Pitheciidae

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pitheciidae[1]
Mivart, 1865
Uakari szkarłatny (Cacajao calvus) – samiec
Uakari szkarłatny (Cacajao calvus) – samiec
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd Haplorrhini
Nadrodzina małpy szerokonose
Rodzina Pitheciidae
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pitheciidaerodzina nadrzewnych małp szerokonosych Nowego Świata obejmująca gatunki określane nazwami titi, saki i uakari, wcześniej zaliczane do rodziny płaksowatych (Cebidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Małpy zaliczane do rodziny Pitheciidae występują w lasach Ameryki Południowej – większość gatunków w rejonie Amazonki i Orinoko, a pozostałe na terenach od Kolumbii po Boliwię i południowo-wschodnie wybrzeża Brazylii. Zasiedlają lasy różnych typów – od terenów bagnistych, przez sawanny drzewiaste, lasy galeriowe po tropikalne lasy deszczowe.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wzór zębowy I C P M
36 = 2 1 3 3
2 1 3 3

Są to małpy małe i średniej wielkości, od 23 cm do blisko 60 cm długości ciała, o różnorodnym, często kontrastowym ubarwieniu. Ich ogon jest puszysty i nie jest chwytny. Titi, czyli gatunki z rodzaju Callicebus, są najmniejszymi przedstawicielami rodziny, do największych należą uakari. Pitheciidae mają wydłużony pysk i siekacze skierowane ukośnie ku przodowi. Uzębienie jest przystosowane do zjadania twardych owoców stanowiących podstawę diety tych ssaków. Uzupełnienie stanowią liście i owady.

Pitheciidae prowadzą nadrzewny tryb życia, są aktywne w ciągu dnia. Saki i uakari żyją w stadach złożonych z kilku do kilkudziesięciu osobników, natomiast titi są gatunkami monogamicznymi i żyją w małych grupach rodzinnych. Samice rodzą jedno młode po 5-6-miesięcznej ciąży. Długość życia gatunków obserwowanych w niewoli wynosiła od 25 dla Callicebus spp. do 35 lat w przypadku gatunków z rodzaju Pithecia.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Podrodzina Pitheciinae była wcześniej zaliczana do rodziny płaksowatych. Została wyodrębniona z płaksowatych, podniesiona do rangi rodziny Pitheciidae jako takson monofiletyczny i podzielona przez taksonomów na dwie podrodziny Pitheciinae – obejmującą gatunki określane jako saki i uakari – oraz Callicebinae – obejmującą wiele gatunków titi.

Systematyka rodziny
Podrodzina Rodzaj Gatunki
Pitheciinae Cacajao Cacajao ayresiCacajao calvusuakari szkarłatnyCacajao melanocephalusuakari czarnogłowy
Chiropotes Chiropotes albinasussaki białonosaChiropotes chiropotesChiropotes israelitaChiropotes satanassaki szatankaChiropotes utahickae
Pithecia Pithecia aequatorialisPithecia albicansPithecia irrorataPithecia monachussaki szaraPithecia pitheciasaki białolica
Callicebinae Callicebus Callicebus baptistaCallicebus barbarabrownaetiti blondCallicebus bernhardiCallicebus brunneusCallicebus caligatusCallicebus caquetensisCallicebus cinerascensCallicebus coimbraiCallicebus cupreusCallicebus discolorCallicebus donacophilusCallicebus dubiusCallicebus hoffmannsiCallicebus melanochirtiti czarnołapaCallicebus modestusCallicebus molochtiti czerwonaCallicebus nigrifronstiti czarnoczelnaCallicebus oenantheCallicebus olallaeCallicebus ornatusCallicebus pallescensCallicebus personatustiti maskowaCallicebus stephennashi
Callicebus luciferCallicebus lugensCallicebus medemiCallicebus purinusCallicebus regulusCallicebus torquatusCallicebus vieirai

Przypisy

  1. Pitheciidae w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Dewey, T.: Pitheciidae (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2007. [dostęp 15 maja 2008].
  2. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
  3. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Pitheciidae. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 29 sierpnia 2012]
  4. Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.