Plac Sejmu Śląskiego w Katowicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
herb Katowic Katowice
plac Sejmu Śląskiego
Śródmieście
plac Sejmu Śląskiego
plac Sejmu Śląskiego
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
plac Sejmu Śląskiego
plac Sejmu Śląskiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
plac Sejmu Śląskiego
plac Sejmu Śląskiego
Ziemia 50°15′13,5853″N 19°01′25,4413″E/50,253774 19,023734Na mapach: 50°15′13,5853″N 19°01′25,4413″E/50,253774 19,023734
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Pomnik Wojciecha Korfantego na placu Sejmu Śląskiego
Gmach Sejmu Śląskiego − widok od placu Sejmu Śląskiego

Plac Sejmu Śląskiego w Katowicach − plac położony w katowickiej dzielnicy Śródmieście, pomiędzy ulicą Jagiellońską, ulicą Józefa Lompy i ulicą Juliusza Ligonia. Plac leży w historycznej części Katowic, znajduje się w pasie placów miejskich (pl. Karola Miarki, pl. Sejmu Śląskiego, pl. Bolesława Chrobrego, pl. Rady Europy)[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Plac wziął swoją nazwę od znajdującego się przy nim gmachu Sejmu Śląskiego, powstałego w latach 1925−1929[2]. W budynku Urzędów Niezespolonych w czasie II wojny światowej mieściła się siedziba Gestapo (Polizeipräsidium), którym kierował Johann Thümmler. Plac w dwudziestoleciu międzywojennym nosił nazwę pl. Powstańców Śląskich[3], w czasach Polski Ludowej nosił nazwę pl. Feliksa Dzierżyńskiego[4]. 15 lipca 1939 na ówczesnym placu Powstańców Śląskich odbył się koncert Jana Kiepury i Jerzego Gardy, z którego dochód został przekazany Funduszowi Obrony Narodowej[5].

Wiosną 1977 rozpoczęto prace nad wzniesieniem dzisiejszej siedziby Centrum Kultury Katowice − dawniej Górnośląskie Centrum Kultury. Pomysłodawcą tego przedsięwzięcia był Zdzisław Grudzień − ówczesny sekretarz Komitetu Wojewódzkiego PZPR. Przez dziesięć dni zabudowania, znajdujące się w miejscu inwestycji, rozebrano. Południowa pierzeja placu została całkowicie zniszczona. Wyburzono m.in. secesyjny pałac, w którym w 1957 zainaugurowano powstanie Telewizji Katowice, budynek Hurtowni Wyrobów Tytoniowych z ogrodem oraz zabytkowe kamienice. Budynek dzisiejszej siedziby CKK został oddany do użytku 3 grudnia 1979[6]. Dyrekcja Wojewódzkiej Hali Widowiskowo Sportowej zarząd nad nim przejęła 23 marca 1982, natomiast od 1 lipca 1983 funkcjonuje nowo powołana instytucja − Centrum Kultury w Katowicach[4].

19 czerwca 1999 na placu odsłonięto pomnik Wojciecha Korfantego dłuta Zygmunta Brachmańskiego[7]. Na cokole widnieje napis: Wojciech Korfanty 1873−1939. Jedną tylko wypowiadam prośbę do ludu śląskiego, by pozostał wierny swym zasadom chrześcijańskim i swemu przywiązaniu do Polski. Akt erekcyjny pomnika wmurowano 21 czerwca 1997 w obecności wnuka Korfantego − Feliksa. Przy tej okazji Wojciech Korfanty został pośmiertnie odznaczony Orderem Orła Białego[8].

W 2009 na placu zorganizowano "Miasteczko PRL" w ramach ogólnopolskich obchodów dwudziestu lat demokracji i końca PRL[9].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Plac otaczają następujące budynki:

  • gmach Sejmu Śląskiego przy ul. Jagiellońskiej 25, wzniesiony w latach 1924−1927, czterofrontowy, zbudowany według projektu L. Wojtyczki, P. Jurkiewicza i S. Żerleńskiego w stylu wtórnego klasycyzmu; koszt budowy wyniósł 13 milionów złotych; budynek posiada 634 pomieszczenia, w 1929 był budynkiem o największej kubaturze w Polsce[10]; wartość budynku na dzień 1 września 1939 wynosiła 13 500 000 złotych[11][12]; gmach wpisano do rejestru zabytków 19 sierpnia 1978 (nr rej.: A/285/09)[13][2];
  • sześciokondygnacyjny gmach Urzędów Niezespolonych przy ul. Jagiellońskiej 23 i pl. Sejmu Śląskiego 1[7], wzniesiony w latach 1935−1936 według projektu Witolda Kłębkowskiego[3][10]; od 1990 w budynku mieści się Wydział Filologii Uniwersytetu Śląskiego[14]; wartość budynku na dzień 1 września 1939 wynosiła 2 200 000 złotych[11]; w południowej części elewacji po lewej stronie przed II wojną światową istniała płaskorzeźba, przedstawiająca orła wpisanego w koło, której autorem był Stanisław Szukalski (w 2011 planowane jest jej odtworzenie[15][16]); 10 kwietnia 2011 w budynku odsłonięto tablicę pamiątkową, poświęconą Krystynie Bochenek[17];
  • gmach Centrum Kultury Katowice (dawne Górnośląskie Centrum Kultury).

Pomnik Wojciecha Korfantego jest otoczony przez miejsca parkingowe. W czasie uroczystości państwowych cały plac jest niedostępny dla samochodów osobowych[18].

Instytucje[edytuj | edytuj kod]

Przy placu Sejmu Śląskiego swoją siedzibę mają[19]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Raport o stanie miasta Katowice 2005. Urząd Miasta Katowice. [dostęp 2011-07-19].
  2. 2,0 2,1 Urząd Miasta Katowice: Lokalny Program rewitalizacji miasta Katowice na lata 2007-2013 (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-19].
  3. 3,0 3,1 Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 33. ISBN 978-83-7729-021-7.
  4. 4,0 4,1 Historia istnienia Górnośląskiego Centrum Kultury (pol.). www.ck.art.pl. [dostęp 2011-07-19].
  5. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 129. ISBN 978-83-7729-021-7.
  6. Michał Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2012, s. 226, 227. ISBN 978-83-933-665-8-3. (pol.)
  7. 7,0 7,1 Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-19].
  8. Pomniki Katowic (pol.). www.katowice.eu. [dostęp 2011-07-19].
  9. Miasteczko PRL na placu Sejmu Śląskiego (pol.). www.mmsilesia.pl. [dostęp 2011-07-19].
  10. 10,0 10,1 Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 165. ISBN 83-913341-0-4.
  11. 11,0 11,1 Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 182. ISBN 83-913341-0-4.
  12. Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w województwie śląskim na lata 2010−2013 (pol.) www.slaskie.pl [dostęp 2011-07-19]
  13. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo śląskie (pol.). 31 marca 2014. [dostęp 2013-03-19].
  14. Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 166. ISBN 83-913341-0-4.
  15. Orzeł Szukalskiego powstanie jeszcze w tym roku (pol.). www.mmsilesia.pl. [dostęp 2011-07-19].
  16. Orzeł wujka DiCaprio może wrócić do Katowic www.katowice.gazeta.pl [dostęp 2011-07-19]
  17. Odsłonięcie tablic upamiętniających Krystynę Bochenek www.katowice.naszemiasto.pl [dostęp 2011-07-19]
  18. Plac Sejmu Śląskiego w Katowicach – parking czy plac (pol.). www.katowice.naszemiasto.pl. [dostęp 2011-07-19].
  19. Urząd Miasta Katowice: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, Cz. 1, Uwarunkowania zagospodarowania przestrzennego (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-19].
  20. Centrum Kultury Katowice im. Krystyny Bochenek (pol.). www.ck.art.pl. [dostęp 2011-07-19].
  21. Oficjalna strona internetowa Centrum Scenografii Polskiej (pol.). www.scenografia-polska.pl. [dostęp 2011-07-19].
  22. Oficjalna strona internetowa Muzeum Śląskiego w Katowicach (pol.). www.muzeumslaskie.pl. [dostęp 2011-07-19].
  23. FA-art (pol.). www.fa-art.pl. [dostęp 2011-07-19].
  24. NOSPR Katowice (pol.). www.nospr.org.pl. [dostęp 2011-07-19].
  25. PDM − Katalog Katowickich Firm (pol.). www.pdm.net.pl. [dostęp 2011-07-19].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • K. Szaraniec, L. Szaraniec, K. Szarowski, Katowice i Górnośląski Okręg Przemysłowy, Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Katowice 1980.
  • Katowice – Plan miasta, wyd. Demart SA, Warszawa 2009/2010.