Plac Defilad w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Flag of Warsaw.svg Warszawa
plac
Defilad
Śródmieście
Strefa Kibica na placu Defilad podczas UEFA Euro 2012
Strefa Kibica na placu Defilad
podczas UEFA Euro 2012
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
plac Defilad
plac Defilad
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
plac Defilad
plac Defilad
Ziemia 52°13′56,59″N 21°00′32,53″E/52,232386 21,009036Na mapach: 52°13′56,59″N 21°00′32,53″E/52,232386 21,009036
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Pałac Kultury i Nauki widziany spod mównicy
Plac Defilad i pałac nocą widziane z ulicy Marszałkowskiej
Pawilony dworca Warszawa Śródmieście
„Światełko do Nieba” podczas XXII finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy (2014)

Plac Defilad – plac w Śródmieściu Warszawy.

Plac znajduje się po zachodniej stronie ulicy Marszałkowskiej. Ograniczają go: od północy ulica Świętokrzyska, od południa Aleje Jerozolimskie, od wschodu ulicy Marszałkowska, a od zachodu ulica Emilii Plater.

Układ[edytuj | edytuj kod]

Plac Defilad ukształtowany został jako rozległy plac na potrzeby zgromadzeń publicznych, bez stałych ciągów dla ruchu kołowego, z wyjątkiem dojazdów do samego Pałacu Kultury i Nauki.

Na obu krańcach założenia urbanistycznego placu, w osi ulicy Marszałkowskiej znajdują się stacje metra:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Plac Defilad jest jednym z najmłodszych spośród wielkich placów Warszawy. Powstał razem z budową Pałacu Kultury i Nauki w roku 1955 w miejscu zabudowy całości lub fragmentów ulic: Chmielnej, Siennej, Śliskiej, Wielkiej, Zielnej oraz Złotej. Ich przebieg zaznaczony został w powierzchni placu i otaczających go parków. W chwili powstania placu był on największym tego typu założeniem w Europie. W centralnej części placu wybudowano istniejącą do dzisiaj trybunę, ozdobioną sylwetką orła, z której przyjmowano wielkie defilady i marsze w okresie Polski Ludowej.

Plac Defilad był kluczowym miejscem wydarzeń 1956 roku. Po przywróceniu do władzy Władysława Gomułki i wybraniu go na stanowisko I sekretarza KC PZPR 24 października 1956 roku na placu Defilad odbył się wiec, w którym uczestniczyło ok. 400 tysięcy osób. Podczas przemówienia na wiecu Gomułka potępił stalinizm i zapowiedział reformy, mające na celu demokratyzację ustroju. Symbolem zmian było m.in. manifestacyjne odmówienie głosu Konstantemu Rokossowskiemu, podczas gdy oddano mikrofon Lechosławowi Goździkowi. Tłum zebrany na placu wyrażał poparcie dla reform polskiego października, ale też domagał się zwolnienia z więzienia kardynała Stefana Wyszyńskiego. Legendarne stało się odśpiewanie Gomułce chóralnego "Sto lat".

Podczas trzeciej podróży apostolskiej do Polski, 14 czerwca 1987, papież Jan Paweł II odprawił na placu Defilad mszę świętą kończącą II Krajowy Kongres Eucharystyczny. Ołtarz usytuowany był wtedy przed głównym wejściem do Pałacu Kultury i Nauki[1]. Podczas mszy papież beatyfikował biskupa Michała Kozala.

Przed 2008 rokiem na placu Defilad odbywały się m.in. zabawy sylwestrowe na zakończenie roku[2].

W końcu lat 80. i po przemianach ustrojowych w Polsce plac stracił na znaczeniu. Jego rola została ograniczona do prowizorycznie zagospodarowanej powierzchni, na której lokalizuje się obiekty o charakterze tymczasowym. Przez pewien czas funkcjonowało na nim wesołe miasteczko Cricoland, istniało tu też targowisko, na którym handlowali obywatele ZSRR zanim przenieśli się na bazar na Stadionie Dziesięciolecia[3]. W kolejnych latach część placu zajmowała budowa I linii metra, następnie wzniesiono tu dwie kontrowersyjne hale targowe: Marcpolu i Universalu, a później też trzecią – Kupieckie Domy Towarowe (KDT). Po likwidacji ostatniej z nich część placu zajął parking pełniący funkcję prowizorycznego dworca autobusów dalekobieżnych oraz opisywany jako estetyczna katastrofa budynek zaplecza budowy II linii metra[4].

W 2012 podczas Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej (UEFA Euro 2012) zorganizowano tutaj tzw. Strefę Kibica.

W sezonie świąteczno-noworocznym 2012/2013 ponownie rozstawiono tu wesołe miasteczko[3]. Corocznie na Placu Defilad odbywa się największy koncert w ramach Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Podczas koncertu prezes Fundacji Jerzy Owsiak odlicza ostatnie sekundy do tzw. Światełka do Nieba, czyli pokazu sztucznych ogni oraz prowadzi część koncertu.

