Piwowarstwo domowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zestaw do domowej produkcji piwa
Etapy produkcji piwa w domu
Śrutowanie słodu w śrutowniku ręcznym
Śrutowanie słodu w śrutowniku ręcznym
Surowce piwowarskie

Piwowarstwo domowe, piwowarstwo amatorskie - hobby, którego przedmiotem zainteresowania jest samodzielne wytwarzanie piwa na własne potrzeby.

Domowe warzenie piwa[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Warzenie piwa.

Warzenie piwa w domu może odbywać się w dwojaki sposób:

  • z surowców wymagających ręcznej obróbki
  • z gotowych półproduktów typu brew-kit

Warzenie piwa z procesem zacierania[edytuj | edytuj kod]

Aby samodzielnie uwarzyć piwo w domu należy wykonać następujące etapy:[1]

  • Śrutowanie słodu - gotowy słód należy zmielić w domowym śrutowniku. Możliwy jest zakup ześrutowanego słodu czyli śruty.
  • Zacieranie - Do 20 litrowego garnka należy wlać 15 litrów wody i powoli wsypać śrutę słodową w ilości 5 kg (na 1 kg zasypu 3 l wody). Mieszając należy zacier doprowadzić do odpowiedniej temperatury. Temperatura zależna jest od receptury i stylu warzonego piwa. W najprostszym wariancie może to być 65°C. Wodę należy podgrzewać w tempie 1 st/minutę. Następnie należy w tej temperaturze przetrzymać zacier przez 60 minut.
  • Próba jodowa - zacieranie kończy się w momencie, kiedy cała skrobia zawarta w słodzie zostanie przerobiona na cukier, który w procesie fermentacji zamieni się na alkohol i dwutlenek węgla. Aby to stwierdzić należy przeprowadzić próbę jodową. Na biały talerzyk należy kapnąć kroplę jodowego wskaźnika skrobi (płyn Lugola), a następnie dodać odrobinę zacieru. Jeśli płyn nie zmieni koloru to znaczy, że cała skrobia została przez enzymy przetworzona na cukier, a zacieranie można uznać za zakończone.
  • Filtracja - po dokonanym zacieraniu należy oddzielić resztki ziarna (tzw. młóto) od roztworu wodnego. Gotowy przefiltrowany płyn nosi nazwę brzeczki.
  • Warzenie czyli gotowanie - następuje teraz właściwe warzenie brzeczki czyli gotowanie jej przez ok. 60 min. W trakcie gotowania należy dodać chmiel w jednej, dwóch lub trzech dawkach.
  • Chłodzenie - gotową brzeczkę należy schłodzić trzymając ją pod przykryciem w celu uniknięcia zakażenia mikrobami z otoczenia.
  • Zadawanie drożdży - schłodzoną brzeczkę należy przelać do fermentora. W ten sposób oddzielane są resztki chmielu i innych osadów. W fermentorze brzeczka zaszczepiana jest drożdżami piwowarskimi.
  • Fermentacja burzliwa - po kilku lub kilkunastu godzinach od dodania drożdży następuje tzw. fermentacja burzliwa. Następuje silne pienienie dlatego fermentor winien być tylko lekko przykryty. Etap ten trwa kilka dni.
  • Fermentacja cicha - po ustaniu fermentacji burzliwej piwo odciągane jest do kolejnego naczynia w celu przeprowadzenia dojrzewania i leżakowania. Etap ten powinien być przeprowadzony w szczelnym naczyniu zamkniętym rurką fermentacyjną. Trwa zwykle dwa, trzy tygodnie i służy również do sklarowania piwa.
  • Rozlew - po przeprowadzonej fermentacji piwo przelewane jest do czystych butelek, do których dodawany jest również surowiec cukrowy (ekstrakt słodowy, glukoza, nieprzefermentowana brzeczka itp.) w celu refermentacji. Butelki są następnie kapslowane przy pomocy ręcznej kapslownicy.
  • Degustacja - w wyniku refermentacji w butelce piwo się nagazowuje, klaruje i smakowo układa. Zajmuje to dwa-trzy tygodnie. Po tym czasie możliwe jest otwarcie butelki i degustacja gotowego piwa.

