Plac św. Marka w Zagrzebiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
 Chorwacja, Zagrzeb
plac św. Marka
Gornji Grad – Medveščak
St. Marks sq Zagreb areal2.jpg
Położenie na mapie Chorwacji
Mapa lokalizacyjna Chorwacji
plac św. Marka
plac św. Marka
Ziemia 45°48′58,31″N 15°58′24,81″E/45,816197 15,973558Na mapach: 45°48′58,31″N 15°58′24,81″E/45,816197 15,973558
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Plac św. Marka (chorw. Trg sv. Marka, wym [tr̩g sʋɛtɔg marka], także Markov trg, wym. [markɔʋ tr̩g]) – plac w Zagrzebiu w najstarszej części miasta, Gradcu. Administracyjnie należy do dzielnicy Gornji Grad - Medveščak.

Plac w przybliżeniu ma kształt prostokąta o wymiarach 85×55 m, a jego powierzchnia wynosi ok. 0,45 ha. Po remoncie w 2006 roku, całość pokryto granitową kostką.

Budynki[edytuj | edytuj kod]

W centralnej części placu wznosi się kościół św. Marka (Crkva sv. Marka) – parafialna świątynia zagrzebskiego starego miasta. Oprócz niego, na placu znajdują także inne ważne gmachy związane z chorwacką polityką. Zachodnią pierzeję stanowi Pałac Bana (Banski dvori) – barokowa siedziba rządu Chorwacji, zaś po przeciwnej stronie znajduje się budynek Zgromadzenia Chorwackiego (Hrvatski sabor). Po północnej stronie placu wznosi się siedziba Sądu Konstytucyjnego (Ustavni sud), natomiast na rogu placu i ulicy św. św. Cyryla i Metodego (Ćirilometodska) znajduje się Stary Ratusz (Stara gradska vijećnica), w którym odbywają się sesje rady miasta. W związku z tym, wyrażenia plac świętego Marka używa się niekiedy w znaczeniu przenośnym, dla określenia całokształtu chorwackiej polityki[1].

W 2005 roku nowelizacja chorwackiej ustawy o zgromadzeniach publicznych de facto zakazała wszelkich form demonstracji na placu św. Marka. Nowe prawo zakazuje sprzeciwia się wszelkim formom zgromadzeń publicznych w promieniu stu metrów od siedzib: parlamentu, rządu, prezydenta, Sądu Konstytucyjnego, jak również od osób: szefów państw lub rządów, członków rządu, czy przewodniczących parlamentów państw obcych podczas ich pobytu w Chorwacji. Wspomniana zmiana wywołała liczne kontrowersje; przez niektórych została wręcz uznana za zamach na społeczeństwo obywatelskie[2].

Obraz Zabicie Matiji Gubca (na placu przed kościołem św. Marka w Zagrzebiu)

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na placu św. Marka miało miejsce kilka istotnych wydarzeń w histotii Chorwacji. To w tym miejscu w 1573 roku stracono Matiję Gubca, przywódcę powstania chłopskiego. 29 lipca 1845 odbyły się tam wydarzenia tzw. lipcowej ofiary – podczas starcia z cesarską armią austriacką zginęło kilkanaście osób, w tym członkowie Chorwackiej Partii Ludowej[3][4]. 15 maja 1926 r. z budynku położonego przy placu św. Marka 9 nadano pierwszy „chorwacki” sygnał radiowy[5], którym była pieśń pt. „Lijepa naša domovino”, późniejszy hymn Chorwacji[3]. 29 października 1918 r. w gmachu obecnego Hrvatskiego saboru ogłoszono secesję od Austro-Węgier i przystąpienie do nowopowstałego Państwa Słoweńców, Chorwatów i Serbów[6].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Od placu odchodzą następujące ulice:

Plac św. Marka. Od lewej: Pałac Bana, Kościół św. Marka, budynek Zgromadzenia Chorwackiego, w oddali Kamienna Brama
Plac św. Marka. Od lewej: Pałac Bana, Kościół św. Marka, budynek Zgromadzenia Chorwackiego, w oddali Kamienna Brama

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. np. Tihomir Ponoš: Digli smo sidro s Trga sv. Marka, koje zapravo nismo bili ni spustili (chorw.). W: Hrvatska revija 2/2011 [on-line]. Matica hrvatska, 2011-07-21. [dostęp 2012-01-15].
  2. Od sutra na snazi zabrana javnih okupljanja na Markovu trgu (chorw.). Vijesti, 2005-08-01. [dostęp 2012-01-16].
  3. 3,0 3,1 Iz povijesti (chorw.). Službene stranice grada Zagreba. [dostęp 2012-01-16].
  4. Povijest. 1845. – SRPANJSKE ŽRTVE (chorw.). Hrvatska narodna stranka – liberalni demokrati. [dostęp 2012-01-16].
  5. Povijest radija u Hrvatskoj (chorw.). Virtualni radio museum. [dostęp 2012-01-16].
  6. Hrvatski građanski sabor od 1848. do 1918. godine (chorw.). Hrvatski sabor. [dostęp 2012-01-16].