Pius Weloński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zdjęcie z lat 20. XX wieku
Rzeźba "Gladiator" Piusa Welońskiego
Praca Piusa Wielońskiego nad Drogą Krzyżową na Jasnej Górze trwała kilkanaście lat. Ostatecznie została ukończona w roku 1913. Stacja VIII

Pius Weloński (ur. 1849 w Kumelanach koło Suwałk, zm. 21 października 1931 w Warszawie) – polski rzeźbiarz, malarz.

W latach 1868-1872 uczył się w Szkole Rysunkowej w Warszawie. Jego nauczycielami byli m.in.: Konstanty Hegel (rzeźba) i Rafał Hadziewicz (malarstwo). Odbywał praktyki także w pracowniach Faustyna Cenglera i Andrzeja Pruszyńskiego. W latach 1872-1878 studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu (dzięki stypendium Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych). Uczelnię ukończył odznaczony złoty medalem. W latach 1878-1883 przebywał we Włoszech. Później wyjechał do Francji, a następnie do Niemiec.

W 1897 roku wrócił do Warszawy. Otrzymał wówczas po Bolesławie Syrewiczu pracownię na Zamku Warszawskim. W 1901 roku otworzył fabrykę odlewów. W latach 1904-1915 był profesorem i dyrektorem Szkoły Rysunkowej w Warszawie (uczył modelowania), a od 1906 honorowym dyrektorem warszawskiego Muzeum Sztuk Pięknych. Był także członkiem korespondentem krakowskiej Akademii Umiejętności, honorowym profesorem Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu, a od 1924 roku dyrektorem prywatnej Szkoły Sztuk Pięknych im. Wojciecha Gersona w Warszawie.

Zmarł 21 października 1931, a jego pogrzeb odbył się 24 października tego roku[1].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Weloński tworzył głównie kompozycje o tematyce alegorycznej, religijnej, nagrobki oraz portrety.

W Krakowie na Plantach stoi pomnik jego autorstwa przedstawiający Bogdana Zalewskiego (Bojana). Natomiast na zachodniej ścianie Kościoła Mariackiego wmurowana jest płyta-płaskorzeźba upamiętniająca 200-lecie Wiktorii wiedeńskiej, a w północnej nawie tego samego kościoła znajduje się epitafium Pawła Popiela. W Katedrze Wawelskiej, w kaplicy Szafrańców znajduje się nagrobek kardynała Jerzego Radziwiłła z 1904 roku.

Jednym z najszerzej znanych dzieł Welońskiego jest rzeźba Gladiator. Pierwszy jego model powstał w 1880 roku w Rzymie. Rzeźba przedstawia figurę gladiatora rzymskiego ujętego w chwili wychodzenia na arenę, z uniesionym ramieniem, a na postumencie ma wyryty napis: "Ave Caesar! Morituri te salutant" (Bądź pozdrowiony Cezarze! Idący na śmierć cię pozdrawiają). Następnie rzeźbę tę kopiowano w różnej skali i z różnych materiałów. Można ją oglądać m.in. w Parku Ujazdowskim w Warszawie (odlew z brązu)[2] i Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w krakowskich Sukiennicach. Wykonana w marmurze rzeźba eksponowana jest obecnie w sali kinowej w Zachęcie - Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie[3].

Od roku 1901 do 1912 artysta pracował nad 14 monumentalnymi rzeźbami przedstawiającymi stacje Drogi Krzyżowej, usytuowanymi w pobliżu klasztoru jasnogórskiego w Częstochowie[4].

Przypisy

  1. Zgon znakomitego artysty-rzeźbiarza. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 245 z 23 października 1931. 
  2. Konrad Niciński: Pius Weloński, "Gladiator". Culture.pl. [dostęp 2015-01-23].
  3. Konrad Niciński: Pius Weloński, "Gladiator". Culture.pl. [dostęp 2015-01-23].
  4. Piotr Szubert: Pius Weloński. Culture.pl. [dostęp 2015-01-23].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]