Warzenie piwa z ekstraktów słodowych (brew-kit)[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Brew-kit.

Możliwe jest również uproszczone warzenie piwa przy użyciu gotowych ekstraktów słodowych (brew-kit) dostępnych także w wersji z chmielem i instrukcją profilowaną na osiągnięcie odpowiedniego gatunku piwa.

Piwowarstwo w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Aspekt prawny[edytuj | edytuj kod]

Warzenie piwa w domu jest całkowicie legalne. Ustawodawstwo polskie nie wymaga żadnych zezwoleń czy licencji. Piwowar domowy zwolniony jest również od obowiązku opłaty podatku akcyzowego, którym objęte jest piwo warzone komercyjnie. Ustawodawca zastrzega jednak, że dotyczy to jedynie piw wytworzonych domowym sposobem przez osoby fizyczne na własny użytek i nieprzeznaczonych do sprzedaży lub innego wprowadzenia na rynek.[2]

Polskie Stowarzyszenie Piwowarów Domowych[edytuj | edytuj kod]

Założone zostało 30 stycznia 2010 r. na zebraniu założycielskim w Cieszynie przez 24 piwowarów-amatorów. Formalny wpis do Krajowego Rejestru Sądowego miał miejsce 3 sierpnia 2010 r.[3] Pierwszym prezesem stowarzyszenia wybrany został inicjator idei związku piwowarów domowych Andrzej Sadownik. Stowarzyszenie ma swoją siedzibę w Brackim Browarze Zamkowym w Cieszynie. Do Członków wspierających działalność PSPD należą: Grupa Żywiec, Browar Kormoran, Browar Fortuna, BrowArmia Królewska.[4] Stowarzyszenie wydaje czasopismo Piwowar.

Zadania i cele[edytuj | edytuj kod]

Głównym celem stowarzyszenia jest upowszechnianie wiedzy o tradycyjnych sposobach wyrobu piwa jako polskiej i światowej spuściźnie cywilizacyjnej i kulturowej.[5] Do priorytetowych zadań organizacji należy m.in.:

  • nauczanie warzenia piwa w sposób tradycyjny
  • upowszechnianie wiedzy na temat stylów i gatunków piwa
  • szkolenia dotyczące technologii piwowarstwa oraz sensorycznej oceny piwa
  • organizacja Konkursów Piw Domowych
  • krzewienie kultury świadomej degustacji piwa
  • kształcenie sędziów piwnych

Konkursy piw domowych[edytuj | edytuj kod]

Strefa piwowarów domowych na Festiwalu Birofilia

Od początku XXI wieku piwowarstwo domowe przeżywa rozkwit. Powstają sklepy oferujące niezbędny sprzęt i surowce, zakładane są portale i fora internetowe, na których piwowarzy domowi wymieniają się swoimi doświadczeniami. Odpowiedzią na duże zainteresowanie domowym warzeniem piwa są również konkursy, na których piwowarzy domowi mogą w różnych kategoriach skonfrontować swoje piwa. Najstarszym konkursem jest Konkurs Piw Domowych rozgrywany od roku 2003 podczas Festiwalu Birofilia w Żywcu. Trzy lata młodszy jest Konkurs Piw Domowych we Wrocławiu, odbywający się w ramach Wrocławskich Warsztatów Piwowarskich podczas Festiwalu Dobrego Piwa. Konkursy odbywają się również na Pomorzu, w Grodzisku Wielkopolskim, Poznaniu, Częstochowie oraz w innych miejscowościach.

