Plamka oczna
Plamka oczna, stigma – organellum komórkowe występujące u wielu wiciowców, także u zoospor. Pełni funkcję filtru zasłaniającego fotoreceptor, przez co pozwala na ustalenie kierunku padania światła, umożliwiając komórkom kierowanie się ku światłu (fototaksja). Barwę nadają im karotenoidy. Podobnie jak w chromatoforach, mogą występować w nich ziarna skrobi.
Spis treści |
Struktura [edytuj]
Pod mikroskopem świetlnym plamka oczna wygląda jak ciemny, czerwonawy punkt. Kolor nadają jej chromoproteiny. U eugleny plamka oczna składa się ze złożonej struktury przyczepionej do wici. Stigma zbudowana jest ze skomplikowanej warstwowej struktury uformowanej przez błoniaste rurki ułożone spiralnie. U zawłotni plamka oczna jest częścią chloroplastu. Składa się z jego zewnętrznej i wewnętrznej błony, oraz tylakoidów i granulek wypełnionych karotenoidami i zasłoniętych plazmolemmą. Rozdzielają się one podczas podziału komórkowego i odtwarzają w komórkach potomnych asymetrycznie do cytoszkieletu.
Budowa białkowa plamki ocznej [edytuj]
Głównymi białkami występującymi w plamce ocznej są białka fotoreceptorowe. Fotoreceptory u jednokomórkowców dzieli się na flawoproteiny i rodopsyny. Flawoproteiny charakteryzują się zawartością flawiny i retinalu. Białka fotoreceptorowe eugleny są flawoproteinami, natomiast u zawłotni to rodzaj rodopsyny. Ponadto plamka oczna zawiera dużą ilość strukturalnych, metabolicznych i sygnałowych białek. Proteom stigmy u zawłotni zbudowany jest z około 200 różnych białek.
Zasada działania plamki ocznej [edytuj]
U eugleny fotoreceptor jest cyklazą adenylową. Pobudzenie tego receptora wiąże się z formowaniem cyklicznego adenozynomonofosforanu jako drugiego przekaźnika. Chemiczna transdukcja sygnału doprowadza do ruchu wici i całej komórki, czyli fotokasji. Rodopsyny zawłotni zawierają formy trans retynylidenu, które przechodzą proces fotoizomeryzacji w izomer 13-cis. To aktywuje kanał fotoreceptorowy prowadząc do zmiany potencjału błonowego i koncentracji jonów wapnia w komórce. Fotoelektryczna transdukcja sygnału ostatecznie doprowadza do ruchu wici.
Zobacz też [edytuj]
Bibliografia [edytuj]
Eduard Strasburger, i in.: Botanika: podręcznik dla szkół wyższych. Wyd. 2 pol. wg 28 oryg. Warszawa: PWRiL, 1967.
