków. U samców są to dwa Z-Chromosomy, podczas gdy u samic występuje kombinacja chromosomów ZW[2].

Symbolika[edytuj | edytuj kod]

W chrześcijaństwie podczas okresu Wielkanocnego pisklęta symbolizują „nowe życie”. Poczta Polska wydała znaczek pocztowy pokazujący pisklę z okazji Świąt Wielkanocnych 2005 (Seria 4021–4022 – Wielkanoc (IX))[3].

Przypisy

  1. np. Špinar Z., Currie P. (tłumacz: Karol Sabath): Wielkie dinozaury. Wyd. Warszawski Dom Wydawniczy, 1994: strona 151. ISBN 8385558187
  2. M. Harz, M. Krause, T. Bartels, K. Cramer, P. Rösch, and J. Popp: Minimal Invasive Gender Determination of Birds by Means of UV-Resonance Raman Spectroscopy, w: Anal. Chem., 80 (4), 1080–1086, 2008.
  3. Prezentacja na stronie poczty, [dostęp 16.03.2008].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło pisklę w Wikisłowniku