Domowy Piwowar Roku[edytuj | edytuj kod]

Domowy Piwowar Roku - tytuł przyznawany przez Kapitułę Bractwa Piwnego piwowarowi domowemu, którego piwa w danym roku kalendarzowym były najwyżej i najczęściej oceniane w poszczególnych konkursach piw domowych.[6] Pod uwagę brane są wszystkie kategorie we wszystkich otwartych i oficjalnych konkursach z fachowym składem komisji nadzorującej, organizowanych na terenie Polski. Wyłonienie laureata odbywa się na podstawie sumy punktów, jakie każdy piwowar otrzymał w poszczególnych konkursach za swoje piwa według zasady:

  • za zajęcie pierwszego miejsca 5 punktów
  • za zajęcie drugiego miejsca 4 punkty
  • za zajęcie trzeciego miejsca 3 punkty
  • za zajęcie czwartego miejsca 2 punkty
  • za zajęcie piątego miejsca 1 punkt

Po raz pierwszy tytuł Domowego Piwowara Roku przyznany został w 2010 r.[7] Otrzymała go piwowarka Dorota Chrapek, której zwycięskie piwo na KPD w Żywcu uwarzył Bracki Browar Zamkowy w Cieszynie i jako Brackie Pale Ale belgijskie wprowadził na rynek.

Domowy Piwowar Roku
Edycja Rok Domowy Piwowar Roku II miejsce III miejsce IV miejsce V miejsce Ilość konkursów/kategorii Ilość sklasyfikowanych osób
III 2012 Agnieszka Łopata Łukasz Chrząszcz Jacek Michna Marcin Kołodziejczyk Piotr Kowalski 13/32 78
II 2011 Krzysztof Kula Szymon Kierszniowski Czesław Dziełak Piotr Wypych Jan Szała 12/26 64
I 2010 Dorota Chrapek Czesław Dziełak Adam Wróbel Andrzej Smyk Andrzej Jankowski 9/24 50

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikibooks-logo.svg
Zobacz publikację na Wikibooks:
Piwowarstwo domowe

Przypisy

  1. Andrzej Sadownik. Uwarzone własnoręcznie. Uproszczony opis etapów warzenia piwa w domu. „Piwowar”, s. 8-9, Lato 2010 (0). Polskie Stowarzyszenie Piwowarów Domowych. 
  2. Podatek akcyzowy. Ogólne zasady opodatkowania. Ministerstwo Finansów. [dostęp 2011-01-01]. s. 7.
  3. Andrzej Sadownik. Wreszcie legalni... do dzieła!. „Piwowar”, s. 1, Zima 2010 (1). Polskie Stowarzyszenie Piwowarów Domowych. ISSN 2082-4874. 
  4. Warszawska BrowArmia członkiem wspierającym PSPD. PSPD, 03.10.2012. [dostęp 2012-10-10].
  5. Statut Polskiego Stowarzyszenia Piwowarów Domowych. PSPD, 2010. [dostęp 2011-01-02].
  6. Tytuł Domowy Piwowar Roku. Bractwo Piwne, 02.04.2010. [dostęp 2011-01-13].
  7. Tytuł Domowego Piwowara Roku 2010 przyznany!. Bractwo Piwne, 05.01.2011. [dostęp 2011-01-13].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Richard Lehrl: Domowe warzenie piwa. Wydawnictwo RM, Warszawa 2010, ISBN 978-83-7243-788-4
  • Dave Miller: Domowy wyrób piwa. Wyd. Centrum Kształcenia Akademickiego, Gliwice 2009
  • Wolfgang Vogel: Piwo warzone w domu. Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2008, ISBN 978-83-7073-630-9
  • Barbara Jakimowicz-Klein: Piwo, wino, nalewki. Świat Książki, Warszawa 2007
  • Ziemowit Fałat: Wszystko o piwie. Wyd. Ad Oculos, Warszawa-Rzeszów 2005, ISBN 83-87907-88-X
  • Grzegorz Sieczkowski (opr.): Piwo klasztorne i domowe. Wyd. Rhetos, Warszawa 2005, ISBN 83-89642-07-7
  • Ziemowit Fałat: Jak warzyć piwo. Polskie Browary, Warszawa 2004, ISBN 83-921108-0-3

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]