Koncepcje przyszłego zagospodarowania placu[edytuj | edytuj kod]

Przez ostatnie dwie dekady zagospodarowanie placu Defilad i otoczenia Pałacu Kultury i Nauki było przedmiotem wielu debat i konkursów, podnoszono pomysły zburzenia lub przebudowy pałacu[3], miało tu powstać Muzeum Komunizmu[5]. Jednak od czasu, gdy w 2007 pałac uznano za zabytek, przebudowa, a tym bardziej zburzenie, wydają się niemożliwe. Do dziś brakuje konsekwencji w realizacji planów, problemem okazały się m.in. kwestie własnościowe i niedostatki kosztownej infrastruktury technicznej.

W 1992 obszaru tego dotyczył pierwszy w powojennej Polsce międzynarodowy konkurs urbanistyczno-architektoniczny. Uczestniczyło w nim ponad 700 zespołów i indywidualnych architektów, a zwyciężyła koncepcja korsa otaczającego pałac, autorstwa Bartłomieja Biełyszewa i Andrzeja Skopińskiego – otaczające pałac wysokościowce miały tworzyć wokół niego koronę[6]. Takie podkreślanie rangi Pałacu Kultury znalazło jednak wielu krytyków, m.in. dosadnie skomentował to satyryk Stanisław Tym[3].

W kolejnych latach w miejskiej pracowni urbanistycznej powstała koncepcja zabudowy otoczenia pałacu w prostokątnym układzie ulic, o wysokości tzw. warszawskiej (zbliżonej do istniejącej zabudowy Alej Jerozolimskich w tym rejonie i Ściany Wschodniej). W 2006 Rada Warszawy przyjęła zgodny z tymi założeniami miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego[7]. Przeprowadzono też międzynarodowy konkurs na projekt gmachu Muzeum Sztuki Nowoczesnej, w którym zwyciężył projekt Christiana Kereza. Jednak w 2007 kolejne władze Warszawy rozpoczęły opracowywanie nowego planu zagospodarowania, z wyższą zabudową (przy Al. Jerozolimskich i Marszałkowskiej – 30 m, bliżej pałacu – 40-45 m, z 5 wysokościowcami rzędu 120-200 m), a w 2008 zdecydowały o zmianie programu funkcjonalnego muzeum i doprojektowaniu wewnątrz budynku pomieszczeń dla teatru TR Warszawa.

W listopadzie 2010 uchwalono nowy plan[8]. Przewiduje on stworzenie w tym rejonie nowego centrum miasta, budowę biurowców, obiektów handlowych i kulturalnych oraz przekształcenie samego placu Defilad w miejsce spotkań i agorę. W 2011 władze miasta zapowiedziały utworzenie w ratuszu interdyscyplinarnego zespołu ds. zagospodarowania placu[9]. W 2013 rozpoczęto procedurę zmiany planu miejscowego w miejscu przyszłego Muzeum Sztuki Nowoczesnej i teatru.

Plac Defilad jest podzielony na działki, z których część stanowi własność miasta stołecznego Warszawy, kilkanaście zaś należy do osób prywatnych.

Obiekty na placu i otoczenie[edytuj | edytuj kod]

Przy placu i w jego sąsiedztwie znajdują się:

Przypisy

  1. Jerzy S. Majewski: Czym była Warszawa dla Jana Pawła II? Miejsca papieskie. 2011-05-01, Gazeta.pl Warszawa [dostęp 2011-05-29].
  2. Plac Defilad przed Sylwestrem
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Dariusz Bartoszewicz. Centrum Warszawy, klaun by się uśmiał. „Gazeta Stołeczna”, s. 6-7, 2013-01-04. 
  4. Dariusz Bartoszewicz: Chlewik czy kurnik? Estetyczny horror na pl. Defilad. Gazeta.pl Warszawa, 2011-04-26. [dostęp 2011-05-29].
  5. Dariusz Bartoszewicz: Muzeum Komunizmu do lamusa? Władze rezygnują. Wyborcza.pl, 2011-08-11. [dostęp 2013-07-22].
  6. Izabela Kraj, Monika Górecka-Czuryłło: Cztery wersje nowej zabudowy wokół PKiN. Rzeczpospolita, 20-01-2008. [dostęp 2011-05-29].
  7. Uchwała Rady m.st. Warszawy nr LXX/2095/2006 z dnia 9 marca 2006 r.. [dostęp 2011-03-29].
  8. Uchwała Rady m.st. Warszawy nr XCIV/2749/2010 z dnia 9 listopada 2010 r.. [dostęp 2011-03-29].
  9. Monika Górecka-Czuryłło. Wespół w zespół na ratunek p. Defilad. „Rzeczpospolita. Warszawa”, s. 3, 2011-05-28/29.