Platypteryg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Platypteryg
Platypterygius
von Huene, 1922
Platypterigius longmani
Platypterigius longmani
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Nadrząd Ichthyopterygia
Rząd ichtiozaury
Rodzina oftalmozaury
Rodzaj platypteryg
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Zęby Platypterygius campylodon (Muzeum Ewolucji PAN)

Platypteryg (Platypterygius) – ichtiozaur prawdopodobnie należący do rodziny Ophthalmosauridae. Z analizy kladystycznej przeprowadzonej przez Michaela Caldwella (1997) wynikała jego przynależność do rodziny Leptonectidae[1]; jednak późniejsza analiza Maischa i Matzkego (2000) wykazała jego przynależność do Ophthalmosauridae[2]. Także późniejsi autorzy (np. Maisch, 2010[3] czy Fischer, 2012[4]) zaliczają rodzaj Platypterygius do Ophthalmosauridae.

Żył w okresie wczesnej kredy (ok. 112-100 mln lat temu) w okolicach Azji, Ameryki Północnej, Australii i obecnej Europy. Długość ciała ok. 7 m, masa ok. 200 kg. Jego szczątki znaleziono w Australii, Nowej Zelandii, Europy Zachodniej, Rosji i Stanów Zjednoczonych.

Posiadał szczątkowy palec przy przedniej płetwie. Miał stosunkowo małe oczy i mocne zęby. W wodzie rozwijał prędkość 30-45 km/h.

W 2008 roku naukowcy z Instytutu Paleobiologii PAN, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej i Speleoklubu Beskidzkiego odnaleźli w starej kopalni fosforytów w Annopolu nad Wisłą szczątki ichtiozaura z gatunku Platypterygius campylodon[5].

Gatunki platypteryga[6]:

  • Platypterygius platydactylus (Broili, 1907) (typowy)
  • Platypterygius australis (M'Coy, 1867) = Ichthyosaurus australis M'Coy, 1867 = ?Platypterygius longmani Wade, 1990[7]
  • Platypterygius hauthali (von Huene, 1927)
  • Platypterygius americanus (Nace, 1939)
  • Platypterygius hercynicus Kuhn, 1946
  • Platypterygius kiprijanoffi Romer, 1968
  • Platypterygius birjukovi (Ochev i Efimov, 1985) = Simbirskiasaurus birjukovi Ochev i Efimov, 1985
  • Platypterygius bedengensis (Efimov, 1997) = Plutoniosaurus bedengensis Efimov, 1997
  • Platypterygius sachicarum Paramo, 1997
  • Platypterygius bannovkensis Archangielski, 1998
  • Platypterygius ochevi Archangielski vide Archangielski et al., 2008

Zdaniem Fischera (2012) z opisu holotypu gatunku Platypterygius campylodon (Carter, 1846) nie wynika, że ma on jakiekolwiek cechy diagnostyczne; zbadanie holotypu nie jest zaś możliwe, gdyż najprawdopodobniej zaginął[4]. Dodatkowo z badań Fischera wynika, że domniemane autapomorfie rodzaju Platypterygius w rzeczywistości albo nie występują u wszystkich gatunków zaliczanych do tego rodzaju, ale występują także u innych przedstawicieli rodziny Ophthalmosauridae. Co za tym idzie, konieczne są badania skamieniałości wszystkich gatunków z rodzaju Platypterygius dla stwierdzenia, czy istotnie zasadne jest zaliczanie ich wszystkich do jednego rodzaju[4].

Przypisy

  1. Michael W. Caldwell. Modified perichondral ossification and the evolution of paddle-like limbs in ichthyosaurs and plesiosaurs. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 17 (3), s. 534–547, 1997 (ang.). 
  2. Michael W. Maisch, Andreas T. Matzke. The Ichthyosauria. „Stuttgarter Beiträge zur Naturkunde Serie B (Geologie und Paläontologie)”. 298, s. 1–159, 2000 (ang.). 
  3. Michael W. Maisch. Phylogeny, systematics, and origin of the Ichthyosauria – the state of the art. „Palaeodiversity”. 3, s. 151–214, 2010 (ang.). 
  4. 4,0 4,1 4,2 Valentin Fischer. New data on the ichthyosaur Platypterygius hercynicus and its implications for the validity of the genus. „Acta Palaeontologica Polonica”. 57 (1), s. 123-134, 2012. doi:10.4202/app.2011.0007 (ang.). 
  5. Małgorzata T. Załoga. Skarby z kopalni widmo. „National Geografic Polska”. Nr 11 (122), 2009-11. Warszawa: Wydawnictwo G+J RBA. 
  6. Za: Michael W. Maisch. Phylogeny, systematics, and origin of the Ichthyosauria – the state of the art. „Palaeodiversity”. 3, s. 151–214, 2010 (ang.). 
  7. Christopher McGowan, Ryosuke Motani: Handbook of Paleoherpetology. Part 8: Ichthyopterygia. München: Verlag Dr. Friedrich Pfeil, 2003. ISBN 3-89937-007-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]