Plac Konstytucji w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Flag of Warsaw.svg Warszawa
plac
Konstytucji
Śródmieście Południowe
Panorama placu, widok w kierunku południowo-zachodnim z budynku Teatru Polonia
Panorama placu, widok w kierunku południowo-zachodnim z budynku Teatru Polonia
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
plac Konstytucji
plac Konstytucji
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
plac Konstytucji
plac Konstytucji
Ziemia 52°13′20,0″N 21°00′58,3″E/52,222222 21,016194

Plac Konstytucji – plac w Śródmieściu Warszawy.

Tablica informacyjna przy placu Konstytucji
Informacja na temat Lucjana Szenwalda
Widok z przystanku tramwajowego
Wschodnia strona placu: widok w kierunku północnym

Układ[edytuj | edytuj kod]

Plac znajduje się w osi ulicy Marszałkowskiej. Zbiegają się tutaj ulice:

Spośród łącznie 7 ciągów komunikacyjnych, które zbiegają się na placu, dwa są jednokierunkowe i wyprowadzają ruch z placu: ul. J. J. Śniadeckich i ul. Koszykowa (odcinek na wschód od placu), zaś jeden (ul. Marszałkowska od strony południowej) tylko go wprowadza.

Wzdłuż placu, w ciągu ul. Marszałkowskiej, poprowadzone są tory tramwajowe.

Na placu istnieją trzy rozległe obszary niezwiązane bezpośrednio z ruchem kołowym. Te po zachodniej i wschodniej części stanowią wolną przestrzeń, wykorzystywaną (zwłaszcza strona zachodnia) na potrzeby zgromadzeń publicznych. Obszar w środkowej części placu wykorzystywany jest jako parking samochodowy.

Południowo-zachodnią część placu nadano nazwę Zaułek Braci Pakulskich[1]. Nazwa zaułka wiąże się z rodziną kupców warszawskich, Wacława, Jana i Adama Pakulskich, których jeden ze sklepów filialnych mieścił się w kamienicy przy ul. Marszałkowskiej 57, na rogu z ul. J. i J. Śniadeckich (kamienica ta znajdowała się w miejscu, gdzie obecnie jest środek Placu Konstytucji).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Plac Konstytucji powstał w pierwszych latach powojennych jako główny element wielkiego, socrealistycznego założenia urbanistycznego – Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej. Plac wytyczono w osi ulicy Marszałkowskiej, w miejscu istniejącej ścisłej zabudowy miejskiej. Mimo zniszczeń wojennych musiano na potrzeby placu wyburzyć znaczną liczbę kamienic.

Z powodu powstania placu znacznemu przeobrażeniu uległ cały układ urbanistyczny tego rejonu miasta. Przekształcono i przerwano ciągi ulic: Koszykowej i Pięknej. Ponadto z placu wyprowadzono nową ulicę Waryńskiego, która miała częściowo przejąć ruch z jednokierunkowej na południowym odcinku ulicy Marszałkowskiej.

Plac Konstytucji był wraz z Pałacem Kultury i Nauki sztandarową inwestycją Warszawy okresu realizmu socjalistycznego 1949-1956. Swą nazwę otrzymał w celu upamiętnienia ustawy zasadniczej oficjalnie uchwalonej 22 lipca 1952. Plac otwarto tego samego dnia, chociaż pierwsi lokatorzy otrzymali klucze do niektórych bloków już 21 lipca 1951[2].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Jest to jedyny – wśród warszawskich wielkich placów – obiekt wybudowany w jednorodnym stylu.

Plac miał być punktem docelowym pochodów pierwszomajowych kroczących szeroką Marszałkowską[3].

Pierwotnie na placu planowano fontannę[4].

Blok 6F – południowa ściana placu (Hotel MDM) – ma tak przygotowane fundamenty, że można go podwyższyć o kilka pięter. Budynek ten miał być dominantą placu, wieżowcem zasłaniającym wieże Kościoła Najświętszego Zbawiciela w Warszawie[5].

Hotel MDM – oddany do eksploatacji w dniu uchwalenia Konstytucji, był pierwszym wzniesionym po wojnie hotelem w odbudowywanej Warszawie.[6]

W południowej części placu stoją trzy wielkie, charakterystyczne latarnie utrzymane w stylu architektonicznym otaczającej zabudowy, nazywane potocznie kandelabrami.

Przypisy

  1. Uchwała Nr 88/17/2004 Rady Dzielnicy Śródmieście Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 23 kwietnia 2004 r
  2. Józef Sigalin: Warszawa 1944-1980. Z archiwum architekta. t. 2.. Warszawa: 1986, s. 251. ISBN 83-06-01187-2.
  3. Dobiesław Jędrzejczyk: Geografia humanistyczna miasta. Warszawa: 2004, s. 298. ISBN 83-88938-77-0.
  4. Zygmunt Stępiński: Gawędy warszawskiego architekta. Warszawa: 1984, s. 88. ISBN 83-03-00447-6.
  5. Krzysztof Mordyński. Bierut i kandelabry na placu Konstytucji w Warszawie. „Kronika Warszawy”, s. 62, 1/2008. Warszawa: Archiwum Państwowe m.st. Warszawy. ISSN 0137-3099. 
  6. Zenon Błądek: Dzieje krajowego hotelarstwa od zajazdu do współczesności: fakty, obiekty, ludzie. Poznań-Warszawa: Palladium Architekci, 2003, s. 32. ISBN 83-89284-02-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krzysztof Mordyński: Bierut i kandelabry na placu Konstytucji w Warszawie, „Kronika Warszawy”, 2008, nr 1, s. 60-67.
  • Krzysztof Mordyński: Plac Konstytucji w Warszawie – eksperyment „wielkomiejskiego” socrealizmu, „Spotkania z Zabytkami”, 2008, nr 2, s. 3-7.
  • Józef Sigalin: Warszawa 1944-1980. Z archiwum architekta, t. 2, Warszawa 1986, PIW, ISBN 83-06-01187-2 – a tam rodz. VII pt. 1950-1952 Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa.
Wikimedia Commons